Friday, June 25, 2010

 చీకటి రోజులు


"గట్టి ప్రతిపక్షం, స్వతంత్రమైన న్యాయవ్యవస్థ, ఆంక్షలు లేని మీడియా- ప్రజాస్వామ్య సౌధానికి ఈ మూడే స్తంభాలు. ఎమర్జెన్సీ ఈ మూడింటినీ ధ్వంసం చేసింది''- ముప్పయ్యైదేళ్ల కిందట జూన్25 అర్థరాత్రి ఇందిరాగాంధి విధించిన అత్యవసర పరిస్థితి పై అకాలీనాయకుడు లోంగోవాల్, తానింకా కటకటాల వెనుకకు వెళ్లక ముందు చేసిన వ్యాఖ్య అది.

ఎమర్జెన్సీ అనగానే, నిర్బంధానికి లోనయిన మహామహులైన జాతీయ ప్రతిపక్షనేతలతో పాటు, సంస్థలుగా మార్క్సిస్టు పార్టీ, రాష్ట్రీయ స్వయంసేవక్ సంఘ్, అనేక చిన్నా పెద్దా విప్లవసంఘాలు గుర్తుకు వస్తాయి కానీ, అకాలీదళ్ గురించి పెద్దగా చెప్పుకోము. కానీ, ప్రశ్నించే పెద్ద గొంతులన్నీ మూగబోయిన తరువాత కూడా అత్యవసర పరిస్థితి విధింపును  నిలకడగా బాహాటంగా ఎదిరిస్తూ వచ్చిన రాజకీయపక్షం అకాలీదళ్.  మొత్తం మీద ఎమర్జెన్సీ కాలంలో లక్షాయాభైవేల మంది నిరంతర నిర్బంధంలోకి వెడితే, అందులో సుమారు మూడోవంతు మంది అకాలీలు, వారి అనుయాయులైన సిక్కులే. ఆందోళనకారులపై, అకాలీనేతలపై ఇందిర ప్రభుత్వం విరుచుకుపడింది, జైళ్లలో కుక్కింది. అంతటితో ఆమె ప్రతిక్రియ పూర్తికాలేదు. అది ప్రతీకారంగా రూపుదిద్దుకుంది.  1980లో తిరిగి అధికారంలోకి రాగానే, పంజాబ్ అకాలీ ఉద్యమంలో చిచ్చుపెట్టే కార్యక్రమం చేపట్టింది. తరువాత కథ

Monday, June 21, 2010

దెయ్యాల వేదాలు, మానవ రవాణా

బాధ వేస్తుంది.

మనదేశం ఒక అమానవీయస్థితిలో ఉన్నందుకు గణాంకాల్లో పెద్దపీట లభిస్తే గుండె రగిలిపోతుంది. పనిమనుషులుగా వెట్టిమనుషులుగా వేశ్యలుగా పెద్దలూ పిన్న లూ రవాణా అవుతున్న దుర్మార్గం మనదేశంలో విస్త­ృతంగా జరుగుతున్నదని, దాన్ని నిరోధించడానికి ప్రయత్నాలు పెద్దగా జరగడం లేదని అమెరికా విదేశాంగ శాఖ తాజాగా విడుదల చేసిన నివేదిక అభియోగం మోపింది. కొలంబియా, నైజీరియా వంటి దేశాల కంటె కూడా మన దేశం అధ్వాన్నంగా ఉన్నదట. మానవ రవాణాలో దారుణపరిస్థితిలో ఉన్న మూడో అంచె దేశాలు- సౌదీ అరేబియా, జింబాబ్వేల కంటె కొంచెం మెరుగ్గా ఉండి, రెండో అంచెదేశాలలో స్థానం సంపాదించుకున్నదట.

ఇంతకీ ఈ మానవ రవాణా ఏమిటి? ఆధునిక రూపాలలో సాగుతున్న ఒకానొక శ్రామిక వ్యాపారం. బలవంతపు శ్రమ కావచ్చు, వెట్టి చాకిరీ కావచ్చు, రుణవిమోచనకోసం పనిచేయడం కావచ్చు, వలస వెళ్లి కష్టం చేయడం కావచ్చు, అపహరణకో మోసానికో గురై వ్యభిచారవృత్తిలోకి వెళ్లడం కావచ్చు, ఇళ్లల్లో పనిమనుషులుగా వెళ్లడం కావచ్చు, పిల్లల చేత పనిచేయించడం కావచ్చు, బాలవేశ్యలను తయారుచేయడం కావచ్చు... ఇవన్నీ పోవాలని ఎవరికి మాత్రం ఉండదు? సమాజంలో ఇటువం టి దుర్మార్గాలు ఉండడం ఎవరికి మాత్రం సంతోషం?

భూస్వామ్య వ్యవస్థలో వెట్టి ఒక దోపిడిరూపం. దానికి కులవ్యవస్థ కూడా తోడై సామాజిక సాధికారత లభించింది. స్వాతంత్య్రం వచ్చి ఇంత కాలమైనా భూస్వామ్యం మనదేశంలో చెప్పుకోదగినంత బలహీనపడిందని చెప్పలేము. కాకపోతే, ఇంకా పాతవ్యవస్థలు ప్రబలంగా ఉన్న ప్రాంతాలతో సహా, శ్రమదోపిడీ రూపాల్లో ఎంతో కొంత మార్పు వస్తున్నది. బహుశా అమెరికా విదేశాంగ శాఖ 'ఆందోళన' చెందుతున్నది ఈ అవశేష దురాచారం విషయంలో అయి ఉండదు. ఆధునికమైన, సమకాలికమైన వెట్టిచాకిరీల గురించి, మనుషుల నుంచి దౌర్జన్యంగా శ్రమను పిండడం గురించి ఆ దేశాని కి ఇంత కలవరం ఉండడం ఆశ్చర్యమే కాబట్టి, మరేదో అంతరార్థం కూడా ఈ అభియోగాల వెనుక ఉండవచ్చు.

అమెరికాకే కాదు, ఐక్యరాజ్యసమితి సంస్థలు, అంతర్జాతీయ దాతృత్వ సంస్థలకు కూడా మానవ రవాణా ఇప్పుడు ఒక ప్రియాతిప్రియమైన చర్చనీయాంశం. పశ్చిమం లో వాన పడితే ఇప్పుడు ప్రపంచం అంతా గొడుగు పడుతుంది కాబట్టి, భారతదేశం వంటి దేశాల్లో కూడా అది ఒక ప్రాధాన్య అంశం. ఈ మధ్య కాలంలో,

Sunday, June 13, 2010

భోపాల్‌: భూతమేకాదు భవిష్యత్తు కూడా!

పురుగుమందులు మనుషుల్ని చంపడం మనకు కొత్త కాదు.
ఎండ్రిన్‌ దగ్గర నుంచి మోనోక్రోటోఫాస్‌ దాకా  మందులన్నిటికీ  పురుగులకంటె మనుషులంటేనే మహా ఇష్టం. మనుషుల్ని పురుగుల్లా చంపడమంటే బలే ఇష్టం.
మిథైల్‌ ఐసో సైనేట్‌.
క్రిమిసంహారకాలని  తయారుచేయడంలో  అది ఒక రసాయనం. కట్టలు తెంచుకున్నప్పుడు అది విషవాయువై విరుచకుపడుతుంది.
అనగనగా పాతికేళ్ల కిందట, అది ఒకే ఒక్క రాత్రి భోపాల్‌ పట్నం మీద మృత్యువై వ్యాపించింది.  వేలాదిమందిని చంపేసింది, లక్షలాదిమందిని రోగిష్ఠులను చేసింది. అక్కడి గాలినీ నీటినీ సమస్త జీవనాన్నీ టన్నుల కొద్దీ విషంతో నింపింది.

అల్పప్రాణాలపై  అలక్ష్యంతో మాత్రమే విషవాయువు హత్యలు చేయదు. అహంకారపూర్వకంగా యుద్ధోన్మాదంతో కూడా హత్యలు చేస్తుంది. వియత్నాంలో అది భూతకాలం.  ఇరాక్‌లో, ఆఫ్ఘనిస్థాన్‌లో అది నిరంతర వర్తమానం. నాపామ్‌, లిండేన్‌, పైరేత్రమ్‌, అల్యుమినియమ్‌ఫాస్పేట్‌, డిల్ట్రిన్‌, డయాజినిన్‌... విష రసాయనాల జాబితా అనంతం.

విషం మారువేషం కూడా వేస్తుంది. హరితవిప్లవమై పలకరించి పెస్టిసైడై వెక్కిరిస్తుంది. విత్తనాన్నే కాదు చిత్తాలను కూడా జన్యుమార్పిడి చేస్తుంది. మనకు ఊపిరాడడం కోసం మన తలుపులకే కన్నం వేస్తుంది. ప్రజాస్వామ్యంలో  సంస్కరణల సంస్థానాలు నిర్మిస్తుంది.

యూనియన్‌కార్బైడ్‌ ఒక నామవాచకం కాదు. సర్వనామం. వారెన్‌ ఆండర్సన్‌ వ్యక్తి కాదు, వ్యవస్థ.  అన్నిటి కంటె అతి పెద్ద విషవాయువు సామ్రాజ్యవాదం, దానికి పర్యాయపదం అమెరికా.

***

వాస్కొడిగామా వచ్చి ఒక మిరియం మొక్క అడిగాడు. కంపెనీవాడు వచ్చి షాజహాన్‌ను మూడు అడుగులనేల అడిగాడు.  చంద్రగిరి చేరి చెన్నపట్నం అడిగాడు. కళ్లు తెరిచి చూసే సరికి, దేశం మీద యూనియన్‌ జాక్‌  రెపరెపలాడింది. గ్రామం కుత్తుక కోసి, మగ్గం వేళ్లు నరికి, పన్నుల  పంట పండించుకుని ఓడలకొద్దీ నెత్తుటినీ చెమటనీ తరలించుకుపోయింది.  

అదంతా ఫ్లాష్‌బ్యాక్‌. ఇప్పుడంతా కొత్తకథ. ఎవడూ వచ్చి మనల్ని స్థలం అడగడు. తలుపు దగ్గర నుంచుని రారమ్మని మనమే పిలుస్తుంటాము. భూమినిచాపగా చుట్టి వాడి చంకలో మనమే పెడతాము. పంచభూతాలను పళ్లెంలో పెట్టి మనమే సమర్పిస్తాము. వినయంగా అప్పు తీసుకుని విధేయంగా కప్పం కడతాము.  స్వేచ్ఛ కోరినవాడిని స్వచ్ఛందంగా మనమే చంపుకుంటాము. కోరితే, ఏలినవారికి  మన కుత్తుక కోసుకుని మనమే అప్పగిస్తాము. ప్రాణవాయువును ఎగుమతి చేసి, విషవాయువు దిగుమతి చేసుకుంటాము. వారి రథాల కోసం

Monday, June 7, 2010

కోహినూరే కాదు, ఇంగ్లండ్ వెలుగే మనది!

సుమారు ఇరవయ్యేళ్ల కిందట. రాంచీలో జర్నలిస్టుల జాతీయ సభలు జరుగుతుంటే వెళ్లి, పనిలో పనిగా కొందరు మిత్రులం బుద్ధగయ, రాజగృహ, నలంద చూడడానికి వెళ్లాం. నలంద నుంచి గయ తిరిగి వచ్చేటప్పుడు ఒక ప్రైవే టు జీపులో వచ్చాము. లోకల్‌గా షటిల్ సర్వీసు నడిపే ఆ జీపు డ్రైవర్ మా దగ్గర మనిషికి ఇర వై రూపాయలు అడిగాడు. అదే జీపులో ఎక్కిన ఇద్దరు విదేశీ టూరిస్టులకు మాత్రం మనిషికి మూడువందలు డిమాండ్ చేసి బేరం తరువాత రెండువందలకు దిగాడు. వాళ్లు అదే మహద్భాగ్యమని ఎక్కేశారు. మేం జీపు డ్రైవర్‌తో మాటలు కలిపి, అన్యాయం కదా, వాళ్ల దగ్గర రెండొందలు రెండొందలు వసూలుచేయడమని అడిగాము. అప్పుడా బీహారీ డ్రైవర్ చెప్పిన సమాధానం మమ్మల్ని ఆశ్చర్యపరిచింది. రెండొందలేళ్లు దోచుకున్నారు సార్, ఎన్ని రెండొందలు అయి తే ఆ బాకీ తీరుతుంది?''. ఆ ఇద్దరు విదేశీ టూరిస్టులు బ్రిటిషర్లు అవునో కాదో కానీ, ఆ డ్రైవర్ అందరు తెల్లటూరిస్టుల నుంచి అదే తర్కంతో నైతిక ధైర్యంతో అధిక చార్జీలు వసూలు చేస్తున్నాడు.

navya. చరిత్రకు సంబంధించిన ఒక స్పృహ, చారిత్రక అన్యాయాలకు పరిహారం పొందాలన్న దృష్టీ ఒక సాధారణ ఉత్తరాది అర్థ విద్యావంతునికి ఉండడం ఆశ్చ ర్యం కలిగిస్తుంది. భారతదేశంలోని మహా మహా దేశభక్తులకీ, మేధావులకీ అటువంటి ఆలోచనే లేకపోవడంతో పాటు, అసలేమీ జరగనట్టు బ్రిటన్‌పైనా అమెరికాపైనా ఆరాధానాపూర్వక అభిప్రాయాలు ఉంటాయి. ముప్పయ్యేళ్ల కిందట ప్రిన్స్ చార్లెస్ మనదేశం వచ్చినప్పుడు ఒక సినిమా నటి ఆయనను ముద్దుపెట్టుకుని సృష్టించిన సంచలనమే తప్ప మరో రాజకీయ ప్రకంపన లేదు. మన రాష్ట్రం లో మాత్రం రాడికల్స్ అల్లూరి సీతారామరాజు అమరత్వాన్ని గుర్తుచేసుకుని గోబ్యాక్ చెప్పారు. భారతదేశం స్వాతంత్య్ర స్వర్ణోత్సవాలు జరుపుకుంటున్న సమయంలో ఎలిజబెత్ రాణి మన దేశ సందర్శనకు వచ్చినప్పుడు మాత్రం జలియన్ వాలాబాగ్ మారణకాండకు బ్రిటన్ క్షమాపణ చెప్పాలన్న డిమాండ్ ప్రబలంగా వినిపించింది. చివరకు ఆమె క్షమాపణ చెప్పలేదనుకోండి. మధ్య ఆసియానుంచో, పడమటి కనుమల గుండానో మన దేశానికి వచ్చి రాజ్యాలు స్థాపించి