Thursday, October 28, 2010

పేరు మార్చవద్దు

కావలసినవారు కన్నుమూసినప్పుడు, వారి స్మృతిని చిరకాలం భద్రపరచుకోవాలని తాపత్రయపడడం మానవ సహజం. చనిపోయిన పెద్దల పేర్లను పిన్నలకు పెట్టి వారి జ్ఞాపకాన్ని కాపాడుకుంటారు. ప్రజలు తాము అభిమానించే నేతల పేర్లను తమ పిల్లలకు పెట్టుకుంటారు. ప్రజా రంగంలో సేవ చేసిన వారి పేర్లను ప్రజా వ్యవస్థలకు పెట్టుకుంటారు. ఇందులో అభ్యంతర పెట్టవలసింది ఏమీ లేదు. కానీ, అభిమానం విపరీతమైనప్పుడు, స్మరణ భజనగా మారినప్పుడు, వ్యక్తి పూజ తారస్థాయికి చేరినప్పుడు అది వెగటు పుట్టిస్తుంది. అటువంటి వేలంవెర్రి వెనుక అధికార రాజకీయాల ప్రభావం, ప్రమేయం ఉన్నప్పుడు- ఎంతటి మహా నాయకుడి స్మరణ కూడా విముఖతనే కలిగిస్తుంది.

హైదరాబాద్ పబ్లిక్ గార్డెన్స్‌లో ఉన్న తెలుగు లలిత కళాతోరణానికి రాజీవ్‌గాంధీ పేరు జోడించబోతున్నారన్న వార్త వినగానే అటువంటి ప్రతికూల స్పందనే వ్యక్తమవుతోంది. ఆ నామకరణాన్ని వ్యతిరేకిస్తున్న వారు రాజీవ్‌గాంధీకి వ్యతిరేకులేమీ కాదు. ఆయన అంతటి గౌరవానికి అర్హుడు కారని కూడా ఎవరూ వాదించడం లేదు. తెలుగులలిత కళాతోరణం అవతరించిన నేపథ్యానికి, అది సంకేతంగా నిలిచిన సంస్కృతులకు రాజీవ్‌గాంధీకి ఏమి సంబంధమన్నదే వారి ప్రశ్న.

ఆ నామకరణానికి ఉన్న ఔచిత్యం గురించినదే వివాదమంతా! లలిత కళాతోరణాన్ని ఆధునీకరిస్తారట. ఆరుబయలు వేదికగా ఉన్న ఆ వ్యవస్థకు పై కప్పు సమకూరుస్తారట. ఇంకా ఏవేవో హంగులు ఏర్పాటు చేస్తారట. అందుకు ప్రభు త్వం వద్ద నిధులు లేవట. అందుకని దాతలు ముందుకు వస్తే, వారి పేరు జోడిస్తారట. ఒక మహాదాత అందుకు సిద్ధపడి, రాజీవ్‌గాంధీ పేరు పెట్టాలని కోరారట, ప్రభుత్వం అంగీకరించిందట. 'రాజీవ్ గాంధీ లలిత కళాతోరణం' అని పెట్టాలనుకున్నారట. నిరసనల వేడిచూసి 'తెలుగు' కూడా అందులో ఉంచడానికి ప్రభుత్వం ఒప్పుకుందట.

తెలుగు అన్న మాటను తీసేయకున్నా, రాజీవ్‌గాంధీ పేరు పెట్టడంలోని ఔచిత్యం ప్రశ్నార్థకంగానే మిగిలింది. గాంధీ, నెహ్రూ వంటి మహా జాతీయ నేతలను ఎట్లాగూ రకరకాల వ్యవస్థల ద్వారా గౌరవిస్తూనే ఉన్నాము. ఇందిరాగాంధీ, రాజీవ్‌గాంధీ వంటి దేశ నేతల పేర్లను కూడా అనేక జనావాసాలకు, సంస్థలకు పెట్టుకున్నాము. వారి వారి ప్రాణ త్యాగాలు జరిగిన వెనువెంటనే అటువంటి స్మారక నామకరణాలు జరిగిపోయా యి. కాకపోతే, ఆ ఇద్దరి స్మృతికి 2004 తరువాత రాష్ట్రంలో పునరుజ్జీవనం మొదలయింది. తొమ్మిది సంవత్సరాల తెలుగుదేశం పాలన

Wednesday, October 27, 2010

మావోయిస్టులకు...అవసరమా?

సుమారు నెలరోజుల కిందట (సెప్టెంబర్28, 2010) టైమ్స్ ఆఫ్ ఇండియా ఒక సర్వే ఫలితాన్ని ప్రకటించింది. ప్రసిద్ధ మార్కెటింగ్ రీసెర్చ్ సంస్థ ఐఎమ్ఆర్‌బి ద్వారా చేయించిన ఆ సర్వే రాష్ట్రంలో మావోయిస్టుల ప్రభావం గురించిన ఆసక్తికరమైన అంశాలను వెలికి తీసింది. గతంలో నక్సలైట్ల ప్రభావంలో ఉండి ఇప్పుడు సద్దుమణిగి న ఐదు జిల్లాల్లో అభిప్రాయ సేకరణ జరిగింది.  మొత్తం మీద నక్సలిజం మంచిదే అని 58 శాతం మంది అభిప్రాయపడ్డారు. అభివృద్ధి కల్పనలో ప్రభుత్వం చూపించిన నిర్లక్ష్యమే నక్సలిజానికి మూలమని మూడింట రెండువంతుల మంది భావిస్తుండగా, నక్సల్స్‌ను అణచివేసిన తరువాత దోపిడీ పీడనలు పెరిగాయని 48 శాతం మంది దాకా అనుకుంటున్నారట. నక్సలైట్లను రాష్ట్రంలో భౌతికంగా లేకుండా చేసినప్పటికీ, వారి ప్రభావం, వారిపై సానుకూల దృష్టీ ప్రబలంగా ఉన్నాయని ఆ సర్వే నిరూపించింది.

అదే పత్రిక శనివారం (అక్టోబర్23, 2010) నాడు మావోయిస్టుల గురించి మరో ఆసక్తికరమైన వార్తా కథనాన్ని ప్రచురించింది. మావోయిస్టులు రాష్ట్రంలో పునరుజ్జీవం పొందుతున్నారా? అన్న ప్రశ్నా శీర్షికతో సాగిన ఆ కథనంలో పెద్దగా కొత్త విషయాలు ఏమీ లేవు కానీ, ప్రజాగాయకుడు గద్దర్ మావోయిస్టుల ప్రోద్బలం, ఒత్తిడి మేరకే తెలంగాణ ప్రజాఫ్రంట్‌ను స్థాపించారని ఇంటెలిజెన్స్ వర్గాలు చెబుతున్నట్టు ఆ కథనం ప్రత్యేకంగా ప్రస్తావించింది. ఫ్రంట్ స్థాపన ద్వారా మావోయిస్టుల ప్రాబల్యాన్ని తిరిగి సాధించడానికి ప్రయత్నాలు జరుగుతున్నాయని సూచించడానికి ఆ కథనం ప్రయత్నించింది. గద్దర్ రాజకీయ అభిప్రాయాలు, ఆయన అనుబంధాలు కొత్త విషయాలేమీ కావు. మావోయిస్టు అనుకూల రాజకీయాలను వదులుకోకుండానే, చాలా కాలంగా ఆయన తన కార్యాచరణ వేదికను విస్తృతం చేసుకుంటూ వస్తున్నారు.

సాయుధ పోరాట రాజకీయాలతో ఏకీభావమూ సంబంధమూ లేని అనేక సామాజిక ఉద్యమ సంస్థలు, బృం దాలు, వ్యక్తులు గద్దర్‌ను ఒక తరహా రాజకీయాలకే పరిమితమైన వ్యక్తిగాకాక, 'అంద రి' మనిషిగా పరిగణిస్తూ వస్తున్నారు. ఆయన ప్రజాజీవిత వ్యక్తిత్వంలో మార్పు ఉన్నందునే, ఏ రాజకీయ పక్షమూ కూడా ప్రజాఫ్రంట్ స్థాపన వెనుక ఎవరి హస్తమో ఉన్నట్టు బాహాటంగా ఆరోపణలు చేయలేదు. కాకపోతే, ఎన్నికలపై అనుసరించవలసిన

Monday, October 11, 2010

ఎన్నికలంటే ఎందుకు అంత బెదురు?

సమాజంలో మౌలికమయిన సామాజిక, ఆర్థిక మార్పులు ఎన్నికల ద్వారా వస్తా యా, పోరాటాల ద్వారా వస్తాయా అనే చర్చలో అర్థముంది. ఒక భారతదేశంలోనే ఒక రాష్ట్రాన్ని విడదీసి రెండు రాష్ట్రాలు చేయడం ఎన్నికల ద్వారా జరుగుతుందా ఉద్యమాల ద్వారానా అన్న ప్రశ్నకు అర్థమే లేదు. ఎందుకంటే, రాజ్యంగ పరిధిలోనే నెరవేరవలసి ఉన్న ఆకాంక్షలు ప్రజా ఉద్యమాల ద్వారానే పరిపూర్తి అవుతాయని చరిత్ర నిరూపిస్తూనే ఉన్నది. ఉద్యమ ప్రస్థానంలో ఎన్నికలు కూడా భాగమయి ఉండవచ్చును కానీ, ఎన్నికలే ఉద్యమంగా ఎన్నడూ ఏ ప్రత్యేక ఉద్యమమూ సాగలేదు.

ఉమ్మడి మద్రా సు రాష్ట్రం నుంచి ఆంధ్ర రాష్ట్రం విడిపోయినప్పుడు కానీ, సంయుక్త మహారాష్ట్ర నుంచి గుజరాత్ విడిపోయినప్పుడుగానీ, మొత్తంగా రాష్ట్రాల పునర్‌వ్యవస్థీకరణ ప్రక్రియ అంతా కానీ ఉద్యమాల ద్వారానే జరిగింది. తొలి విడత రాష్ట్రాల ఏర్పాటు తరువాత తలెత్తిన ప్రత్యేక రాష్ట్ర ఆకాంక్షల విషయంలో పరిస్థితి భిన్నంగా ఉన్నది. తొలివిడత ప్రత్యేక తెలంగాణ ఉద్యమం ప్రజాఉద్యమంగా మొదలై, రాజకీయ సంస్థ రూపం తీసుకున్నది.

ఉద్యమం జరుగుతూ ఉండగానే ఎన్నికలు వచ్చినందున పోటీచేసి, తెలంగాణ ప్రజాసమితి ఘనవిజయం సాధించింది. ఎన్నికలలో విజయం సాధించినప్పటికీ- నాయకత్వం ఉద్యమ విరమణ చేసింది. ఎన్నికల వల్ల ప్రత్యేక రాష్ట్ర ఆకాంక్ష నెరవేరదని చెప్పడానికి 1971 ఉదంతాన్ని పదే పదే ప్రస్తావించడం చూస్తుంటాము. అలాగే,

Saturday, October 9, 2010

సాటి లేని శంకరన్

మాయమైపోతున్నడమ్మా మనిషన్నవాడు- అని ప్రజాకవి అందెశ్రీ రాసిన పాట, మనుషులలో మృగ్యమవుతున్న మానవవిలువల గురించిన ఆవేదన కావచ్చును కానీ, మంచి మనుషులు భౌతికంగా కూడా మాయమైపోతున్నారు. నిజాయితీకి, నిప్పులాంటి ఆచరణకీ, ప్రజాస్వామ్య స్ఫూర్తికి మారుపేరుగా మెలగి న హక్కుల నేత కె.బాలగోపాల్ కన్నుమూసి ఏడాది అయిన సందర్భంగా శుక్రవా రం నాడు ఆయనను సగౌరవంగా కృతజ్ఞతతో ఇంకా ఆరని కన్నీళ్లతో సంస్మరించుకోబోతున్నాము. ఇంతలోనే మరో శిఖరం కూలిపోయింది. జీవితాంతం దళితుల సంక్షేమం కోసం, పేదవారి అభ్యున్నతి కోసం తపన చెందుతూ, అధికార యంత్రాంగం అనే ఇసుము నుంచి సంక్షేమ తైలాన్ని పిండిన రిటైర్ట్ ఐఏఎస్ అధికారి ఎస్.ఆర్.శంకరన్ గురువారం నాడు అనారోగ్యంతో కన్నుమూశారు. సుమారు రెండు దశాబ్దాల కిందట రిటైరయ్యేదాకా ప్రభుత్వ సర్వీసులోనూ, ఆ తరువాత సామాజిక కార్యక్షేత్రంలోనూ తాను నమ్మిన ఆదర్శాల కోసమే పనిచేస్తూ వచ్చిన అరుదైన వ్యక్తి శంకరన్. ఆయన చేసిన కృషిని సవినయంగా స్మరించుకుని శ్రద్ధాంజ లి ఘటించేటప్పుడు- ఆయన వంటి వారు రాను రాను కరువవుతున్న వర్తమానం భయం కలిగిస్తున్నది.

కుటుంబం స్వార్థ చింతన కలిగిస్తుందని, తన ఆదర్శాలకు అవరోధం అవుతుంద ని పెళ్లే చేసుకోకుండా ఉన్న వ్యక్తి శంకరన్. ప్రశాసన నగర్ వైభవం చూసిన వారికి పంజాగుట్టలో శంకరన్ నివసించిన పాతకాలపు క్వార్టర్స్ చూస్తే చాలు ఆయనేమి టో అర్థమవుతుంది. బాలగోపాల్‌లో లాగే శంకరన్‌లో కూడా నిరాడంబరత, నిస్వా ర్థం వ్యక్తిత్వ విశేషాలే తప్ప, అవే వారి వ్యక్తిత్వ సారాంశాలు కావు. పరిస్థితులను మార్చాలన్న దృఢమైన, చైతన్యవంతమైన సంకల్పమే వారి వ్యక్తిత్వాలను అట్లా తీర్చిదిద్దింది.

సాంఘిక సంక్షేమ శాఖలో ఆయన పనిచేసిన కాలం- శంకరన్ యుగం. ఆయన హయాంలో

Wednesday, October 6, 2010

గద్దర్ ఫ్రంట్

ప్రజాగాయకుడు గద్దర్ ఆధ్వర్యంలో ఏర్పాటయిన ప్రజాఫ్రంట్ తెలంగాణ రాజకీయాల లో కలకలం సృష్టిస్తోంది. ప్రత్యేక రాష్ట్ర ఉద్యమానికి తిరుగులేని నాయకత్వశక్తిగా కనిపిస్తూ ఉన్న తెలంగాణ రాష్ట్రసమితి (టిఆర్ఎస్)కి అకస్మాత్తుగా గట్టి పోటీదారు రంగప్రవేశం చేయడంతో, ఆ పార్టీ మీద అసంతృప్తి ఉన్న శ్రేణులు, శక్తులు అన్నీ పునఃసమీకరణ ప్రయత్నాలలో పడ్డాయి. కార్యవాదులైన విద్యార్థి ఉద్యమకారుల కమిటీలు, దళిత, బహుజ న, మైనారిటీ వర్గాలకు చెందిన ఉద్యమసంఘాలు, క్షేత్రస్థాయిలో అంకిత భావంతో పనిచేస్తూ నాయకత్వ సరళిపై ఆగ్రహంతో ఉన్న స్థానిక జేఏసీలు- గద్దర్ ఫ్రంట్‌కు తమ మద్దతు తెలియజేస్తున్నాయి. టిఆర్ఎస్ రాజకీయ వ్యూహంతో బెంబేలెత్తినట్టు కనిపిస్తున్న తెలుగుదేశం పార్టీ తెలంగాణ నేతలు, తెలంగాణ ఉద్యమంలో అనుయాయి పార్టీగా మారిపోయి న బిజెపి నాయకులు కూడా ప్రజాఫ్రంట్ ప్రయత్నాన్ని స్వాగతించారు.

పార్లమెంటులో తెలంగాణ బిల్లు కోసం ఉద్యమనిర్మాణం, డిసెంబర్ 9వ తేదీన హైదరాబాద్ భారీ జనసమీకరణ- ఇవి రెండు మాత్రమే ఇప్పటివరకు ఫ్రంట్ కార్యక్రమం గురించి తెలిసిన అంశాలు. ఈ నెల 9వ తేదీన హైదరాబాద్‌లో జరిగే విస్తృత సమావేశం అనంతరం ఫ్రంట్ విధివిధానాలు, కార్యాచరణ ప్రణాళిక వెల్లడవుతాయని భావిస్తున్నారు. ఆ తరువాతే, వివిధ రాజకీయ పక్షాలు ఫ్రంట్ గురించిన తమ అధికారిక వైఖరులను వెల్లడించే అవకాశం ఉంది.

మలి విడిత ప్రత్యేక తెలంగాణ ఉద్యమం టిఆర్ఎస్ ఆవిర్భావానికి ఆరేడేళ్లకు ముందే ఆరంభమయింది. 1996లో భువనగిరిలో జరిగిన 'తెలంగాణ జనసభ' ఉద్యమారంభ దశ లో మైలురాయి. తెలంగాణ తొలి ఉద్యమంలో పాల్గొన్న నేతలు, వివిధ ప్రజాసంఘాలు, కళాకారులు పాల్గొన్న ఆ సభలో గద్దర్ ప్రధానాకర్షణ. అనంతరం, వరంగల్‌లో జరిగిన మరొక భారీ జనసమీకరణ తెలంగాణ ఉద్యమానికి రెండవ మైలురాయి. కళా, సాహిత్య,

Monday, October 4, 2010

సంయమనం, సెన్సార్‌షిప్

తీర్పులు చెప్పిన తరువాత సంచలనాలు, ఉద్రిక్తతలు రావడం మునుపు అనుభవమే కాని, ముందస్తుగా తేదీలు ప్రకటించిన తీర్పు చుట్టూ ఇంత ఉత్కంఠ, ఇన్ని భయాందోళనలు కమ్ముకోవడం మాత్రం అయోధ్య వ్యాజ్యం విషయంలోనే జరిగింది. అలహాబాద్ లక్నో బెంచి తీర్పు తేదీని ప్రకటించిన వెంటనే కేంద్ర కేబినెట్ సమావేశం దేశప్రజలను ఉద్దేశించి విజ్ఞప్తి చేసింది. దేశవ్యాప్తంగా, ముఖ్యంగా 'సున్నితమైన ప్రాంతాలు' అని భావించిన చోట భద్రతా చర్యలు కట్టుదిట్టం చేశారు, అదనపు బలగాలను మోహరించారు, మీడియాకు ముందు జాగ్రత్తలు చెప్పారు. మతపెద్దలు, శాంతి కార్యకర్తలు హితబోధలు చేశారు. తీర్పు తేదీ సెప్టెంబర్24 నుంచి వాయిదాపడి చివరకు 30వ తారీఖుకు ఖరారు అయింది. తీర్పు వచ్చింది. ఏ హింసా సంఘటనలు లేకుండానే ఉద్రిక్తత చల్లారిపోయింది.

ఇంతకీ అంతటి భయం ఎందుకు వ్యాపించింది? సుమారు పాతిక సంవత్సరాలు గా భారతీయ సమాజంలో అశాంతికి, అనేక అప్రియ సంఘటనలకు కారణమైన ఒక సున్నితమైన వివాదానికి సంబంధించి వెలువడే తీర్పు-సహజంగా ఏ తీర్పు అయినా కక్షిదారులలో ఒకరికి అనుకూలంగా, మరొకరికి ప్రతికూలంగా ఉంటుంది కాబట్టి- తీవ్రమైన ప్రతిస్పందనలకు కారణమవుతుందని ప్రభుత్వాధినేతలు, అధికార యంత్రాంగం, రాజకీయ వాదులు ఆందోళన చెందారు. రాజకీయ ప్రయోజనాల కోసం బాధ్యతా రహితంగా వ్యవహరించే నేతలకు మన దేశంలో