Tuesday, May 31, 2011

ఆరంభం అద్భుతం, ఆపై అంతంతమాత్రం

తెలుగుదేశం పార్టీ ఆవిర్భావాన్నీ, కాంగ్రెస్ అప్రతిహత అధికారాన్ని కూలదోసి ఆ పార్టీ అధికారంలోకి రావడాన్నీ చూసినవారికి- అదంతా జరిగి మూడుదశాబ్దాలు కావస్తోందన్న స్ఫురణ ఆశ్చర్యం కలిగిస్తుంది. కాలం ఎంత త్వరత్వరగా గడచిందన్నదే కాదు, ఈ ముప్పయ్యేళ్లకాలంలో చకచకా జరిగిపోయిన అనేక పరిణామాలు, తెలుగువా రి సామాజిక, రాజకీయ, ఆర్థిక జీవనంలో వచ్చిన మార్పులు విస్మయం కలిగిస్తాయి. ఆవిర్భావ, వైభవదశల నాటిపార్టీని నేటి పార్టీతో పోల్చుకుని బాధపడడానికి అనేక సహేతుక కారణాలే ఉన్నాయి.  పార్టీ పూర్వవైభవం సాధించితీరుతుందని గట్టిగా విశ్వసించే అభిమానులు సైతం, అనేక అంశాల్లో జరిగిన పతనాన్ని అంగీకరించితీరతారు. నాయక త్వ స్థాయిలోనూ సంస్థాగత వ్యవహారాల్లోనూ వచ్చిన మార్పులు సరే, తెలుగువారి చరిత్రలో ఆ పార్టీ కలిగించిన సంచలనం అలాగే కొనసాగిందా, అసంఖ్యాకుల్లో ఆశలు కలిగించిన ఆ పార్టీ గమనం ఏ దిశలో సాగింది- చర్చించుకోవడానికి కూడా ఇది సబబైన సందర్భమే.

రాష్ట్ర అవతరణ తరువాత కూడా రెండున్నరదశాబ్దాలకు పైగా కాంగ్రెస్ ఏకఛత్రాధిపత్యం సాగిందన్నమాటే కానీ, ఆంధ్రప్రదేశ్ సుస్థిరంగా, శాంతిగా ఉన్నదని చెప్పడానికి లేదు. పదేళ్లు దాటిన వెంటనే రెండు ఉద్యమాలు. ఒకటి శ్రీకాకుళ పోరాటం, రెండు ప్రత్యేక తెలంగాణ ఉద్యమం. ఆ తరువాత విశాఖ ఉక్కు ఉద్యమం, జై ఆంధ్ర . ఆపైన ఎమర్జెన్సీ తెలిసిందే. అల్పాయుష్షు ముఖ్యమంత్రిత్వాలు పీవీతో మొదలయి, మధ్యలో జలగం హయాం తరువాత, ఆనవాయితీగా మారిపోయాయి. చెన్నారెడ్డి, అంజయ్య, భవనం వెంక్రటామ్, కోట్ల విజయభాస్కరరెడ్డి.. తెలుగుదేశం అధికారానికి వచ్చేనాటికి ఇదీ వరస! ఎమర్జెన్సీ అనంతరం రమేజాబీపై అత్యాచారం సంఘటన పెద్ద ఉద్యమానికి దారితీసింది. కరీంనగర్‌జిల్లాలో నక్సల్బరీ రెండోతరం పోరాటాలు మొదలై, 1981 నాటికి ఇంద్రవెల్లి కాల్పులు, ఆ తరువాత సింగరేణి సమ్మె. కాంగ్రెస్ అధిష్ఠానం పదే పదే ముఖ్యమంత్రులను మార్చడం వల్లనే కాదు, రాష్ట్రంలో నాటి పరిస్థితులు కూడా మార్పునకు పరిపక్వమవుతూ వస్తున్నాయి. ప్రజలదేముంది కానీ, సాంప్రదాయిక భూస్వామ్యశక్తులకు ప్రాతినిధ్యం వహిస్తున్న కాంగ్రెస్‌పార్టీపై, తీరాంధ్రప్రాంతానికి చెందిన

Wednesday, May 25, 2011

సంత్‌లెవరు? హంతకులెవరు?

ఇందిరాగాంధీ ప్రభుత్వం 1980 దశకం మొదట్లో సంజయ్‌గాంధీ స్మ­ృతిలో తపాలా బిళ్ల విడుదల చేసింది. పింగళి దశరథరామ్ సంపాదకత్వంలో విజయవాడ నుంచి వస్తున్న వివాదాస్పదమైన 'ఎన్‌కౌంటర్' మాసపత్రిక ఆ స్టాంపు విడుదల మీద తీవ్రమైన అభ్యంతరం చెబుతూ ఒక దిగ్భ్రాంతి కలిగించే పనిచేసింది. రేప్, హత్య కేసుల్లో ఉరిశిక్ష పడిన బిల్లా రంగాల ఫోటోలతో స్టాంపులను పత్రిక వెనుక అట్టమీద ప్రచురించింది. సంజయ్ పోస్టల్ స్టాంపుకు అర్హుడైతే ఈ ఇద్దరు నేరస్థులు మాత్రం ఎందుకు అర్హులు కారు? అని ప్రశ్నించింది. ఆ పత్రికకు ఎల్లోజర్నల్ అన్న పేరు ఉండింది. ఆ పత్రిక వ్యవహారశైలితో ఏకీభవించడం కష్టమే కానీ, సంజయ్ పేరుతో స్టాంపు విడుదలను ప్రశ్నించలేని ప్రధానస్రవంతి మీడియా బలహీనత ఏమిటో ఆ సంఘటన ఎత్తిచూపింది.

చట్టమో న్యాయమో ప్రధానస్రవంతి ఆలోచనాసరళో నేరస్థులుగా నిర్ధారించే వ్యక్తుల విషయంలో మీడియా చూపించే అమర్యాద, పేరుప్రతిష్ఠల మాటున, అధికారం మాటున అకృత్యాలకు పాల్పడినవారి మీద చూపించలేదు. బందిపోటును ఏకవచనంలో సంబోధించే పత్రికావార్త, రాజకీయాల్లో ఉన్న ఫ్యాక్షనిస్టును సంబోధించలేదు. ఎవరు గౌరవార్హులో ఎవరు కాదో నిర్ధారించే పని పత్రికలు తీసుకోకుండా, అందరికీ వ్యక్తిగత గౌరవాన్ని ఇవ్వడం ఒక న్యాయమైన పద్ధతి. మరి జేబుదొంగను, చెయిన్ స్నాచర్‌ని, రేపిస్టును శ్రీ, గారు తో సంబోధించడం కానీ, కనీసం క్రియావాచకంలో బహువచనం చేర్చడం కానీ సాధ్యమా? మన సామాజిక ఆలోచనావిధానం అందుకు అంగీకరించదు. తటస్థ సంబోధనకు ఇంగ్లీషులో ఉన్నంత వెసులుబాటు తెలుగుభాషలో లేదు కూడా. గౌరవవాచకాలైన శ్రీ, శ్రీమతి, గారు వంటివి పాతికేళ్లుగా పత్రికలు మానుకున్నాయి కాబట్టి సరిపోయింది కానీ, ఎందరెందరు అక్రమార్కులకు, అవినీతిపరులకు వాటిని తగిలించవలసివచ్చేదో?

జర్నయిల్ సింగ్ భింద్రన్‌వాలేకు 'సంత్' తగిలించాలా లేదా అన్నది అప్పట్లో ఒక చర్చ. భారతప్రభుత్వం సైనికచర్య ద్వారా ఆయనను హతమార్చకముందే, అతను హతం కావడానికి అర్హుడన్న నిర్ధారణకు

Tuesday, May 17, 2011

మెరుపు తగ్గినందుకే 'ఎరుపు' ఓటమి

బెంగాల్ అంటే భారతదేశపు తూర్పువాకిలి మాత్రమే కాదు మార్పువాకిలి కూడా. ఇంగ్లీషువాడు అడుగుపెట్టి తొలిరాజ్యం స్థాపించుకున్నది ఇక్కడే. సాంస్కృతిక పునరుజ్జీవనమని పిలిచే పడమటిగాడ్పు సుడులు తిరిగింది ఇక్కడే. రాజారామమోహన్‌రాయ్, ఈశ్వర్‌చంద్రవిద్యాసాగర్, బంకించంద్ర చటర్జీ, రవీంద్రనాథ్ ఠాగూర్, సరోజినీదేవి,హరీంద్రనాథ్ చటోపాధ్యాయ, జగదీశ్‌చంద్రబోసు, సత్యజిత్‌రే, అమర్త్యసేన్.. చెప్పుకుంటూ పోతే జాతి గర్వించదగ్గ మేధావులు ప్రతిభావంతులు ధీరులు వీరులు వందల వేల సంఖ్యలో కనిపిస్తారు. బెంగాల్ నేడు ఏమి ఆలోచిస్తుందో దేశం రేపు అదే ఆలోచిస్తుందట. బెంగాల్ ఆకాశం ఎరుపెక్కినప్పుడు, ప్రపంచం దానివైపు ఆసక్తిగా చూసింది. జనం రైటర్స్ బిల్డింగ్ గర్భగుడిలో ఎర్రదేవుడిని ప్రతిష్ఠించినప్పుడు దేశమంతటా ఆ జైత్రయాత్ర కొనసాగుతుందనిపించింది.

చిట్టగాంగ్ వీరుల దగ్గరనుంచి చారుమజుందార్ దాకా బెంగాల్ ప్రజావిప్లవాలకు వేదికగానే ఉండింది. స్వాతంత్య్రానికి పూర్వం జరిగిన తెభాగా రైతాంగ ఉద్యమం కానీ, స్వాతంత్య్రానంతరం రెండుసార్లు చెలరేగిన ఆహారభద్రతా ఉద్యమాలు కానీ బెంగాలీ ప్రజానీకాన్ని సమరశీలంగా మలిచాయి. ఉమ్మడి కమ్యూనిస్టు ఉద్యమానికి, చీలిక తరువాత అతివాద పక్షంగా ఉండిన మార్క్సిస్టు పార్టీకి, మరో చీలిక అనంతరం నక్సలైట్ పార్టీలకు బెంగాల్ వేదిక అయింది. 1967 నుంచే అధికారంలో భాగస్వామ్యం సాధించుకోగలిగిన మార్క్సిస్టు పార్టీ, ఎమర్జెన్సీ చీకటిరోజుల అనంతరం, 1977లో సహవామపక్షాలతో కలసి రాష్ట్రంలో సొంతంగా ప్రభుత్వం ఏర్పరచే స్థాయికి ఎదిగింది. అధికారంలోకి రాగానే భూసంస్కరణల అమలును చేపట్టింది. మిగులు భూములను పంచడం, కౌలుదారుల హక్కులకు పూర్తి రక్షణ కల్పించడం లక్ష్యాలుగా తొలిదఫా జ్యోతిబసు ప్రభుత్వం పనిచేసింది. ఫలితంగా, రాష్ట్రంలో పార్టీకి గట్టిపునాదులు వేయగలిగింది. అన్ని స్థాయిలలో ప్రభుత్వ యంత్రాంగంపై పార్టీ పట్టును స్థాపించగలిగింది.

రాష్ట్రంలో సిపిఎం నాయకత్వంలో బలంగా ఉండిన ట్రేడ్‌యూనియన్ ఉద్యమం, కిసాన్ ఉద్యమం వామపక్ష ప్రభుత్వం సుదీర్ఘకాలం కొనసాగేందుకు బాటలు వేశాయి.వామపక్ష ప్రభుత్వం హయాంలో సంక్షేమపథకాలు, పేదలకు అనుకూలమైన విధాన నిర్ణయాలు కొన్ని సాధ్యపడ్డాయి కానీ, పారిశ్రామికాభివృద్ధి మాత్రం అంగుళం ముందుకు సాగలేదు. ప్రతిపక్ష ప్రభుత్వమని చెప్పి కేంద్రం ప్రభుత్వరంగ పరిశ్రమలకు అవకాశం ఇవ్వలేదు. కమ్యూనిస్టు ప్రభుత్వమని, అల్లరిపెట్టే ట్రేడ్‌యూనియన్ల రాష్ట్రమని ప్రైవేటు రంగమూ ప్రవేశించలేదు. కమ్యూనిస్టు

Tuesday, May 3, 2011

నల్లవారి నెత్తురూ, భారతీయుల చెమటా.. మారిషస్

పూర్వం రాజాధిరాజులు దండయాత్రలకు వెళ్లినప్పుడూ దౌత్యయాత్రలకు వెళ్లినప్పుడూ వెంట పరివారంలో చరిత్రలేఖకులు (క్రానికలర్స్) కూడా ఉండేవారు. మొన్నకు మొన్న అమెరికా కూడా ఇరాక్ దురాక్రమణలో ఒక్కో పటాలంలో ఒక్కో పాత్రికేయుడిని కలిపి పంపించింది. ఎవరివెంట వెడతామో వారికి అప్రియమైన రీతిలో సత్యాలు రాయగలమా అన్నది కత్తిగొప్పదా కలం గొప్పదా అన్న ప్రశ్నంత జటిలమైనది. కానీ, కొన్ని అనుభవాలను సందర్భాలను ప్రత్యక్షంగా సమీపంగా పరిశీలించాలంటే మాత్రం రాజమార్గంలో వెళ్లవలసిందే. అత్యంత ముఖ్యమైన వ్యక్తితో కలసి విదేశపర్యటనకు వెళ్లడంలో ఆకర్షణ లేకపోతే సరే, కానీ ఆసక్తి కూడా లేకపోతే పాత్రికేయ ప్రవృత్తికి అన్యాయం జరిగిపోతుంది. చూసినదీ విన్నదీ ప్రపంచానికి తెలియజెప్పాలనే కోరికతో పాటు, నాలుగుదేశాలు తిరిగాలనే కుతూహలం ఉన్న పాత్రికేయులకు వివిఐపి పర్యటన ఒక సదవకాశం కూడా. ఆ అవకాశం జాతీయ మీడియాగా చెప్పే ఇంగ్లీషు, హిందీ పత్రికలకు, టీవీలకు దొరికనంతగా భాషాపత్రికలకు దొరకదు.

విదేశాంగశాఖకు చెందిన కొందరు మధ్యస్థాయి అధికారులకైతే, తెలుగుపత్రికలు ఏ నగరం నుంచి వెలువడతాయో కూడా తెలియదని తెలిసి ఆశ్చర్యం కలిగినప్పుడు, ఇక జాతీయ అంతర్జాతీయ వ్యవహారాల్లో ఆ పత్రికలను సైతం భాగస్వాములను చేయడంలేదని బాధపడే ఆస్కారం ఎక్కడిది? రాష్ట్రపతి ప్రతిభాపాటిల్‌తో కలిసి మారిషస్‌లో ఐదురోజుల పాటు జరిపిన పర్యటన, దౌత్యవ్యవహారాలు ఎట్లా ఉంటాయో పరిచయం చేయడంతో పాటు, ఆ దేశం గురించి లీలామాత్రంగా ఒక అవగాహనను కూడా కలిగించింది.

సాధారణంగా ప్రధానమంత్రి పర్యటనలు తక్కువరోజుల్లో ఎక్కువ కార్యక్రమాలతో విరామం లేకుండా జరుగుతాయి. రాష్ట్రపతి, ఉపరాష్ట్రపతి పర్యటనలు సుదీర్ఘంగాను, కాసింత తీరుబడిగా సాగుతాయి. ప్రతిభాపాటిల్ పర్యటన మాత్రం ఐదురోజులూ వరుసకార్యక్రమాలతో ఒత్తిడిగానే సాగింది. నిర్ణయించిన చోట, నిర్ణయించిన కార్యక్రమాలలో పాల్గొనడం తప్ప, మారిషస్ ను పరిచయం చేసుకోవడానికి కావలసిన విరామం గానీ, వెసులుబాటు గానీ పాత్రికేయులకు దొరకలేదు.

చిన్న ద్వీపదేశం. చుట్టూ హిందూమహాసముద్రం. అయినా ఆఫ్రికా ఖండం. హైదరాబాద్ మహానగర జనాభాలో పదోవంతు అంత తక్కువ జనాభా. సన్నటి రోడ్లు. ఎక్కడ ఏ మాత్రం ఖాళీజాగా దొరికినా చరిత్రను గుర్తుచేసే చెరకుతోటలు. ఆకాశంవైపు దూసుకుపోయే భవనాలు కాక, రెండుమూడు అంతస్థులతో