Monday, November 29, 2010

వంశ ప్రతిష్ఠ ఉండగా, వృథాప్రయాస ఎందుకు?

మందబుద్ధులయిన రాజపుత్రులకు కాస్త వివేకాన్ని లోకజ్ఞానాన్ని అందించాలని ఓ రాజుగారు విష్ణుశర్మ అనే పండితుడిని పురమాయిస్తే 'పంచతంత్రం' అనే గొప్ప కథాసాహిత్య గ్రంథం తయారయింది. యుక్తవయస్సు రాగానే పట్టాభిషేకం చేయబోతే, లోకానుభవం గడించి వచ్చాక రాజునవుతాను లెమ్మని రాకుమారులు ఒంటరిగానో ఓ విదూషక మిత్రునితోనో దేశాటనానికి బయలుదేరే వారని చందమామ కథల్లో చదువుకున్నాము. అంటే, రాజుగారి కడుపున పుట్టినంత మాత్రాన రాజ్యయోగ్యత వచ్చినట్టు కాద ని, అందుకు ఇతర అర్హతలు కూడా ఉండాలనీ మన సంప్రదాయం భావిస్తుందన్న మాట. రాహుల్‌గాంధీకి కూడా ఆ సంప్రదాయం మీద గౌరవం ఉన్నట్టుంది కాబట్టే, ప్రధానమం త్రి స్థానానికి ఎగబడిపోకుండా రాజకీయాలను అభ్యసిస్తూ ప్రొబేషన్‌లో నిరీక్షించాలని భావిస్తున్నారు. సరికొత్త రాజకీయ యువతరాన్ని నిర్మిస్తూ, చిన్న చిన్న విజయాలు సాధి స్తూ, రాజ వంశీకుడిగా తనకు లభించే ప్రత్యేక సదుపాయాలను, ప్రచారాన్నీ స్వీకరిస్తూనే ఒక విశ్వసనీయతను, ఆమోదనీయతను సాధించాలన్నది ఆయన వ్యూహంగా కనిపిస్తున్నది. ఆ వ్యూహ సాధనకు సాధారణ ఎన్నికలు జరిగే 2014 సంవత్సరాన్ని గడువుగా భావిస్తున్నారు. కాకపోతే, ఆయన మనసులోను, ఆయన మాతృమూర్తి ఆకాంక్షల్లోనూ ఉన్న దీర్ఘకాలిక వ్యూహం అనుకున్న ఫలితాలను సాధిస్తున్నట్టు కనిపించడంలేదు.

నెహ్రూ వంశగౌరవం ఆధారంగా నేరుగా రాజకీయాల్లోకి, అగ్రస్థానానికీ వెళ్లకుండా, దీర్ఘకాలికమయిన ప్రస్థానాన్ని ఎంచుకోవడమే రాహుల్‌గాంధీ చేసిన పొరపాటేమో అనిపిస్తుంది. రాహుల్‌గాంధీ ప్రధాని కాకుండా అడ్డుకుంటున్నదెవరు? ఎందుకని 2014ను అందుకు లక్ష్యంగా నిర్ణయించాలి? 2004లో పరిస్థితి వేరు, ఎన్నికల నాటికి రాహుల్ రాజకీయ ప్రవేశం జరిగి కొన్ని నెలలు మాత్రమే గడిచాయి. 2009లో ఆయనను ప్రధానిచేస్తే ఎవరు అభ్యంతర పెట్టేవారు? 2007లోనే ఆయన కాంగ్రెస్ పార్టీ ప్రధాన కార్యదర్శి అయ్యారు, యువజన, విద్యార్థి విభాగాలను ఆయన ప్రక్షాళన చేయడం ఆరంభించారు. యుపి ఎన్నికలలో కాంగ్రెస్ పరిస్థితిని గణనీయంగా మెరుగుపరిచిన కీర్తి కూడా సంపాదించారు. వచ్చే 2014లో అయినా, కాంగ్రెస్ కూటమే అధికారంలోకి వస్తే, కాంగ్రెస్ పార్లమెంటరీ పార్టీ నేతగా ఆయన ఎన్నిక కావడానికి ఉన్న అవరోధమేమిటి? నిజానికి అభ్యంతరాలూ అవరోధాలూ ఏమీ లేవు. సోనియాగాంధీ ప్రధాని కావడానికి ఉన్న అభ్యంతరా లు రాహుల్‌కు ఉండవు. కాంగ్రెస్‌పార్టీలో ఆనువంశిక నాయకత్వం కొత్తదేమీ కాదు. కానీ, సోనియాగాంధీ కానీ, రాహుల్‌గాంధీ స్వయంగా కానీ, కాంగ్రెస్‌కే పూర్తి మెజారిటీ ఉండే లోక్‌సభను లేదా ఒకటిరెండు పార్టీలతో తప్ప భాగస్వామ్యం అవసరం లేని భారీబలాన్ని

Tuesday, November 23, 2010

'రాజా'ల కూటమిలో మీడియా కూడానా?

ఆశ్చర్యం, అవినీతి మళ్లీ జాతీయ చర్చాంశం అయి కూర్చుంది. అప్పుడెప్పుడో బోఫోర్స్ కుంభకోణం సందర్భంగా రాజకీయాల్లో అవినీతి గురించి, కంపెనీలకు వారి దళారులకు రాజకీయవేత్తలకు ఉండే సంబంధం గురించి కలకలం రేగింది. అది రాజీవ్ ప్రభుత్వ పతనానికి, కుడిఎడమల మద్దతుతో ఒక భిన్నమయిన ప్రభుత్వం అవతరించడానికి దారితీసింది. ఇప్పుడు ప్రభుత్వాలేమీ కూలిపోయే పరిస్థితి లేదు కానీ, మహా మహా శిఖరాలు కూలిపోతున్నాయి.

అవినీతి ఒక శాశ్వత సత్యమని, దానితో సహజీవనం చేయవలసిందేనని మనసు రాయి చేసుకున్న జనం కూడా గుండెలు బాదుకునేంత హీనమయిన, దారుణమయిన అవినీతి అనుభవంలోకి వస్తున్నది. ఈ పాపాలకు బాధ్యత వహిస్తూ ఏవైనా తలకాయలు దొర్లవలసిందేనని ప్రజలు ఏమీ పట్టుపట్టడంలేదు కానీ, విశ్వసనీయత కోల్పోయిన స్థితిని భరించలేక వ్యవస్థే ఏదో ఒకటి చేసి తనను తాను బతికించుకోవాలని ప్రయత్నిస్తున్నది. పరిస్థితి చేయి దాటిపోలేదని, ఆశ చంపుకోవలసిన పనిలేదని నమ్మకం కలిగించాలని చూస్తున్నది.

మన్మోహన్‌సింగ్ వ్యక్తిగత నిజాయితీ గురించి ఇప్పటికి వాడిన విశేషణాలను, రాసిన వాక్యాలను పోగేస్తే అవి బస్తాల కొద్దీ ఉద్గ్రంథాలవుతాయి. విషాదమేమిటంటే, వ్యవస్థాగతంగా అతి పెద్ద అవినీతి యంత్రాంగాన్ని నిర్వహించే పవిత్ర బాధ్యతలో ఆయన తలమునకలు కావలసి వచ్చింది. గత ఇరవయ్యేళ్లలో ప్రభుత్వ వ్యవస్థలను ప్రైవేటీకరించడం తో మొదలుపెట్టి, ప్రస్తుతం సహజ వనరులను (స్పెక్ట్రమ్ కూడా సహజ వనరేనని అంటున్నారు) వ్యాపారులకు దోచిపెట్టడం దాకా సాగుతున్న నూతన ఆర్థికవిధానాల గమనం లో, చేతులు తడుపుకునే అవకాశాన్ని ఏ ద్వారపాలకుడూ వదిలిపెట్టడం లేదు. ఆ దళారీ వాటాల కోసమే రాజకీయాలలోకి ఉన్న, కొత్తగా వస్తున్న శ్రేణులు ఎగబడుతున్నాయి.  సంస్కరణలతో పాటుగా వెలసిన అనేక అడ్డదారుల్లో అకస్మాత్ సంపన్నులవుతున్న

Tuesday, November 16, 2010

ప్రజాస్వామ్యం, వెన్నుపోట్లు, కుటుంబపాలన

రాష్ట్రీయ స్వయంసేవక్ సంఘ్ మాజీ సర్‌సంఘ్‌చాలక్ కె.ఎస్. సుదర్శన్ సోనియాగాంధీపై చేసిన వ్యాఖ్యలు ఎంతటి సంచలనాన్ని, నిరసననీ సృష్టించాయో చూస్తున్నాము. ఇందిర, రాజీవ్ హత్యల్లో సోనియా ప్రమేయం ఉన్నదన్న ఆరోపణను పరిగణనలోనికి తీసుకోవడం కూడా అనవసరం. మధ్యయుగాలలోని పామర పౌరులెవరో రాచరిక రాజకీయాల గురించి చెప్పుకునే కథలను పోలిన మాటలవి. ఆ వ్యాఖ్యల కు తమ ఆమోదం లేదని చెప్పిన తరువాత ఆర్ఎస్ఎస్‌ను నిందించడం కూడా అనవసరం. సోనియాగాంధీ విదేశీ సంతతికి చెందిన వ్యక్తి కావడాన్ని దృష్టిలో పెట్టుకుని, అంతఃపుర కుట్ర లాంటిదేదో జరిగి జాతీయ నేతల హత్యలు జరిగాయని సుదర్శన్ ఆరోపించి ఉండవచ్చు.కానీ, ప్రజాస్వామ్యంలో అంతఃపుర కుట్రలు జరుగుతాయా? నేపాల్‌లో బీరేంద్ర కుటుంబాన్ని జ్ఞాతి జ్ఞానేంద్రే హత్య చేసినట్టు (అందులో ఇండియా ప్రోత్సాహమూ ఉన్నట్టు..) విశ్వసించేవారు ఉన్నారు. ఆ దేశమంటే రాజరికంలో ఉండింది కాబట్టి, కుట్రలు జరగవచ్చును కానీ, భారత్ వంటి ప్రజాస్వామ్యంలో అటువంటివి సాధ్యమా?

వెన్నుపోట్లు రాచరికాల్లో ఉంటాయి కానీ ప్రజాస్వామ్యంలో ఉండవు అని ఒక టీవీచర్చలో ఒక రాజకీయ విశ్లేషకుడు వ్యాఖ్యానించారు. 1995లో ఎన్టీయార్ విషయంలో జరిగింది రాజకీయమైన చీలికే తప్ప, వెన్నుపోటు కాదని ఆ విశ్లేషకుడి వాదన. కావ చ్చు. రాజకీయమైన అభ్యంతరాలే నాటి పరిణామాలకు దారితీసి ఉండవచ్చు. కానీ, ఇన్నేళ్లు గడచినా సాధారణ ప్రజల జ్ఞాపకంలో చంద్రబాబునాయుడు తన మామగారికి అన్యాయం చేశారన్న ముద్రే కొనసాగుతున్నది. నాటి పరిణామాల తరువాత, చంద్రబాబును ప్రజలు ఆమోదించి ఉండవచ్చు, ఎన్నికల్లో తమ ఘనమైన సమ్మతినీ తెలిపి ఉండవచ్చు. అయినా, ఎన్టీయార్ దయనీయంగా పదవీచ్యుతులు కావడం, తరువాత కొద్ది కాలానికే కన్నుమూయడం వల్ల- ఆయనపై సానుభూతి నాటి పరిస్థితులకు అతీతంగా స్థిరపడిపోయింది. ఆంతరంగిక కుట్రకు అన్యాయమైపోయిన చక్రవర్తిని తలచుకున్నట్టే ఆయనను తలచుకుంటున్నారు. జనంలో ఉన్న తలపును ఆసరా చేసుకుని చంద్రబాబు రాజకీయ ప్రత్యర్థులు తరచు ఆయనను నిందించడానికి 'వెన్నుపోటు' ఆరోపణలు చేస్తూ వస్తున్నారు. అధికార సోపానాన్ని అధిరోహించడానికి ముఖ్యమంత్రులపై అసమ్మతి అస్త్రాన్ని ప్రయోగించారని, ఒకానొక సందర్భంలో రాజధానిలో మతకలహాలను కల్పించి ముఖ్యమంత్రిని పదవీచ్యుతుడిని చేశారని దివంగత వై.ఎస్. రాజశేఖరరెడ్డి మీద వచ్చిన ఆరోపణ కూడా ఏ ఆధారమూ లేకపోయినా

Monday, November 8, 2010

ఒబామా సందర్శన: కొన్ని సంకేత స్థలాలు

18సెప్టెంబర్ 1857. ఎర్రకోటకు నాలుగు మైళ్ల దూరంలో...
మేజర్ విలియమ్ హడ్సన్ చాలా ఉత్సాహంగా ఉన్నాడు.
దగ్గరలోని కట్టడం నుంచి కదిలిన పల్లకీ హడ్సన్ ముందు ఆగింది. భారతదేశపు చివరి చక్రవర్తి రెండో బహదూర్ షా జఫర్ అందులో కూర్చుని ఉన్నాడు.
'హడ్సన్ గారూ, మీ హామీని మరోసారి చెబుతారా?'- అని అడిగాడు వృద్ధచక్రవర్తి. అప్పటికి అతను మానసికంగా చచ్చిపోయి ఉన్నాడు. ఎర్రకోటనుంచి భార్య జన్నత్ మహల్‌తో , అతి కొద్దిమంది పరివారంతో బయటపడి అక్కడ తలదాచుకుంటున్నాడు.

భారత ప్రథమ స్వాతంత్య్రపోరాటం అప్పటికి అణగారిపోయింది, ఢిల్లీ తెల్లవాళ్ల చేతుల్లోకి పోయింది. ఇంకా మిగిలి ఉన్న తిరుగుబాటుదారులు తమ సంకేతాత్మక సేనాధిపతి బహదూర్‌షాను తమతో పాటు రమ్మంటున్నారు. వృద్ధాప్యం, మొగల్ రాజ్యం తనతో అంతరిస్తుందన్న వేదన, పోరాటంలో దేశం పరాధీనమైపోయిందన్న బాధ, గెలవలేమన్న నిరాశ- అతన్ని ఎటూ తేల్చుకోకుండా మథనపెడుతున్నాయి.

మీ పరివారం ప్రాణానికి నాది హామీ- అని చెప్పాడు హడ్సన్. నాదిర్షా, జహంగీర్‌ల పేర్లు లిఖించి ఉన్న రెండు ఖడ్గాలను జఫర్ సమర్పించాడు. ఆ క్షణంతో భారతదేశ సర్వంసహాధికారం లాంఛనంగా అన్యాక్రాంతమైంది. బలహీనుడైన ఆఖరి మొగలాయి పాలకుడు సిపాయిల తిరుగుబాటు కంటె చాలా ఏళ్ల ముందే నామమాత్రుడైపోయాడు, ఢిల్లీకోటను దాటి ఎరుగని స్వచ్ఛంద బందీగా బతికాడు. కానీ, ప్రథమస్వాతంత్య్రపోరాటం అతన్ని తిరిగి దేశప్రేమికునిగా, సర్వసైన్యాధిపతిగా అభిషిక్తంచేసింది. హుమాయూన్ సమాధి దగ్గర దొరికిన జఫర్ బందీగా మాత్రమే తిరిగి ఎర్రకోటకు నడిచాడు.

ఆదివారం నాడు అమెరికా అధ్యక్షుడు హుమాయూన్ సమాధిని ప్రత్యేకంగా సందర్శించబోతున్నారు. భారతదేశపు సార్వభౌమాధికారం పాశ్చాత్యవలసవాదుల అధీనమైపోయిన ఆ స్థలంతో బరాక్ ఒబామాకు ఏమి పని? ఆ స్థలానికి ఉన్న ఆ విశేషమే ఆయనను ఆకర్షించిందా? నాడు కత్తులతో చేయవలసి వచ్చిన ఆక్రమణలు నేడు ఒప్పందాలతోనే జరిగిపోతున్నాయని చెప్పడానికి ఈ సమకాలీన చారిత్రక సందర్భం ఈ సన్నివేశాన్ని కల్పించిందా? హడ్సన్ ప్రాతినిధ్యం వహించిన శక్తులతో పోల్చడానికి ఒబామా సరిపోతాడేమో కానీ, బహదూర్‌షా జఫర్ కు చరిత్ర ఇచ్చినంత గౌరవం నేటి మన పాలకులకు ఇవ్వగలమా? ఆ చివరి చక్రవర్తి అంతిమదినాలలో చూపించిన ఆత్మాభిమానమో, దేశాభిమానమో మన ఏలికలకు ఉన్నదా?

హుమాయూన్ మొగల్ చక్రవర్తులలో పెద్ద ప్రాభవమూ వైభవమూ వెలగబెట్టినవాడు కాదు. బాబర్ తనయుడూ, అక్బర్ తండ్రీ కావడం తప్ప ఆయన సాధించినదేమీ కనిపించదు. రాజ్యం స్థిరపడకముందే బాబర్ మరణించగా, 22 ఏళ్ల వయస్సులోనే రాజ్యానికి వచ్చిన హుమాయూన్ అంతఃకలహాలను, తిరుగుబాట్లను ఎదుర్కొన్నాడు. సుదీర్ఘకాలం ప్రవాసంలో గడిపాడు. యుద్ధంతో అట్టుడుకుతున్న రాజ్యాన్ని వారసత్వంగా పొంది, కుదురుకోవడానికే జీవితమంతా సరిపోయిన హుమాయూన్‌కు ఒబామాతో