Monday, July 26, 2010

ప్రతిష్ఠానం నుంచి బాబ్లీ దాకా...

నీటి కంటె నెత్తురు చిక్కన అన్నది ఇంగ్లీషు వాడి సామెత. మానవ సంబంధాల తిరుగులేని తనాన్ని చెప్పే వ్యక్తీకరణ అది. అలమట్టి వివాదం సందర్భం గా కర్ణాటకతో కానీ, తాజాగా బాబ్లీ సమస్య సందర్భంగా మహారాష్ట్రతో కానీ రాజకీయంగా ఎంతగా కత్తులు నూరుకున్నా- తెలుగు వారికి, కన్నడిగులకు, మహారాష్ట్రులకు మధ్య వైమనస్యం, విద్వేషం పాదుకొనకపోవడం నెత్తురు చిక్కదనాన్ని నిరూపించిన సందర్భం. తెలుగుదేశం పార్టీ నేతలపై మహారాష్ట్ర ప్రభుత్వం చేసిన దౌర్జ న్యం చిన్నదేమీ కాదు. అయితే, ఉభయ ప్రాంతాల మధ్య నిర్మితమైన అనుబంధం ఒక్క దుర్ఘటనతో చెదిరిపోయేదీ కాదు.

నీరు సామాన్యమైనది కాదు. పిడచగట్టుకుపోయిన గొంతులకు అది జీవధార అవుతుంది. చినుకై వానై మనుగడకు ఆధారమైనదే, వరదై విలయమై ఉనికినే తుడిచిపెడుతుంది. ప్రవాహాల వెంటనే మనిషి ప్రస్థానం సాగుతూ వచ్చింది. భూమీ నీరూ పచ్చదనమూ సంపదలైన తరువాత, వనరుల పంపకాల కోసం నెత్తురు జీవనదిగా పారింది.  అమృతం కోసం దేవదానవులు కొట్లాడుకున్నారేమో కానీ, మంచినీళ్ల కోసమే మానవులు మహాయుద్ధాలు చేశారు. న్యాయమే గెలిచిందో ఏ జగన్మోహిను లు వచ్చి అక్రమ పంపకాలు చేశారో తెలియదు కానీ, బలవంతుడి పెరట్లోనే గంగ మ్మ చెరపడింది. రాజులు మహానదుల కోసం పోరాడితే, సామాన్యులు పొలంగట్ల దగ్గర ఆరాటపడ్డారు.

అన్నదమ్ములై ఇచ్చిపుచ్చుకుంటే నీటికి కొదవేముంది కానీ, దాయాదులై దురాశాపరులైన మనిషికే దుర్భిక్షం ఎదురవుతున్నది. గౌతమ బుద్ధుని కాలం నాటికే గణతంత్ర రాజ్యాల మధ్య జలవివాదాలుండేవని చరిత్ర చెబుతున్నది. సమ్మక్కసారక్క జాతర కు నేపథ్యమైన యుద్ధం కూడా నీళ్ల కోసం జరిగిందేనని పురా ణం చెబుతోంది. ఐదునదులనూ నెత్తుటితో ముంచిన పంజాబ్ పోరాటం చివరకుఉగ్రవాదమో తీవ్రవాదమో అయింది కానీ, ఆరంభమయింది నీటి వాటా గురించిన ఆందోళనగానే.

మహారాష్ట్రతో మన సంబంధమేమిటని వేసుకునే ప్రశ్నకు సమాధానం చెప్పడం కష్టమే కాదు, క్లిష్టం కూడా. రాష్ట్రాలు ఏర్పడి ఐదున్నర దశాబ్దాలు మాత్రమే గడిచాయని, ప్రజల భావోద్వేగాలు ఇంకా భాషాప్రయుక్తంగా స్థిరపడలేదని గుర్తించకపో తే, కొన్ని కొన్ని సౌహార్దతలు, కొన్ని కొన్ని అపనమ్మకాలు ఎందుకు బలపడ్డాయో అర్థం కావు. ఆర్యావర్తం, మధ్యభారతం, దక్షిణాపథం- వంటి స్థూల విభాగాలు భారతదేశానికి ఎప్పటినుంచో ఉన్నాయి కానీ, ఆ ప్రాతిపదికకు లొంగని ఇతర అస్తిత్వాలు కూడా చరిత్ర క్రమంలో ఏర్పడ్డాయి. నర్మద, తుంగభద్ర వంటి రెండు అప్రధాన నదుల మధ్య భూభాగం సుమారు ఏడెనిమిది శతాబ్దాలుగా 'దక్కన్' పేరుతో ఒకప్రత్యేక అస్తిత్వాన్ని కొనసాగిస్తున్నది. అంతకు ముందు చాలా కాలం నుంచి, నేటి మహారాష్ట్రకు

Sunday, July 18, 2010

మళ్లీ వచ్చిన కృష్ణదేవరాయలు

'కృష్ణరాయలు తెలుగు దుర్గములగు కొండవీడు 'నగల్చ'గా, 'బెల్లముకొండ అచ్చు చెఱచ'గా, 'కంబుమెట్టు కదల్చ'గా, ఆనాటి ఆంధ్రకవులు 'భళా'అని ఆ కర్ణాట క్షితినాథుని కరవాల ధారాచకచ్చకలను వర్ణించిరే కాని ఆంధ్రులకు పట్టిన దుర్దశను గూర్చి కన్నీటి చుక్క వదలలేదు' (-సి.నారాయణరెడ్డి, ఆధునికాంధ్ర కవిత్వము సంప్రదాయములు- ప్రయోగములు, 1989, పేజీ 373) 

చరిత్ర విచిత్రమైనది. అది గతం గురించి చెబుతున్నట్టుంటుంది కానీ, వర్తమానంమీదే దాని గురి. కాలం విధించిన కర్తవ్యం అసంపూర్తిగా ఉండిపోతే, ఆ చరిత్ర మళ్లీ మళ్లీ కొత్త కొత్త వ్యాఖ్యానాలతో ప్రత్యక్షమవుతుంది. చిహ్నంగా మారిన చరిత్రలో భావావేశాలకే కానీ, వాస్తవాలకు తావులేదు. ఆంధ్రదేశంలో మరోసారి వీరవిహారం చేస్తున్న శ్రీకృష్ణదేవరాయలు 1509 నుంచి ఇరవయ్యొక్కేళ్ల పాటు ఎట్లా పాలించాడో, అతని మాతృభాష ఏమిటో, అతను ఏమేమి మంచిపనులు చేశాడో, పాలకుడిగా ఏయే కాఠిన్యాలను ప్రదర్శించాడో తెలుసుకుని అంచనా వేయడం ఒక పండిత ప్రక్రి య. కానీ, చరిత్రలోని చాలా మంది చక్రవర్తుల వలె అతను కూడా రాజకీయ చిహ్నంగా మారిపోయాడు కాబట్టి అతని గురించి మనమేమి చెప్పుకోదలచుకున్నా మో దాన్ని మాత్రమే వింటున్నాము.

కృష్ణరాయలు తెలుగువాడేనని బల్లగుద్ది వాదించేవారున్నారు. మావాడేనని చెప్పుకునే ఫలానా కులాలు అనేకం ఉన్నాయి. వైభవోజ్జ్వల విజయనగరం సామ్రా జ్యం కాకతీయ అవశేషమేనని చెప్పే చరిత్ర ఉన్నది. ఆ మాట ఉంటే కన్నెర్ర చే సే కర్ణాటక పండితులున్నారు. దక్షిణాదిలో ముస్లిమ్ రాచరికాన్ని నిలువరించిన హైందవ యోధుడిగా కృష్ణదేవరాయలను కీర్తించే దేశభక్తులున్నారు. లేదు, బుడత కీచులకు దేశంలో స్థావరమిచ్చినవాడు అతనేనని విమర్శించే సందేహ జీవులూ ఉన్నారు. రాచరికాన్ని పక్కన బెట్టి మానవత్వంతో చేసిన 'రాయల కరుణ కృత్యము'ల గురించి రచనలు చేసిన వారున్నారు. మల్లీశ్వరిగా తెరకెక్కించినవారూ ఉన్నారు. ఏ వివాద మూ లేని సార్వజనీన

Sunday, July 11, 2010

ఒక అబద్ధం కావాలి, ప్లీజ్!

ఆడుకుందునే అమ్మా నాకొక చంద్రుడు కావాలని రామచంద్రుడు అడిగినప్పుడు మంత్రి సుమంతుడు అద్దంలో ప్రతిబింబాన్ని చూపి అల్లరిమాన్పాడట. అట్లాగే, అనగనగా ఒక చిట్టి రాకుమారికి కూడా మబ్బుతునకతో ఆడుకోవాలని మనసయిందట. ఎవరూ తెచ్చి ఇవ్వకపోయే సరికి బెంగపెట్టుకుని మంచం పట్టిందట. చివరకు ఒక తోటమాలి దూది పోగేసి మబ్బుముక్కలా చేసి రాకుమార్తెకు ఇచ్చాడట. కోరినది నెరవేరినదీ అనుకుని అమ్మాయి కోలుకున్నదట. జురెక్ బెకర్ అనే జర్మన్ రచయిత రాసిన 'జాకబ్ ద లయర్' అనే నవలలో కథానాయకుడుతన అసత్యవర్తనకు సమర్థనగా చెప్పుకున్న కథ అది. జాకబ్ కానీ, సుమంతుడు కానీ చెప్పింది అబద్ధమా? లేక కృత్రిమ సత్యమా?

అగ్రజన్ముడి హక్కు కోసం బైబిల్‌లోని జాకబ్ కూడా అబద్ధమాడతాడు. బెకర్ నవలలోని జాకబ్, నవల పేరుతోనే వచ్చిన సినిమాలో హీరో రాబిన్ విలియ మ్స్ కూడా అబద్ధమాడతారు కానీ ఈ అబద్ధం వేరు, ఇది సత్యమంత పవిత్రమైనది. జర్మన్ ఆక్రమణలోని ఒక పోలిష్ ఘెట్టోలో యూదులు అత్యంత హీనమైన జీవితానికీ, అనివార్యమైన మరణానికీ నడుమ వేలాడుతూ ఉంటారు. ఫాసిజా న్ని తుడిచిపెట్టడానికి సోవియట్ సేనలు వస్తున్నాయన్న వార్త వారి కొనప్రాణాలకు కొత్తఊపిరి పోసింది.

లీలగా తెలిసిన ఆ సమాచారానికి చిలవలు పలవలు జోడించి, నిత్యం అసత్యంతో పోషించి జాకబ్ సహయూదులలో ఆశను సజీవం గా ఉంచుతాడు. తన దగ్గర రేడియో ఉన్నదని, దాని ఆధారంగానే తాను మిత్రరాజ్యసేనల కదలికల గురించి చెప్పగలుగుతున్నానని నమ్మిస్తాడు. ఆ రేడియో ఒక అబద్ధం. తాను రోజూ చెబుతున్న విజయవార్తలు అబద్ధం. గెస్టొపో జాకబ్ ను బంధించి, ఆ అబద్ధాన్ని అబద్ధంగా అందరిముందూ ఒప్పుకొమ్మని అడుగుతారు. తన అసత్యానికి కట్టుబడి జాకబ్ నోరుమెదపడు. అందుకు బదులుగా చచ్చిపోతాడు. ఘెట్టో అంతటినీ హింసాశిబిరాలకు తరలిస్తుండగా, రష్యన్‌సేనలు ఎదురుపడతాయి.

'జాకబ్ ద లయర్'లో నాయకుడు తోటివారి ఆశ కొడిగట్టకుండా చూడడానికి అబద్ధమాడితే, '

Thursday, July 8, 2010

వాస్తవాలు తెలియాలి

ఆదిలాబాద్ జిల్లాలో గత శుక్రవారం నాడు జరిగిన 'ఎన్‌కౌంటర్'లో మావోయిస్టు అగ్రనాయకుడు చెరుకూరి రాజకుమార్‌తోపాటు మరణించిన హేమచంద్ర పాండే ఎవరన్నది వివాదంగా మారింది. అతను పాత్రికేయుడని, బహిరంగ సాధారణ జీవితం గడుపుతున్న ఉద్యోగి అని భార్య, కుటుంబ సభ్యులు చెబుతుండగా, కాదు మావోయిస్టు పార్టీలో పనిచేస్తున్న వ్యక్తి అని అధికార యంత్రాంగం వాదిస్తున్నది. మావోయిస్టు నేతను హతమార్చిన ఎన్‌కౌంటరే పెద్ద ప్రశ్నార్థకమైనప్పటికీ, అది ఆశ్చర్యపడనక్కరలేనంత, కొత్తగా ఆందోళనపడనక్కరలేనంత సర్వసాధారణమైనందున, పాండే గుర్తింపే ఇప్పుడు ప్రత్యేక ప్రాధాన్యం సంతరించుకున్నది.

పాండే జర్నలిస్టు అయితే చంపకూడదని, నక్సలైట్ అయితే చంపవచ్చునని కాదు. పాత్రికేయుడై ఉంటే, వృత్తిపరమైన సమాచార సేకరణలో భాగంగా ఆజాద్‌ను కలసినప్పుడు, పోలీసులు ఆయనను చంపి ఉంటే, మన ప్రజాస్వామ్య, మానవ హక్కుల ప్రస్థానం మరో 'ఉన్నత' స్థానానికి చేరుకున్నట్టు లెక్క. అది సహజంగానే పత్రికలు, ప్రసార సాధనాలన్నీ ఆందోళన చెందవలసిన పరిణామం, స్వేచ్ఛను ప్రేమించేవారంతా కలవరపడవలసిన దుర్మార్గం. ఎన్‌కౌంటర్లలో ఉన్న బూటకానికి, దౌష్ట్యానికి తోడు మరింత క్రౌర్యం జతకలిసిన దారుణం. ప్రధాన స్రవంతి రాజకీయాల వైఫ ల్యం కారణంగా, దేశవ్యాప్తంగా వివిధ మిలిటెంట్ ఉద్యమాలు పెరిగిపోతున్నాయి, సంక్షోభం రానురాను ఉధృతమవుతున్నది. మావోయిస్టు ఉద్యమం మధ్య, ఉత్తర, తూర్పు భారత్‌లలో వేగంగా విస్తరిస్తున్నది.

ఈ పరిణామాలను ప్రజలకు నిష్పక్షపాతంగా అందజేయవలసిన బాధ్యత మీడియా మీద ఉంటుంది. ప్రభుత్వాలు వివిధ మిలిటెంట్ ఉద్యమాల నేతలను ఎట్లా పరిగణించినప్పటికీ, ప్రజాప్రయోజనాల రీత్యా,

Monday, July 5, 2010

బతుకును ప్రేమిస్తే మరణమే బహుమతి

రెండు దశాబ్దాల తరువాత కొత్త రూపు దిద్దుకుని విడుదలైన కొమురం భీమ్ సిని మా, నిర్మాణ ప్రమాణాలలో ఎన్ని పరిమితులున్నప్పటికీ, చెప్పవలసింది మాత్రం చెప్పగలిగింది. త్యాగానికీ సంకల్ప బలానికీ సాహసానికీ ఉండే శాశ్వత గౌరవాన్ని చాటి చెప్పింది. తన గురించి తాను మాట్లాడకుండా పక్కవాళ్ల గురించి మాట్లాడతావెందుకని నిజాము ప్రభుత్వాధికారి కొమరం భీమ్‌ను అడుగుతాడు. ముప్పై ఎకరాలు పట్టా ఇస్తానన్నా భీమ్ ఎందుకు పోరాటం విరమించడో అసిఫాబాద్ అవ్వల్ తాలూక్‌దార్ ఆశ్చర్యపోతాడు.

అధికారబలం ఉన్నవాడికి ప్రపంచమంతా బానిసల్లాగే కనిపిస్తారు. అర్థబలం ఉన్నవాడికి ప్రతీదీ అమ్ముడుపోయే సరుకుగానే కనిపిస్తుంది. ఆశ, ప్రలోభం, స్వార్థం, లాభం- ఇవి తప్ప మనుషుల్ని నడిపించేవేవీ ఉండవని వాళ్లకు గట్టి నమ్మకం ఉంటుంది. పైవాడికి మోకరిల్లడం, కిందివాడిని అణగదొక్కడం తప్ప మరో విలువ వాళ్లకు తెలియదు. ఏటికి ఎదురీదే ఉలిపికట్టెలను చూస్తే వారికి నిరసన. ఎవరైనా సరే, గెలవలేని యుద్ధాలు ఎందుకు చేస్తారన్నది వారికి కొరుకుడు పడని ప్రశ్న.

సమస్కంధులైనవారో, కాస్త అటూ ఇటూగా ఉన్న బలాల వారో ప్రత్యక్ష యుద్ధం ద్వారా విజేతలు కావడానికి ప్రయత్నిస్తారు. పాలకవర్గాల మధ్య, రాజుల మధ్య జరిగే దండయాత్రలూ ఆక్రమణలూ అటువంటి కోవలోకి వస్తాయి. కానీ, చరిత్రలో అన్ని యుద్ధాలూ అట్లా సమానస్థాయి పక్షాల మధ్య జరగవు. కొండలను ఢీకొనే పొట్టేళ్లూ, మహాశక్తులతో తలపడే అల్పప్రాణులూ మానవజాతి చరిత్ర నిండా తారసపడుతూనే ఉంటాయి.

ధర్మం పక్షానో, న్యాయం పక్షానో పోరాడేవాళ్లు, అవమానానికి వ్యతిరేకం గా, అభిమానాన్ని కాపాడుకోవడానికి యుద్ధం చేసేవాళ్లు జనగాథల్లో చిరస్మరణీయులుగా