Monday, September 27, 2010

బహుముఖమవుతున్న విభజన

సెప్టెంబర్24 నాడు ఏదో ఉపద్రవం రాబోతున్నదన్న భయం దేశమంతా వ్యాపించింది. అంతటి ముందు జాగ్రత్త బహుశా అవసరమే కావచ్చు. క్షణికావేశాలను, అవధుల్లేని ఆవేశ ఉద్వేగాలను అటువంటి వాతావరణం నెమ్మదింపజేసే అవకాశం ఉండవచ్చు. కానీ, భిన్న విశ్వాసాలున్న జనవర్గాలు తమ వివాదాలను స్వయంగా తామే న్యాయస్థానానికి అప్పజెప్పినా- సమాజంలో సంప్రదింపులు, సంభాషణ, నచ్చచెప్పుకోవడం కోర్టు బయట కూడా కొనసాగుతున్నప్పుడే న్యాయ నిర్ణయాన్ని అంగీకరించే సంసిద్ధత ఉభయ పక్షాలకూ సమకూరుతుంది.  లేకపోతే, బొమ్మాబొరుసా వంటి నిర్ణయమేదో న్యాయస్థానం నుంచి వస్తుందని, అది ఏదో ఒక పక్షాన్ని తీవ్రంగా ఆశాభంగానికి గురిచేస్తుందని భయపడక తప్పదు. పోయిన శుక్రవారం ఆ 'గండం' తప్పిపోయింది. ఇప్పట్లో మళ్లీ ఆ పరిస్థితి రాదని, ఏదో చేసి వివాదాన్ని తీర్పుతో సహా వాయిదాల అటక ఎక్కిస్తారని అనుకుంటున్నారు కానీ, 28 నాడు సుప్రీంకోర్టు ఏం చేస్తుందో నిరీక్షించవలసే ఉన్నది.

అయోధ్య వివాదంతో పోల్చకూడదు కానీ, ఈ ముందు జాగ్రత్తల హడావుడి చూసినప్పుడు, రాష్ట్ర విభజన సమస్య కూడా చాలా మందికి స్ఫురించింది. శ్రీకృష్ణకమిటీ తన నివేదికను సమర్పించినప్పుడో, ఆ నివేదికపై కేంద్రం నిర్ణయాన్ని ప్రకటించేరోజు వచ్చినప్పుడో కూడా రాష్ట్రంలో ఇటువంటి పరిస్థితే నెలకొంటుందా? ఆ నిర్ణయాన్ని నిబ్బరంగా స్వీకరించడానికి ఉభయ ప్రాంతాల ప్రజలు సంసిద్ధంగా ఉన్నారా? లాటరీ ఫలితం కోసం చూసినట్టుగా ప్రజలు ఎదురుచూస్తున్నారా? లేదా- నిర్ణయానికి తమను తాము సంసిద్ధం చేసుకుంటున్నారా?- ఈ ప్రశ్నలు సహజమైనవే కానీ, సమాధానం లేనివేమీ కావు. అయోధ్య వివాదానికీ, రాష్ట్ర విభజన సమస్యకూ తుదినిర్ణయం విషయంలో కూడా పోలిక లేదు. అయోధ్య విషయంలో సామాజిక సామరస్య ప్రక్రియలు,

Thursday, September 2, 2010

విమోచన వివాదం

సెప్టెంబర్‌17 మరొకసారి తెరపైకి వచ్చింది. ఇటీవల ఉధృతమైన తెలంగాణ ఉద్యమం నేపథ్యంలో, ఈసారి వివాదం మరింత బలంగా ముందుకు వచ్చింది. అనుకూల ప్రతికూల వాదాలతో వాతావరణం వేడెక్కుతున్నది. 'తెలంగాణ విమోచన' దినాన్ని అధికారికంగా నిర్వహించకపోవడానికి ప్రభుత్వాల వద్ద  అప్రకటిత కారణాలేమి ఉన్నాయో అవి  ఇంకా యథాతథంగానే ఉన్నాయి. సెప్టెంబర్‌17 వ తేదీని  ఒక ఉత్సవదినంగా పరిగణించడానికి తెలంగాణలోని వివిధ వర్గాలకున్న అభ్యంతరాలు కూడా తొలగిపోలేదు. సీమాంధ్ర ప్రాంతం నుంచి కొత్తగా వినిపిస్తున్న వ్యతిరేకత కూడా ఈ పరిస్థితికి తోడవుతున్నది.

బ్రిటిష్‌ వలసపాలన భారతదేశంలో సృష్టించివెళ్లిన సమస్యలు అనేకం. అనేకానేక చారిత్రక కారణాల వల్ల బ్రిటిష్‌వారు భారతదేశంలోని అనేక భూభాగాలను ప్రత్యక్షంగా పాలించగలిగారు, అవే చారిత్రక కారణాల వల్ల కొన్ని ప్రాంతాలను స్వదేశీ సంస్థానాధీశుల సామంత పాలన కింద వదిలివేశారు. అటువంటి స్వదేశీసంస్థానాలలో ముఖ్యమైనది, పెద్దది హైదరాబాద్‌ సంస్థానం. అధికారికంగా హైదరాబాద్‌పాలకులు  సామంతులు కాకపోయినప్పటికీ, బ్రిటిష్‌వారి పరమాధికారాని (పారమౌంట్‌సీ)కి లోబడి వ్యవహరించారు. సొంతంగా సైన్యం, సొంతంగా విదేశాంగ విధానం లేని సంస్థానాధీశులు స్వతంత్రులని చెప్పడానికి లేదు, అదే విధంగా సొంత పోలీసు, న్యాయ యంత్రాంగాలు, సొంత కరెన్సీ కలిగినందున పూర్తి అధీనులనీ చెప్పలేము. హైదరాబాద్‌, కాశ్మీర్‌,మైసూర్‌, బరోడా వంటి సంస్థానాలలో ప్రజలు బ్రిటిష్‌వలసపాలనలోని మంచిచెడ్డలకు వెలిగానే ఉన్నారు. ప్రస్తుత ఆంధ్రప్రదేశ్‌లోని తెలంగాణ జిల్లాలు 1947 ఆగస్టు 15 తరువాత కూడా హైదరాబాద్‌ సంస్థానంలో నిజాం పాలనలో ఉన్నాయి. భారతదేశానికి  స్వాతంత్య్రం 'ఇచ్చిన' బ్రిటిష్‌వారు, స్వదేశీసంస్థానాల భవితవ్యాన్ని త్రిశంకుస్వర్గంలో ఉంచారు. భారత్‌లో  కలవాలా, పాకిస్థాన్‌లో భాగం కావాలా, స్వతంత్రంగా ఉండాలా అన్నది సంస్థానాలే నిర్ణయించుకోవాలని చెప్పారు. సర్దార్‌ పటేల్‌ మంత్రాంగం వల్ల మూడువందలకు పైగా సంస్థానాలు భారతయూనియన్‌లో విలీనం కావడానికి అంగీకరించాయి కానీ, హైదరాబాద్‌,కాశ్మీర్‌, జునాగఢ్‌ సంస్థానాల విషయంలో సమస్య తలెత్తింది. ఏడవ నిజాం స్వతంత్రంగా ఉండడానికి నిర్ణయించుకున్నాడు. భారత-హైదరాబాద్‌ ప్రభుత్వాలు యథాతథ ఒడంబడికపై సంతకాలు చేశాయి. ఫలితంగా 1947 ఆగస్టు 15 నాడు హైదరాబాద్‌ సంస్థానంపై పరమాధికారం బ్రిటిష్‌వలస పాలకుల నుంచి భారతయూనియన్‌కు సంక్రమించింది. బ్రిటిష్‌ రెసిడెంట్‌ స్థానంలో భారత ప్రతినిధి బాధ్యత తీసుకున్నాడు.