Friday, January 15, 2010

హైటెక్‌ గ్లోబులో ఒక చిన్న హైతీ

దేశాలను పరాధీనతను ­ముక్తిలోకి తీసుకువెళ్లిన నాయకులైతే తప్ప, స్వతంత్ర దేశాలలో పుట్టి నాయకత్వానికి ఎదిగిన రాజకీయనాయకులు తత్వవేత్తలు, ఆలోచనాపరులు, మేధావులు అయ్యే అవకాశాలు అతి తక్కువ.  తిరుగులేని అధికారం తలకెక్కిన సైనిక నియంతలు కూడా తాము తత్వవేత్తలమని, ప్రపంచ ­ముక్తి మార్గదర్శకులమని విర్రవీగిన సందర్భాలు కనిపించవు.  పెట్టుబడికీ, దాని 'వి­శ్వరూపానికి', దాని నాయకులకీ, బంటులకీ మాత్రం -  ఏ ­వినయానికీ ఆస్కారం లేనంత అహంకారం ఉంటుంది. తామే ప్రభువులమనీ, తామే కళాకారులమనీ, తామే భ­విష్యత్తు అనీ, తామే చరిత్ర అనీ వారు మాత్రమే అనగలరు.  లేకపోతే, ఈ ప్రపంచం ఈ క్షణాన ఎంతగా పెట్టుబడి గుప్పిటిలో ఉంటే మాత్రం  బిల్‌  క్లింటన్‌నూ, టోనీ బ్లెయిర్‌నూ, చంద్రబాబునాయుడునూ తృతీయ మార్గ ప్రతిపాదకులుగా, ­ముక్తి సాధకులుగా పరిగణించగలుగుతుందా? క్లింటన్‌ మాజీ అయిపోయి, టెన్నిస్‌ మ్యాచ్‌లూ, ఫుట్‌బాల్‌ మ్యాచ్‌లూ, భూకంప బాధిత ప్రాంతాలూ  చూస్తూ కాలక్షేపం చేస్తున్నారు కానీ- టోనీ బ్లెయిర్‌ (బోలెడంత జనాకర్షక వాగ్దానాల సాయంతో ) రెండో ఇన్నింగ్స్‌ కూడా  ­జయవంతంగా ప్రారంభించారు. ఆయన తన మూడో మార్గ మతాన్ని నిరాఘాటంగా ప్రచారం చేసుకోవచ్చును. చంద్రబాబు నాయుడు కూడా అంతే స్పీడులో మొన్నటి వరకూ ఉన్నారు కానీ ఆయనకు తెలంగాణా తలనెప్పి ఒకటి వచ్చిపడింది.  

ఇటువంటి పెద్ద పెద్ద నాయకుల గురించి  ఎందుకు కానీ, మనం మంచి చెప్పుకునేందుకు ప్రపంచంలో ఇంకా చిన్న చిన్న ప్రజానాయకులు కొందరు ఉన్నారు. ఉదాహరణకు హైతీ ప్రజల నాయకుడు జీన్‌-బెర్ట్రండ్‌ అరిస్టయిడ్‌.  హైతీ ఎంతటి దేశం? మధ్య అమెరికాలోని ఒక కరేబియన్‌ దేశం. దాని చరిత్ర అంతా సైనిక తిరుగుబాట్ల చరిత్రే.  అంతటి హింసనూ, బీభత్సాన్ని, అమెరికా ముక్కు కింద ఉండడం వల్ల పెత్తనాన్ని - అన్నిటినీ భరిస్తూ కూడా ప్రజాస్వామ్యాన్ని ప్రే­మిస్తున్న ప్రజ హైతీప్రజలు. అరిస్టయిడ్‌ కూడా ప్రధానస్రవంతి పాలకపార్టీ నాయకుడే కానీ-  మూడో ప్రపంచ దేశాలకు ఈ నాడు అత్యావశ్యకమైన ఒక స్వతంత్ర దృష్టీ, ఆత్మాభిమాన వైఖరీ ఉన్న వాడు. ఒకనొక దశలో హైతీ సైనికపాలకులకు వ్యతిరేకంగా అమెరికా కూడా అరిస్టయిడ్‌ను సమర్థించింది కానీ,- అతనొక ఆదర్శాల చెత్త, ప్రయివేటు వ్యాపారాలని కొనసాగనివ్వని చాదస్తుడు, బహుళజాతి కంపెనీలకు తలనెప్పి- అని అమెరికన్‌ పత్రికలు తమ ప్రభుత్వాన్ని అనేక పర్యాయాలు హెచ్చరించాయి.  1991 లో అధికారానికి వచ్చి, సైనిక తిరుగుబాట్ల వల్ల అమెరికన్‌ ప్రవాసంలో గడిపి మళ్లీ 1994లో అధికారం చేపట్టిన అరిస్టయిడ్‌ 1996 ఎన్నికల తరువాత తన సన్నిహిత సహచరుడు పావల్‌కు అధికారం అప్పగించి పార్టీ నాయకుడిగా ఉంటున్నాడు.  లవలాస్‌ ఫ్యా­మిలీ లేదా ఎఫ్‌ ఎల్‌ అని పిలిచే అరిస్టయిడ్‌ పార్టీ ఈ మధ్య కాలంలో ప్రత్యర్థి రాజకీయ పక్షాల ­మీద హింసకు పాల్పడుతున్నదన్న ­విమర్శను ఎదుర్కొంటున్నది.

అరిస్టయిడ్‌ మంచి రచయిత.  1978 నుంచి రచనలు చేస్తున్న అరిస్టయిడ్‌ తాజా పుస్తకాలు: అరిస్టయిడ్‌- యాన్‌ ఆటోబయాగ్రఫీ (1992); థియాలజీ అండ్‌ పాలిటిక్స్‌ (1993), డిగ్నిటీ (1995); ఐస్‌ ఆఫ్‌ ది హార్ట్‌- సీకింగ్‌ ఎ పాత్‌ వర్‌ పూర్‌ ఇన్‌ ది ఏజ్‌ ఆఫ్‌ గ్లోబలైజేషన్‌ (2000). అరిస్టయిడ్‌ స్వతంత్రతనూ, సృజనాత్మకతనూ గుర్తించాలంటే- ఆయన ఈ మధ్యనే రాసిన  'పందుల కథ' (ఇది కథ కాదు, నడుస్తున్న చరిత్రకు సృజనాత్మక వ్యాఖ్యానం ) ను చూడవచ్చును. 

''బలిపందులు"
హైతియన్‌ క్రెయోల్‌ పందుల నిర్మూలన 1980 దశాబ్దం ప్రారంభంలో మొదలయింది. ఈ పందిమేధయాగం  గ్లోబలైజేషన్‌కు మంచి ఉపమానంగా పనికివస్తుంది.  చిన్నగా, నల్లగా ఉండే క్రియోల్‌ పందులు హైతీ రైతాంగ ఆర్థికసమాజానికి గుండెకాయల వంటి­వి . ఈ పందులు హైతీ వాతావరణానికీ, పరిస్థితులకూ ఎంతో అనుకూలమైన­వి. చెత్తాచెదారం తిని బతుకుతాయి.  ఏ ఆహారమూ తీసుకోకుండా మూడురోజుల దాకా బతకగలుగుతాయి. అందుకే గ్రా­మీణ కుటుంబాలలో 85 శాతం ఈ పందులను పెంచుతాయి. ఈ పందుల వల్ల భూసారం ఆరోగ్యంగా ఉంటుంది.  అంతే కాదు, పందులున్నాయంటే బంగారం ఉన్నట్టే. ఏ పండుగా పబ్బమూ వచ్చినా పందులను అమ్ముకుని గట్టెక్కవచ్చు.  ప్రతిసంవత్సరంలో అక్టోబర్‌లో స్కూళ్లు తెరిచినప్పుడు ఫీజుల కోసమూ పుస్తకాల కోసమూ రైతులు పెద్దసంఖ్యలో పందులను అమ్ముతుంటారు.

1982లో అంతర్జాతీయ సంస్థలు హైతీ రైతులకు హితబోధ మొదలుపెట్టారు. ­మీ పందులు మంచి­ కావు, రోగిష్టి­­వి, వాటిని చంపేయాలి (వాటిని చంపకపోతే ఆ పందుల రోగం సంపన్నదేశాలకు కూడా పాకుతుంది) అని చెప్పాయి.  ­మీ దగ్గరున్న నాటు, జబ్బు పందులను చంపండి, మేము ­మీకు మంచి పందులు ఇస్తాము, అవి­ ­మీకు మంచి మాంసం ఇస్తాయి అని ఆశపెట్టారు.  ఏ ప్రభుత్వ పథకాలలోనూ చూడనంత వేగంతో, కేవలం పదకొండు నెలల కాలంలో హైతీలో ఉన్న పాత పందులన్నిటినీ చంపేశారు.

రెండు సంవత్సరాల తరువాత, కొత్త, 'మెరుగైన' పందులు హైతీలోకి దిగాయి.  అ­వి ఎంత 'మెరుగైన­వి' అంటే అ­వి మంచినీళ్లు తప్ప ముట్టవు. మరి హైతీలో మనుషులకే మంచినీళ్లు కరువు.  ఇంపోర్టెడ్‌ ఆహారం అయితే కానీ తినవు. కానీ రైతులు దాన్ని ఎలా అందించగలరు? అక్కడి వార్షిక తలసరి ఆదాయమే 130 డాలర్లు, మరి దిగుమతి దాణాకు ఏటా 90 డాలర్లు ఖర్చువుతుంది.  అంతే కాదు, ఆ కొత్త పందులు ఎక్కడ పడితే అక్కడ, ఏ దొడ్డిలో పడితే ఆ దొడ్డిలో ఉండవు. వాటికి ఎండావానా తగలని సురక్షితమైన పందులదొడ్లు కావాలి.  ఇన్ని రకాలుగా ఈ పందులు మెరుగైన­వి కాబట్టే, హైతీ ప్రజలు వాటిని 'నాలుగు కాళ్ల మహారాణులు' అని పిలవసాగారు.  ఇవన్నీ చాలవన్నట్టు, ఈ రాణీపందుల మాంసం ఏమాత్రం రుచిగా ఉండదట.

పందిపునరుజ్జీవన వి­ప్లవం పూర్తిగా ­ఫలమైందని వేరే చెప్పనక్కరలేదు కదా?  ఈ మొత్తం వ్యవహారంలో హైతియన్‌ రైతాంగం 600 ­మిలియన్‌ డాలర్లను నష్టపోయింది. దీని ప్రభావం హైతీసమాజం ­మీద బహుముఖంగా పడింది. గ్రా­మీణ పాఠశాలలో చేరేవారి సంఖ్య 30 శాతం పడిపోయింది.  గ్రా­మీణ ప్రజల ఆహారంలో మాంసకృత్తుల పాలు గణనీయంగా తగ్గిపోయింది.  హైతీప్రజలకు రెడీమేడ్‌ పెట్టుబడిగా ఉండిన పందులు లేకపోవడంతో వారి ఆర్థిక స్థోమత అణగారిపోయింది.  అది వారి వ్యవసాయం ­మీద, ఉత్పాదకత ­మీద ఎంతో ప్రతికూలమయిన ప్రభావం వేసింది. దానినుంచి హైతీ రైతాంగం ఇప్పటికికూడా కోలుకోలేదు. హైతీ గ్రా­మీణ ప్రాంతాలు అత్యధికం ఇప్పటికీ గ్లోబల్‌ మార్కెట్‌నుంచి వెలిగానే ఉన్నాయి. ఎందుకంటే గ్లోబలైజైషన్‌ మొదటి రుచిని వారు పందుల నిర్మూలనలోనే చూశారు. వారి స­ుష్టి జ్ఞాపకం ఇంకా పచ్చిగానే ఉన్నది.  ఇప్పుడు వారికెవరైనా ఆర్థికసంస్కరణల గురించి చెబితే, ప్రయివేటీకరణ వారికి లాభం చేస్తుందని చెబితే- వారు భయంతో వణికిపోతారు. ప్రభుత్వరంగంలోని సంస్థలు జబ్బుపడ్డాయని, వాటిని ప్రయివేటుపరం చేయాలని 'వారు' వచ్చి మాకు చెబుతున్నప్పుడు మా రైతులు సాలోచనగా తలలు ఊపుతారు, ఒకసారి తమ క్రెయోల్‌ పందులను గుర్తుచేసుకుంటారు. ''

ఈ కథ చది­నప్పుడు మన దేశంలో ఒక్కడంటే ఒక్కడు ఈ మాత్రం పట్టింపు, సృజనశక్తీ, అవగాహనా ఉన్న ప్రధానస్రవంతి రాజకీయ నాయకుడు లేకపాయెనే అని బెంగ వేస్తుంది.

(ఇది 2001 లో అనుకుంటా వార్త పత్రికలో 'సందర్భం' కాలంలో రాశాను. హైతి లో పెద్ద భూకంపం వచ్చి లక్ష మందికి పైగా పోయారని తెలిసినప్పుడు, ఇది గుర్తుకు వచ్చింది. చిన్న దేశం చిన్న ప్రజలు అయినప్పటికీ వారిది  గొప్ప దేశమూ  వారు గొప్ప ప్రజలూ. చనిపోయినవారికి  క్షతగాత్రులకు సంతాపం సానుభూతి చెప్పడానికి ఈ కాలమ్ రిప్రోడ్యుస్ చేద్దామనిపించింది.)

3 comments:

  1. సర్ మీ ఆర్టికల్ చాలా చాలా బాగుంది...expecting more articles like this from you.. thank you very much

    ReplyDelete
  2. ప్రపంచీకరణలో నాటు పందుల స్థానంలో 'మెరుగైన' పందులు హైతీలోకి వచ్చి అక్కడి రైతుల ఆర్థిక వ్యవస్థ తీరుతెన్నులు మార్చిన వైనం, సాంప్రదాయ వంకాయ వంగడాల స్థానంలో Bt Brinjal ప్రవేశ పెట్టాలని చూస్తున్న సర్కారు వారు గమనించాలి. హైతీ లాంటి చిన్న దేశానికి భూకంపం పెద్ద నష్టాన్నే కలుగ చేసింది. ఐక్యరాజ్యసమితి విజ్ఞాపన మేరకు భారత దేశం హైతీ సహాయానికి ముందడుగు వేయటం ప్రమోదం.

    ReplyDelete