Tuesday, January 25, 2011

భోగ రాజకీయాలలో 'త్యాగం' ఒక అచ్చుతప్పు

ఎన్నికలప్పుడు తప్ప ప్రజాసమస్యలను అతిగా పట్టించుకోవలసిన అగత్యం రాకపోవడం మన ప్రజాస్వామ్యంలో ఒక ప్రత్యేకత. మొదటిసారి గెలుపొందడానికి ముందు ప్రజాజీవితాన్ని నిర్మించుకునే క్రమంలో ఏవైనా ఉద్యమాలు ఆందోళనలు చేస్తారేమో, కాసిన్ని లాఠీదెబ్బలు, కొన్ని అరెస్టులు రుచిచూస్తారేమో కానీ, ఒకసారి చట్టసభలోకి ప్రవేశించారా, ఒకసారి అధికారపీఠాల మీద కూర్చున్నారా ఇక జీవితం ఒడ్డున పడ్డ ట్టే. ఆ పై రాజకీయ జీవితంలో ఎదురయ్యేవన్నీ ఆర్జనలూ అక్రమాల ఆరోపణలే.

ఏవో కొన్ని పార్టీల వారు, ఎవరో కొందరు సద్బుద్ధి కలిగిన వ్యక్తులు ఇందుకు మినహాయింపు గా కనిపించవచ్చును కానీ, మొత్తం మీద రాజకీయ చిత్రపటం సారాంశం ఇదే. పెత్తనం చేయాలనే కోరిక, ప్రజలకు ప్రాతినిధ్యం వహించే పేరిట ప్రజాధనాన్ని అపహరించే అవకాశాన్ని సొంతం చేసుకోవడం, సంపదను స్థిరపరచుకోవడానికి పదవులను, ప్రభుత్వ యంత్రాంగాన్నీ వినియోగించుకోగలగడం-ఇవే రాజకీయాల్లోకి ఆకర్షించే గుణాలైనప్పు డు, ఎన్నికల రాజకీయాలన్నీ స్వార్థం లోభం ప్రాతిపదికగా మాత్రమే వర్థిల్లుతున్నట్టు లెక్క. అటువంటి గంజాయివనంలో త్యాగశీలత, నిరాడంబరత వంటి తులసిమొక్కగుణాలకు ఆస్కారం ఉంటుందా? ఏమైనా త్యాగం చేసి ఎన్నాళ్లైంది- అని అడగండి రాజకీయవాదిని.

పెద్దలాభం కోసం చిన్నలాభాన్ని, పెద్దపదవి కోసం చిన్నపదవిని వదులుకోవడం కాదు, ఒక విలువ కోసం, ఒక ప్రజా లక్ష్యాన్ని సాధించడం కోసం- దేన్నైనా ఎప్పుడైనా వదులుకున్నావా? అని అడిగితే, అడిగినవాళ్లను ఆశ్చర్యంగా చూస్తాడు. ఒక ప్రభుత్వ కార్యాలయంలో లంచం అలవాటు లేని ఉద్యోగిని తక్కిన వాళ్లు కూడా అట్లాగే చూస్తారు. ఆదాయాల నిచ్చెనలో త్వరత్వరగా ఎగబాకలేని అర్భకుడిని బంధువులూ పొరుగువారూ అట్లాగే చూస్తారు. ఆర్థిక సంస్కరణలు ప్రారంభమైన రెండు దశాబ్దాలలో జాతీయస్థాయిలోనూ

Monday, January 10, 2011

ఈ నేతల చేతిలో ఏదీ తెగదు, ముడిపడదు

ఏదో ఒకటి చేయాలి, యథాతథస్థితి మాత్రం కొనసాగకూడదు-అన్నది శ్రీకృష్ణ కమిటీ నివేదిక గట్టిగా చెప్పిన ఒక అభిప్రాయం. కానీ, ఆశ్చర్యకరంగా శ్రీకృష్ణ నివేదిక మాత్రం రాష్ట్రంలో నెలకొని ఉన్న స్థితిని ఏ మాత్రం ప్రభావితం చేయకుండా యథాతథ సంక్షోభ స్థితినే కొనసాగిస్తున్నది. ప్రభావశీలతనే సాఫల్య వైఫల్యాలకు ప్రమాణంగా పరిగణిస్తే కనుక, శ్రీకృష్ణ కమిటీ విఫలమైనట్టే. చిదంబరం తెలంగాణ ప్రకటన చేసిన వెంటనే దిగ్భ్రాంతిని, ఆగ్రహావేశాలను ప్రకటించిన సమైక్యవాదులు శ్రీకృష్ణనివేదిక ప్రథమతాంబూలం ఇచ్చిన సూచనను చూసి సంతోషించి ఉండాలి, సంబరాలు చేసుకు ని ఉండాలి. ఏవో ఒకటి రెండు చోట్ల తప్ప అటువంటి హర్ష ప్రకటనలు కనిపించలేదు. అంటే, ప్రత్యేకవాదానికి పెద్ద దెబ్బ తగిలిందని, సమస్య ముగింపునకు వస్తున్నదని సమైక్యవాదులు కూడా అనుకోవడం లేదన్న మాట. లేదా, వారికి చిదంబరం ప్రకటన నాడు కలిగినంత తీవ్ర విముఖత ఇప్పుడు లేదన్న మాట. శ్రీకృష్ణ సూచనలు చూసి తెలంగాణవాదులు ఆగ్రహించినమాట, అందోళన చెందుతున్న మాట నిజమే, విద్యార్థులు తీవ్రం గా ప్రతిస్పందిస్తున్న మాటా నిజమే. ప్రజా ప్రతినిధుల్లో గుబులు, భవిష్యత్తు గురించిన భయం నెలకొన్న మాటా నిజమే. కానీ, ఇక ఆశ లేదు, అంతా అయిపోయిందన్న నిస్పృ హ కానీ, ఉద్యమానికి ఏదో కోలుకోలేని దెబ్బతగిలిందన్న దృష్టి కానీ తెలంగాణలో కనిపించడం లేదు. అంటే- శ్రీకృష్ణకమిటీ నివేదిక మంచిచెడ్డలతో నిమిత్తం లేకుండా, దానికి ఇవ్వవలసినంత ప్రాధాన్యం ఎవరూ ఇవ్వడం లేదు. అందువల్లనే, నివేదిక వెల్లడి తరువాత పరిస్థితి మరింత జటిలం అయిందే తప్ప, సరళం కాలేదు. అంతిమ నిర్ణయం కేంద్రం తీసుకోవలసింది కాబట్టి, కమిటీ నివేదికకు ప్రాధాన్యం లభించడం లేదన్నది కూడా వాస్తవం కాదు. ఇదే శ్రీకృష్ణ విభజనకు అనుకూలంగా తీర్పు ఇచ్చి ఉంటే, ఇదే నివేదిక ప్రభావశాలిగా ఉండగలిగేది. అధ్యయనాలకు అందనంత గూఢంగానో, గాఢంగానో వాస్తవికత ఉన్నదా? లేక, అధ్యయనంతో సహా పరిస్థితి అంతా రాజకీయ వ్యూహాలకు, పరిగణనలకు లోబడి ఉన్నదా?

రాష్ట్రంలో పరిస్థితిని మదింపు వేసిన తరువాత శ్రీకృష్ణ కమిటీ ఆరు పరిష్కార అవకాశాలను సమర్పించింది. ఒక్కొక్క పరిష్కార ప్రతిపాదన మంచి చెడ్డలను చర్చించి, సాధ్యాసాధ్యాలను కూడా చెప్పింది. రెండో ఉత్తమ ప్రతిపాదనగా చెప్పిన

Saturday, January 8, 2011

బాధ్యతారాహిత్యమే ఉద్రిక్తతకు మూలం

గడువుకంటె ఒకరోజు ముందే శ్రీకృష్ణ కమిటీ నివేదిక కేంద్ర హోంమంత్రిత్వశాఖకు చేరిపోయింది. డిసెంబర్‌ 31 గడచిపోయింది. ఉద్రిక్తభరితమైన ఉత్కంఠ ఇంకో వారం రోజులు వాయిదా పడింది. నివేదిక వెల్లడీ, అఖిలపక్ష సమావేశమూ జరిగే జనవరి ఆరో తేదీ నాడు ఏదో రాజకీయ టైమ్‌బాంబు బద్దలవుతుందన్నట్టు, రాష్ట్రమంతటా, మరీ ముఖ్యంగా తెలంగాణ ప్రాంతంలో కేంద్రబలగాలు మోహరిస్తున్నాయి. కమిటీ నివేదికా, దానికి పార్టీల స్పందనా, కేంద్రం వైఖరీ ఎట్లా ఉండబోతాయోనన్న కేవల కుతూహలం కాక, పర్యవసానాలు ఎట్లాఉంటాయో, ఉద్రేకాలు ఆవేశాలు నిస్ప­ృహలు ఏ రూపం తీసుకుంటాయోనన్న భయాందోళనలు రాష్ట్ర వాతావరణంలో స్పష్టంగా కనిపిస్తున్నది. మళ్లీ ఆత్మహత్యలు మొదలవుతాయా? బలిదానం ఆత్మహింసో సత్యాగ్రహమో అయితే కావచ్చును కానీ, దానికి జన స్పందన అహింసాయుతంగా ఉంటుందన్న హామీ ఉంటుందా? ప్రజలలోని మనస్థితిని మరింత రాజేసే దృష్టి తప్ప, దూరదృష్టీ వివేకమూ రాజకీయవేత్తలలో కనిపించనప్పుడు- ఇక పరిస్థితిని అదుపుచేయగలిగినదెవరు? జరగబోయేదాన్ని నిస్సహాయంగా అనుమతించడం తప్ప, దానిని సానుకూలంగా ప్రభావితం చేయగలిగే శక్తి ఏదీ ఉన్నట్టు కనిపించడం లేదు. న్యాయాన్యాయాలు కాక, మనోభావాలు ప్రధానమైపోయిన పరిస్థితిలో, సామాజిక శాంతిభద్రతల కంటె రాజకీయచదరంగపు ఎత్తుగడలే ముఖ్యమైన దుస్థితిలో తెలుగుప్రజల భవితవ్యం నాలుగురోడ్ల కూడలిలో నిలబడింది.

రాష్ట్రవిభజన కోరుకోవడంలో రాజ్యాంగ వ్యతిరేకమైనదేమీ లేదు. విడిపోవడంలో తమకు కలిగే కష్టనష్టాల గురించి చెప్పి కలసిఉండాలని కోరుకోవడంలోనూ దోషమేమీ లేదు. కానీ, ఆ రెండు ఆకాంక్షలూ కేవలం మనోభావాలకు సంబంధించినవి కావు. అభివృద్ధికీ, మెరుగైన జీవనానికి, అవకాశాల పంపకానికీ సంబంధించినవి. అందరినీ కలుపుకుని పోయే సమ్మిశ్రిత అభివృద్ధి గురించి సాక్షాత్తూ దేశప్రధాని పదే పదే మాట్లాడే దేశంలో, అభివృద్ధిరాహిత్యానికి లోనయ్యే బాధితులు ఉద్యమించడం మహాపరాధమేమీ కాదు. కాబట్టి, రాష్ట్రంలో జరుగుతున్నది ఎప్పుడూ కనీవినీ ఎరుగనిదీ కాదు, కొంపలు మునిగిపోయే ఉపద్రవమూ కానక్కరలేదు. కానీ, రాజకీయవాదులు, ప్రభుత్వాల బాధ్యతారాహిత్యం కారణంగా ప్రస్తుతం రాష్ట్రవిభజన వివాదం ఒక పెను ఉపద్రవంగా తయారయింది.

సుమారు పదిహేనేళ్ల కింద అంకురించి, క్రమక్రమంగా బలపడి, పదేళ్ల కింద రాజకీయసంస్థారూపం తీసుకున్న తెలంగాణ ప్రత్యేక ఉద్యమాన్ని రాష్ట్రంలోనూ దేశంలోనూ ప్రధానంగా ఉన్న రాజకీయపక్షాలు ఎట్లా చూశాయి? చంద్రబాబు నాయుడును ఓడించడానికి, రాష్ట్రంలో కాంగ్రెస్‌కు తానే నాయకుడిగా స్థిరపడడానికి దివంగత రాజశేఖరరెడ్డి తెలంగాణవాదాన్ని చాకచక్యంగా వినియోగించుకున్నారు. ఢిల్లీకి ప్రతినిధిబృందాలను పంపించారు. 2004లో తెలంగాణ రాష్ట్రసమితితో  ఎన్నికల పొత్తు పెట్టుకున్నారు. పొత్తు కోసం కాంగ్రెస్‌ పార్టీ తన మేనిఫెస్టోలో, ప్రభుత్వంలో టిఆర్‌ఎస్‌ను చేర్చుకోవడం కోసం యుపిఎ తన కనీస కార్యక్రమంలో అస్పష్టమైన ప్రస్తావనలు చేశాయి. ఎన్నికల ప్రచారంలో సోనియాగాంధీ నర్మగర్భంగా తెలంగాణను ప్రస్తావించగా, తరువాత  ప్రధాని ప్రసంగంలో తెలంగాణకు తమ ప్రభుత్వ కట్టుబాటును ప్రకటించారు.  విస్త­ృతాభిప్రాయమో ఏకాభిప్రాయమో తెలియని అభిప్రాయాన్ని కూడగట్టడం కోసం ప్రణబ్‌ ముఖర్జీ ఆధ్వర్యంలో త్రిసభ్యకమిటీని ఏర్పాటు చేశారు. అదెప్పుడూ అడుగుముందుకువేయలేదు, అది వేరే విషయం. మొదటివిడత పాలనలో టిఆర్‌ఎస్‌ను చీల్చి బలహీనపరచడానికి రాజకీయప్రయత్నాలు చేసిన వైఎస్‌,  రెండో సారి ఎన్నికలకు వెళ్లేసరికి తెలంగాణ అంశాన్ని వదిలించుకోవడానికి ప్రయత్నించారు. రెండోవిడత ఎన్నికలలో తెలంగాణ వ్యతిరేక వ్యాఖ్యలుచేసి ప్రాంతాల మధ్య వైమనస్యానికి పాదులు తీశారు.

రాజశేఖరరెడ్డి దుర్మరణం తరువాత పరిణామాలు తెలంగాణ ఉద్యమం ఉధృతం కావడానికి దోహదం చేశాయి. కెసిఆర్‌ దీక్ష విషమంగా పరిణమిస్తుండడంతో ఏదో తక్షణ నిర్ణయం తీసుకోవలసిన అగత్యం వల్లనో, మరేదో రాజకీయ వ్యూహం కారణంగానో కేంద్రంలోని కాంగ్రెస్‌ హడావుడిగా రంగంలోకి దిగింది. 2009 ఎన్నికలకు  ఏడాది ముందే తెలంగాణకు అనుకూల వైఖరి తీసుకున్న తెలుగుదేశం పార్టీ, అవతరించిన వెంటనే సామాజిక తెలంగాణ నినాదాన్ని ప్రకటించిన ప్రజారాజ్యం పార్టీ హైదరాబాద్‌లో జరిగిన అఖిలపక్ష సమావేశంలో ప్రత్యేక