Monday, October 24, 2011

పొరుగింటికి పాకిన అనకొండ

అలీనోద్యమ దేశంగా ఒక వెలుగు వెలుగుతున్నప్పుడు, భారతదేశం అనేక అంతర్జాతీయ అంశాలపై తనదంటూ ఒక వైఖరిని స్పష్టంగానే చెబుతూ ఉండేది. ఒకే ఒక పక్షంతో లీనమవడం తప్ప అలీనతకు ఆస్కారం లేని రోజులు వచ్చాక, మౌనంగా ఉండడాన్ని, డొంకతిరుగుడుగా వ్యక్తీకరించడాన్ని ఒక తప్పనిసరిగా అభ్యసించవలసి వచ్చింది. ప్రచ్ఛన్నయుద్ధకాలపు అవశేషం ఏదన్నా భారత విదేశాంగ విధానంలో మిగిలిఉన్నదా అంటే అది పాలస్తీనాకు గుర్తింపును కొనసాగించడంలోను, ఆ దేశానికి ఐక్యరాజ్యసమితిలో సభ్యత్వాన్ని కోరడంలోనూ మిగిలిఉన్నదని చెప్పవచ్చు.

అమెరికాపై టెర్రరిస్టు దాడి తరువాత, ఆప్ఘనిస్థాన్‌పై అమెరికా ఆక్రమణయుద్ధం ప్రారంభించినప్పుడు, ఇరాక్‌పై దండెత్తినప్పుడు, ఇరాన్‌పై ఆంక్షల కోసం ప్రయత్నించినప్పుడు, తాజాగా గడాఫీని హతమార్చినప్పుడు - భారత్ అధికారిక ప్రతిస్పందనలు ఒకే రకంగా ఉన్నాయి. గడాఫీ హత్యను కానీ, ఆయన హయాంలో భారత్‌తో ఉన్న సంబంధాల గురించి కానీ ప్రస్తావన ఏమీ లేకుండా- లిబియా పునర్నిర్మాణానికి అవసరమైన సహాయం చేస్తామని మాత్రం ఇండియా ప్రకటన చేసింది. గడాఫీ అధికార భ్రష్ఠుడైన వెంటనే భారత్, జాతీయ పరివర్తనా మండలి (టిఎన్‌సి)తోనే దేశరాజకీయ, ఆర్థిక పునర్నిర్మాణానికి సహాయపడతామని హామీ ఇచ్చింది. చమురు, గ్యాస్ ఉత్పత్తులు కాకుండా, లిబియాకూ భారత్‌కూ సాలీనా వంద కోట్ల డాలర్ల మేరకు వాణిజ్యం సాగుతోంది. అక్కడ అంతర్యుద్ధం ప్రారంభం కాకముందు సుమారు 20 వేల మంది భారతీయులు నివాసం ఉండేవారు. వారందరినీ మార్చినెలలోనే స్వదేశానికిి సురక్షితంగా తరలించారు. రెండుదేశాల మధ్య ప్రగాఢమైన స్నేహం ఉన్నదని చెప్పలేము కానీ, ఒక సదవగాహన ఉండేది. 1984లో ఇందిరాగాంధీ లిబియాను సందర్శించడమే ఆ దేశానికి మన నేతల ఆఖరి పర్యటన. ప్రచ్ఛన్నయుద్ధకాలంలో పశ్చిమాసియా విషయంలోను, వివిధ జాతీయ విముక్తి ఉద్యమాల విషయంలోను భారత్ వైఖరితో ఏకీభావం ఉన్నందున లిబియాతో నాడు స్నేహానికి ఆస్కారం ఉండింది. భారత్ ఇంధన అవసరాల రీత్యా ఉభయదేశాల మధ్య వాణిజ్యసంబంధం పటిష్టమయింది. అయితే, ఇటీవలి కాలంలో గడాఫీ, భారత్‌ను ఇబ్బందిపెట్టే వైఖరులు కొన్ని తీసుకున్నారు. కాశ్మీర్ స్వతంత్రదేశం అయితే బాగుంటుందని ఐక్యరాజ్యసమితిలో వాదించారు. ఈ ఏడాది తనపై తిరుగుబాటు చేసిన ప్రజలపై అణచివేత

Wednesday, October 19, 2011

'సకలం' సశేషం, పాఠాలు అనేకం

సకల జనుల సమ్మె చరమాంకానికి వచ్చింది. విరమణ కాదు వాయిదా అని సమ్మెసంఘాలు చెబుతున్నాయి కానీ, అవి ఆత్మసంతృప్తికి చెపుకుంటున్న మాటలే. నెలరోజులకు పైగా సాగిన ఒక చరిత్రాత్మక ఘట్టం ముగింపునకు వచ్చిందన్నదే వాస్తవం. సమ్మెలు సడలుతున్న సమయంలో కూడా ఒక రోజు తెలంగాణ బంద్‌ను విజయవంతంగా నిర్వహించడం, విరమణ వల్ల కలుగుతున్న ఆశాభంగాన్ని సమర్థంగా తెలంగాణ ప్రాంత మంత్రుల మీదకు మళ్లించడం- ఉద్యమస్ఫూర్తికి నష్టం కలగకుండా నాయకత్వం అనుసరించిన ఎత్తుగడలే.

అయితే, ఈ సకలజనుల సమ్మె పోరాటంలో గెలిచిందెవరు? ఓడిందెవరు? - ఈ ప్రశ్నలు తప్పనిసరిగా ముందుకు వస్తాయి, వస్తున్నాయి. ఒక సుదీర్ఘ ఉద్యమంలో ఒక ఘట్టం ఫలితాన్ని బట్టి, ఓటమిగెలుపులను నిర్ణయించవచ్చునా? అన్నది మరో ముఖ్యమైన ప్రశ్న. అంతిమదశలో మాత్రమే చేపట్టవలసిన బ్రహ్మాండమైన ఉద్యమరూపాన్ని సమయం కాని సమయంలో రాజకీయ జెఎసి ప్రయోగించడం సరిఅయినదేనా? ఈ దశలో ఈ ఉద్యమరూపం ఫలితం ఇట్లాగే ఉండబోతుందని నాయకత్వానికి తెలియదా? విశాల ప్రజానీకం స్వచ్ఛందంగా పాలుపంచుకుంటున్న ఉద్యమం విషయంలో రాష్ట్ర పాలనాయంత్రాంగం, అధికార పక్షం వ్యవహరించిన తీరు సరిఅయినదేనా? సమ్మెను భగ్నం చేయడానికి ప్రభుత్వం, పాలకపెద్దలు అనుసరించిన సందేహాస్పదమైన ఎత్తుగడలు, భవిష్యత్తులో ప్రజా ఉద్యమాలపై ఎటువంటి ప్రభావం వేయనున్నాయి?

ప్రశ్నలూ సందేహాలూ ఎలాగూ వస్తాయి కానీ, ఒక ఉద్యమం నుంచి మొత్తం సమాజం నేర్చుకోదగినవి ఎన్నో ఉంటాయని కూడా గుర్తించాలి. ఒక ప్రాంతానికి చెందిన ప్రజలు తమ ఆకాంక్షలను వ్యక్తం చేయడానికి ఏఏ పద్ధతులను అనుసరించారు, ఆ వ్యక్తీకరణను భగ్నం చేయడానికో, బలహీనపరచడానికో ప్రభుత్వాలు, వ్యతిరేకులు ఏ వ్యూహాలను పాటించారు- అన్న అంశాలు- భవిష్యత్తులో జరిగే (తెలంగాణకు అనుకూల నిర్ణయం వస్తే, సీమాంధ్ర ప్రాంత ప్రజలు చేయాలనుకుంటున్న ఉద్యమాలతో సహా) అన్ని ఉద్యమాలకూ

Tuesday, October 11, 2011

నేరం చరిత్రదే కాదు, కాంగ్రెస్‌దీ!

ప్రణబ్ ముఖర్జీ గారికి కోపం వచ్చింది. తాను అనని మాటలను అన్నట్టు మీడియా రాస్తోందని ఆయన మొహం మాడ్చుకున్నారు. తెలంగాణ రాష్ట్రం ఇస్తే భవిష్యత్తులో మరిన్ని సమస్యలు వస్తాయని ఆయన అన్నట్టుగా పత్రికల్లో టీవీల్లో వచ్చింది. పాపం నిజంగానే ఆయన అట్లా అనలేదు. ఆయన మాటల్ని దారితప్పించింది తెలుగు మీడియా కాదు, ఆయనతో ఇంటర్వ్యూ తీసుకున్న ఎన్డీటీవీయే అట్లా వార్తలు విడుదల చేసింది. ఇంతకూ ప్రణబ్ ఏమన్నారు? 'విస్త­ృత దృష్టితో చూస్తే భవిష్యత్తులో మరిన్ని సమస్యలు తలెత్తుతాయి, ఎందుకంటే భారతదేశంలో రాష్ట్రాల ఏర్పాటులో ఒక పద్ధతిని అనుసరించలేదు.

గత నాలుగైదువందల ఏళ్ల చరిత్రలోనూ వర్తమానంలోనూ కూడా ఒక పద్ధతంటూ లేదు..' ఇట్లా చెప్పుకుపోయారు. ఈ మాటలకు ముందు తెలంగాణ సమస్య పూర్వాపరాలను ఆయన పేర్కొన్నారు. అందువల్ల, ఆ సమస్యలేవో తెలంగాణ వల్ల వస్తాయన్నట్టుగా అర్థమయ్యి ఉండవచ్చు. కానీ, ప్రణబ్ ఆ ఇంటర్వ్యూలో ఏవో విధాన నిర్ణయాలు వె ల్లడించే ధోరణిలోనో, అలవోక వ్యాఖ్యలు చేసే ధోరణిలోనో మాట్లాడలేదు. ఒక చర్చా ధోరణిలో, సైద్ధాంతిక దృష్టితో, బెంగాలీ బాబు లాగా మాట్లాడారు. సంచలనాత్మకతలో కొట్టుకుపోయి ఉండకపోతే, ఆ ఇంటర్వ్యూలో ఎన్నో ఆసక్తికరమైన చర్చనీయమైన అంశాలు మీడియాకు కనిపించి ఉండేవి.

తెలంగాణ సమస్యకు చరిత్రలోను, సమీపగతంలోను, వర్తమానంలోను మూలాలు ఉన్నాయని ప్రణబ్ ఆ ఇంటర్వ్యూలో సూచించారు. అసలు భారతదేశంలో అంతర్గత పరిపాలనా యూనిట్లు ఏర్పడిన క్రమమే క్రమపద్ధతిలో లేదని ఆయన చెప్పారు. ప్రత్యేక రాష్ట్రం ఏర్పాటు, సమైక్యంగా కొనసాగడం- అనే రెండు మార్గాల మధ్య పోరుగా పరిణమించిన ప్రస్తుతసమస్య ఉధృతిలో మూలకారణాల పరామర్శ, చర్చ ఈ మధ్య అణగారిపోయాయి. తెలంగాణ ఉద్యమమంటే, స్వార్థపర రాజకీయశక్తుల సృష్టి అని, దానికి భౌతిక పునాది ఏమీ లేదని, విద్వేషపూరితమైనదని వ్యతిరేకులు విమర్శిస్తుంటారు. ప్రాంతీయ అసమానతలనేవే లేవని, అంతా సజావుగానే ఉన్నదని,

Monday, October 3, 2011

పంపకాల అంకంలోకి ప్రవేశిస్తున్నామా?

ఉన్నదున్నట్టు ఉండడం సాధ్యంకాదు, ఏదో ఒకటి చేయవలసిందే. శ్రీకృష్ణకమిటీ నివేదిక సిఫార్సుల మతలబు ఎట్లా ఉన్నా, దానిలోని సారాంశం మాత్రం అదే. కాకపోతే, ఆ చేయదగిన వాటిలో మొట్టమొదటిదిగా సమైక్యరాష్ట్రంలో ప్రాంతీయ కమిటీ ఏర్పాటును సూచించింది. ఇప్పుడున్న రాష్ట్రాన్ని ఏ చికిత్సలూ లేకుండా కొనసాగించడం సాధ్యంకాదన్నదే ఆ కమిటీ నిర్ధారణ. ఇప్పుడు ఆజాద్ కూడా అదే మాట చెబుతున్నట్టున్నారు. ఎంతో రహస్యంగా రూపొందించి, రహస్యంగా చర్చిస్తున్న నివేదిక 'లోగుట్టు' ఏమిటో తెలియదు కానీ, రాష్ట్రంలోని రెండు ప్రాంతాలూ కలసి ఉండడం సాధ్యం కాదన్న అభిప్రాయాన్ని బలంగా చెప్పినట్టు తెలుస్తోంది.

విభజన ఖాయమే అనిపిస్తోంది. కాకపోతే, అటువంటి సూచన ఏదో అధికార స్వరాలలో పలకకపోతే, రాష్ట్రంలో ఇప్పుడు సాగుతున్న సకలజనుల సమ్మె ఉపశమించేటట్టు లేదు. సమస్యను సాగదీసినవారే ఈ పరిస్థితిని చక్కదిద్దాలి కానీ, ఇప్పటికీ అలక్ష్యం ధ్వనించే వాయిదా మాటలే మాట్లాడుతున్న ఢిల్లీ పెద్దలకు ఆ విజ్ఞత కలుగుతుందో లేదో తెలియదు. దసరా తరువాత ఆశకు ఆస్కారం కలిగే ఏదో ఒక మాట వినిపిస్తే, సమ్మె ముగుస్తుంది కానీ, సమస్య అక్కడితో ముగిసిపోదు. ఎందుకంటే, విభజన తప్పదన్న తెలివిడికి ఎంత ప్రయాస అవసరమయిందో, విభజన ప్రాతిపదికలపై అంగీకారానికి రావడానికి అంతటి యాతనా తప్పదు. మొదట బయటపడేది కాంగ్రెస్ అభిమతం, ఆ తరువాత తక్కిన పక్షాలలో కసరత్తు, అందరిమధ్యా సంప్రదింపులు, చర్చలు, వాదోపవాదాలు, అంగీకారం లేని అంశాలపై