Monday, February 28, 2011

దూరపు ఉద్యమాలు ఎరుపు

అధికారం ఎక్కడి నుంచి వస్తుంది? చెలాయించే వ్యవస్థకు ఉన్న క్రూరమైన అణచివేత శక్తి నుంచి వస్తుందా? అంగబలం నుంచీ సైనికబలం నుంచీ వస్తుందా? కాదు కాదు, అధికారాన్ని ఆమోదించి తలదాల్చే ప్రజలనుంచే వస్తుందంటారు జీన్ షార్ప్. టునీషియా, ఈజిప్టు నుంచి మొదలై దావానలంలా వ్యాపిస్తున్న ప్రజాస్వామిక ఉద్యమాల నేపథ్యంలో ఈయన పేరు ఇప్పుడు తరచు ప్రస్తావనకు వస్తోంది. నియంతృత్వ ప్రభుత్వాలపై 'అహింసాయుత ప్రతిఘటన' ఎట్లా చేయవచ్చో ఒక సమగ్ర సిద్ధాంతాన్నీ, మార్గదర్శక సూత్రాలను రూపొందించిన అమెరికన్ మేధావి షార్ప్. గాంధీ మీద ఈయన పెద్ద పరిశోధనే చేశారు. మరీ క్రూరమైన నియంతృత్వాల విషయంలో గాంధీమార్గం చాలదని షార్ప్ అంటారు. సమాజంలో అట్టడుగునుంచి పై దాకా ఉన్న వివిధ శ్రేణుల మధ్య జరిగే సహకారం మీదనే వ్యవస్థ నడుస్తుందని, ఆ సహకారానికి గండిపడితే పాలకులు బలహీనపడతారని ఈయన సిద్ధాంతం. అహింసాయుత సహాయ నిరాకరణ అంటే మరేమీ లేదు, అది క్రియాశీల ప్రతిఘటనే, కాకపోతే కాస్త జాగ్రత్తగా, తెలివిగా పన్నే వ్యూహం అంటారాయన.

అరబ్ దేశాలలో ప్రభుత్వాలపై నిరసన శాంతియుతంగా, సృజనాత్మకమైన రీతుల్లో సాగిన మాట వాస్తవమే. ప్రభుత్వాలపై నైతికమయిన ఒత్తిడిని పెంచడంతో పాటు, మొక్కబోని దృఢసంకల్పాన్ని ప్రదర్శించడం ద్వారా లక్షలాది మంది ప్రజలు రాజకీయ పోరాటం చేశారు, చేస్తున్నారు. అరబ్ దేశాలపై మీడియాలో, అంతర్జాతీయ సమాజంలో ఉన్న స్థిరాభిప్రాయం రీత్యా- అటువంటి ప్రతిఘటనలు ఆశ్చర్యాన్ని కలిగించాయి. ఆ ఆశ్చర్యం కారణంగానూ, మరి కొన్ని రాజకీయ కారణాల వల్లనూ వాటికి ప్రచారం కూడా అధికంగానే లభించింది. చివరకు మన దేశంలో కూడా వివిధ ఉద్యమాల నేతలు, రాజకీయనేతలు ఈజిప్ట్ తరహా ప్రజావెల్లువ వస్తుందనో, తీసుకు వస్తామనో హెచ్చరించడం వింటున్నాము. కానీ, ఈజిప్ట్ తరహా ఉద్యమాన్ని నిర్మించడం అంత తేలిక కాదు. ఆ ఉద్యమంలో కొంత యాదృచ్ఛికత, కొంత తక్షణ స్పందన, కొంత నెట్‌వర్కింగ్ కలసి పనిచేయడమే కాదు, సాంప్రదాయికమైన నాయకత్వం లేకపోవడం అనే సౌలభ్యం కూడా ఉన్నది.

అయితే, మన దేశంలో అటువంటి ఉద్యమాలే జరగనట్టు, అసలు పెద్ద ఎత్తున ప్రజావెల్లువ రావడం మన దేశానికి అసలు తెలియనే తెలియనట్టు ఈజిప్టు జపంచేయడం కూడా తగదు. తరువాత కాలంలో కొంత మిలిటెంట్ స్వభావాన్ని కూడా అలవరచుకున్నప్పటికీ, ఛాత్ర సంఘర్ష పరిషత్ ఆధ్వర్యంలో 1970ల మధ్యలో ఉత్తరాదిలో నడిచిన ఉద్యమం స్వతంత్ర భారతదేశానికి కొత్తదే. అది సుదీర్ఘకాలం నడవడమే కాదు, కేంద్రప్రభుత్వాన్నే కుదిపివేయగలిగిన రాజకీయ ఉద్యమంగా పరిణమించినది. ఎమర్జెన్సీ అనంతరం దేశంలో ప్రజాస్వామిక ఆందోళనలు, ఉద్యమాలు సరికొత్త పోరాట రూపాలను అన్వేషించసాగాయి. 1980లో ఆరంభం లో అస్సాం విద్యార్థులు నిర్వహించిన ఉద్యమం సృజనాత్మకమైన ఆందోళనారూపాలను ఎంచుకున్నది. అస్సాం ఉద్యమానికి నేపథ్యంగా ఉన్న పరిస్థితుల వల్ల నెల్లీ మారణకాండ వంటి అవాంఛనీయ సంఘటన జరిగి ఉండవచ్చును కానీ, విద్యార్థులు నిర్వహించిన ఉద్యమం మేరకు శాంతియుతంగానే కాదు, నిరంతరాయంగా,

Tuesday, February 22, 2011

చలన చిత్రం: సంచలన ఉద్యమం

ముప్పై ఏండ్ల కిందటి మాట. మాభూమి సినిమా విడుద లైంది. సినిమా చివరలో తెలంగాణ ప్రజాగాయకుడు యాదగిరి పాత్రలో గద్దర్ పాట. ఆ తరువాత సాయుధ పోరాట దృశ్యాలు. సినిమా హాల్ అంతటా హోరెత్తిన నినాదాలు. నిశ్శబ్దంగా వ్యక్తులుగా సినిమా చూస్తున్న ప్రేక్షకులు ఉన్నట్టుండి సమూహంగా మారిపోయారు. బొమ్మలు కదిలే తెర కాస్తా రంగస్థలం అయింది, రంగస్థలం తెరను చీల్చుకుని ప్రదర్శనశాలలోకి ప్రవహించింది.

ఇరవై ఏండ్ల కిందట ఒమార్ ముఖ్తార్ ఇంగ్లీషు సినిమా. అప్పుడే కాశ్మీర్‌లో ఆందోళనలు మొదలయ్యాయనుకుంటాను. సినిమా చివరలో పతాక పోరాట సన్నివేశం మొదలయినప్పుడు జాతి విముక్తి పోరాటాలు వర్థిల్లాలంటూ నినాదాలు దద్దరిల్లాయి. ఇంగ్లీ షు సినిమా తెలుగు బహిరంగ సభగా రూపుమార్చుకుంది.

చాలా కాలం తరువాత, మరోసారి సినిమా థియేటర్‌ను జనరంగంగా మార్చింది 'జై బోలో తెలంగాణా'. కళాత్మక విలువల రీత్యా పైన చెప్పిన రెండు సినిమాలతో దీనికి పోలిక తేనక్కరలేదు కానీ, ప్రేక్షకులను ప్రేక్షకులుగా మిగలనివ్వని ఉద్వేగం ఎట్లా ఉంటుందో ఈ చలనచిత్రం ఆవిష్కరించింది. ఒకే నటుడిని అభిమానించే ప్రేక్షకులలో కూడా సామూహిక ఉత్సాహం, కేరింతలు కనిపిస్తాయి. కానీ, ఇది అటువంటిది కాదు. ఆ సినిమాతో తాదాత్మ్యం చెందించే ఉద్వేగమేదో ప్రతి ప్రేక్షకుడి మనసులోనూ ముందే బలపడి ఉంది.

'జై బోలో తెలంగాణ' ప్రధాన స్రవంతి సినిమా సూత్రాలకు అనుగుణంగానే

Tuesday, February 15, 2011

సహారా... పూవై పూచెనో...

హోస్ని ముబారక్ ఒక బంటు.
పశ్చిమాసియాలో ప్రపంచ ప్రభువుల పాళెగాడు.
అరబ్బుల ఆకాంక్షలను కాలదన్ని ఇజ్రాయిల్‌కు వంతపాడే జాతిద్రోహి.
దేశసంపదను విదేశాలకు దోచిపెట్టి, దళారీ కమిషన్‌లతో స్విస్ బ్యాంకులకు పడగె త్తిన విషసర్పం. ముప్పైఏండ్లుగా తూతూమంత్రం రిఫరెండంలతో, నామమాత్రపు ఎన్నికలతో, ఎమర్జెన్సీ చట్టాలతో సింహాసనానికి అంటిపెట్టుకున్న నియంత. అటువంటి కర్కోటక ప్రభువును పద్ధెనిమిది రోజుల మహా ప్రతిఘటనతో ఉక్కిరిబిక్కిరి చేసి రాజభవనం నుంచి తోకముడిపించినందుకు ఈజిప్టు ప్రజానీకాన్ని అభినందించాలి.

చరిత్రగర్భాన్ని తొలుచుకుని మరోసారి ఆవిర్భవించినందుకు నైలునది నాగరికతకు, పిరమడ్ల వలె దృఢమైన జన సంకల్పానికి కూడా కాలదోషం పట్టదని నిరూపించిన తహ్రీర్ స్క్వేర్‌కు కృతజ్ఞతలు చెప్పాలి. అంతకంటె మించి- అన్ని రోజులూ తనవే అన్న అహంకారంతో విర్రవీగుతున్న అమెరికాకు రోజులు మారతాయని గుర్తు చేయించినందుకు ప్రజాస్వామ్యవాద అరబ్బులకు జేజేలు చెప్పాలి. అడియాసల లోకపుటెడారిలో పూలు పూయించిన సహారాదేశానికి సెహబాసు చెప్పాలి.

టునీషియా అనే చిన్న ఆఫ్రికన్ దేశంలో రగిలిన నిప్పుకణిక వెంటవెంటనే రగులుకు ని, ఆఫ్రికా, ఆసియా ఖండాలు రెంటిలోనూ ఉనికి కలిగిన ఈజిప్ట్‌లో దావానలమైంది. టునీషియాలో రాజుకున్న నిప్పురవ్వ సైతం చిన్నదేమీ కాదు. ఒక అల్పాదాయ యువకుడు, పండ్లవ్యాపారి దేశంలోని అవినీతిపాలనపై ఆగ్రహించి తనను తాను దహించుకు ని ఉద్యమాన్ని రగలించాడు. అగ్నిస్పర్శ కోసం నిరీక్షిస్తున్న ఎండుఅడవి వలె ఉన్న ఈజి ప్టు ప్రజానీకం నిప్పందుకున్నారు. ముబారక్ దిగేవరకు వీధులు వదలలేదు. అహింస ను, సహాయనిరాకరణాన్ని మార్గంగా ఎంచుకున్నారు, ఖడ్గసమానమైన సంకల్పాన్ని మాత్రం ఆయుధంగా ధరించారు.

అరబ్బులంటే అమెరికా దృష్టిలో అనాగరికులు లేదంటే అర్భకులు కాదంటే తీవ్రవాదులు. అమెరికా అని మాత్రమే కాదు, ఇంగ్లీషు విద్య తలకెక్కిన నాగరీకులకు, పశ్చిమదిక్కుకు తలలు తాకట్టుపెట్టిన

Thursday, February 3, 2011

గాంధీకి పాఠాలు నేర్పిన దక్షిణాఫ్రికా!

దర్బన్ దగ్గరలోని భారతీయులు అధికంగా ఉండే ఫీనిక్స్ సెటిల్‌మెంట్‌కు వెళ్లి గాంధీ జీ ఇల్లు చూడబోయినప్పుడు-అది నిజంగా ఆయన నివసించిన నాటి ఇల్లు కాద ని, 1985లో జరిగిన హింసాకాండలో అది తగలబడితే నల్ల ప్రభుత్వం వచ్చాక పునర్నిర్మించారని తెలిసి ఆశ్చర్యపోయాను. ఎమ్‌బెకీ అధ్యక్షుడుగా ఉన్నప్పుడు ఆయన చేతుల మీదుగా ప్రారంభించిన ఆ ఇంట్లో కేవలం అరుగులూ నేలా మాత్రమే ఆనాటివి, తక్కిన నిర్మాణమంతా కొత్తగా చేసినది. 'వర్ణవివక్షా హింసలో' ఆ ఇల్లు ధ్వంసమైందని అక్కడి శిలాఫలకంలో రాశారు కానీ, నిజానికి నల్లవారు భారత సంతతి వారిపై చేసిన దాడిలో నే అది తగలబడింది. నల్లవారికీ, భారత సంతతివారికీ ఘర్షణలు 1985లోనే మొదలు కాదు, 1949లో అదే సెటిల్మెంట్‌లో జరిగిన భారీ హింసాకాండలో రెండువందల మంది దాకా మరణించారు, మృతుల్లో అత్యధికులు భారత సంతతి వారే.

నేటి దక్షిణాఫ్రికా నల్ల వారికి గాంధీ అంటే బాగానే తెలుసు. ఆయన దేశం ఇండియా అని కూడా తెలుసు. దక్షిణాఫ్రికాలో ప్రారంభించి, ఇండియాలో ఉద్యమాలు కొనసాగించాడనీ తెలుసు. ఆయనపై గౌరవం ఉండవచ్చును కానీ, పెద్దగా ఆరాధన కనిపించదు. గాంధీ విగ్రహం దగ్గర భారతీయులు తప్ప వేరెవరూ ఫోటోలు దిగరు. పీటర్ మారిస్‌బర్గ్ రైల్వే స్టేషన్‌లో ఆయనను ఫస్ట్ క్లాస్ కంపార్ట్‌మెంట్ నుంచి తోసేసిన చోట ఒక స్మార క ఫలకం ఉన్నది. అక్కడ ఎప్పటిదో వాడిన బొకే కనిపించింది తప్ప తాజా పుష్ఫగుచ్ఛాలేమీ లేవు.

ఎఎన్‌సిలో భారత సంతతి వారు గణనీయంగానే ఉన్నారు కనుక, ఉద్యమకారుల్లో అమరవీరుల్లో భారత సంతతి వారు కూడా ఉన్నారు కనుక, భారతదేశం వర్ణవివక్షకు వ్యతిరేకంగా సూత్రబద్ధ వైఖరితో నిలబడింది కనుక- 1994 విజయం తరువాత గాంధీజీతో సహా భారతదేశాన్ని, భారతీయ సంతతివారిని ప్రత్యేకంగా పరిగణించాలని