Monday, December 24, 2012

అధికార రాజదండమే పుంలింగం

మరణశిక్ష అన్యాయమనే నమ్మాను, కసబ్ విషయంలో కూడా అట్లాగే అనిపించింది. కానీ, వీళ్ల విషయంలో అట్లా అనిపించడంలేదు- అంటోంది మా అమ్మాయి. మీ అమ్మాయి, ఆ అమ్మాయి, మరో అమ్మాయి, ఎవరైనా అమ్మాయి బహుశా ఇప్పుడు అటువంటి మాటే అంటారు. ఆ మాట విన్నపుడు, దేశమంతటా నగరాల్లో పట్టణాల్లో ప్లకార్డులు ప్రదర్శిస్తున్న, కొవ్వొత్తులు వెలిగించిన, శనివారం నాడు రాష్ట్రపతి భవన్ ముందు జలఫిరంగులకు, లేజర్ బెత్తాలకు ఎదురొడ్డి నినదించిన ఆ వయసు పిల్లలందరి మనస్సూ ఒకటేనని అనిపించింది.

ఉగ్రవాది ఎప్పుడో ఒకప్పుడు విరుచుకుపడి కాసేపు బీభత్సం చేసి కొన్ని ప్రాణాలు తీసేసి నిష్క్రమిస్తాడు. కానీ, మానవత్వపు సీమోల్లంఘన చేసే మగ ఉగ్రవాది ఇక్కడా అక్కడా నీ పక్కనా నా పక్కనా మనమధ్యలో సర్వాంతర్యామిగా ఉన్నాడు. ఢిల్లీ అమానుషం ఆడపిల్లలందరిలో, ముఖ్యంగా పట్టణప్రాంతాల ఆడపిల్లల్లో కలిగించిన భయం, ఆందోళన, బీభత్సం సామాన్యమైనది కాదు. అందుకే ఇంతటి ఆక్రోశం.

ఇదంతా దోషులను భౌతికంగా నిర్మూలించాలనే ఆవేశం కాదు. ప్రతీకారంగా మరో హత్య చేయాలనే ఉన్మాదమూ కాదు. చేయని నేరానికో, అభిప్రాయ వ్యక్తీకరణకో, సమాజాన్ని మార్చడానికో ప్రయత్నించే వారిని అన్యాయంగా శిక్షించినప్పుడు అది కూడదని పోరాడే సంస్కారమే, నిజమైన నేరాలను, మనుషుల సంఘనీతిని భగ్నపరిచే దారుణాలను అరికట్టమని దోషులను శిక్షించమని రాజ్యాన్ని అర్థించవలసి వస్తుంది. ఎంతటి వైరుధ్యం? హక్కులను దెబ్బతీసి హద్దుమీరవద్దనీ ప్రభుత్వాన్ని అడగాలి, బాధ్యతని నిర్వర్తించి నేరాన్ని అరికట్టమనీ అడగాలి. రేపిస్టులను ఉరితీయమని గర్జిస్తున్న యువజనం వాస్తవంలో కోరుకుంటున్నది భద్రతను

Wednesday, December 19, 2012

రుద్రమాంబా భద్రకాళీ లోచనోజ్జ్వల రోచులేవీ?

రెండున్నరేళ్ల కిందట దుబాయ్‌లో ప్రపంచ పర్యాటకస్థలాల ప్రదర్శన జరిగింది. వివిధ దేశాల వారు తమ తమ దేశాల్లోని పర్యాటక స్థలాలను వివరించే స్టాల్స్ అందులో ఏర్పాటు చేశారు. 'ఇండియా టూరిజమ్' వారు కూడా అందులో పాల్గొన్నారు. కేరళ, కర్ణాటక, రాజస్థాన్ వంటి రాష్ట్రాలు భారత్ తరఫున ఆ మేళాలో తమ తమ రాష్ట్రాల్లోని పర్యాటకస్థలాలను అందమైన ఛాయాచిత్రాలతో, బ్రోచర్లతో సందర్శకులకు వివరిస్తున్నారు. కర్ణాటక రాష్ట్రంవారు హంపీ విజయనగరాన్ని ఎంతో ఘనంగా ప్రచారం చేసుకుంటున్నారు. యునెస్కో వారసత్వ హోదా పొందిన ఆ చారిత్రక స్థలాలను అంతర్జాతీయ పర్యాటకులకు ఒక ప్రధాన ఆకర్షణగా ప్రచారం చేస్తున్నారు.

విజయనగరం సామ్రాజ్యం వర్థిల్లింది ఐదారువందలేళ్ల కిందటే. మన గోలకొండ వయస్సు కూడా దాదాపు అదే. అంతకంటె నాలుగైదు వందలేళ్ల పాతదైన ఓరుగల్లు ప్రపంచవారసత్వ హోదాకు, పర్యాటకాన్ని ఆకర్షించడానికి మరింత అర్హమైనది. మరి ఎందుకు తెలుగు చరిత్రకు గుర్తింపు లేదు? ప్రభుత్వం ఎందుకు శ్రద్ధపెట్టలేదు? ఆంధ్రప్రదేశ్ ప్రాతినిధ్యం అటువంటి ప్రదర్శనల్లో ఎందుకు ఉండడంలేదు? ఈ పరిస్థితికి కారణమేమిటని ఇండియా టూరిజమ్ ఉన్నతాధికారి అయిన ఒక మిత్రుడిని అడిగాను. మనవాళ్లు దేనికీ ఉత్సాహం చూపించరు, ఆంధ్రప్రదేశ్‌ను ప్రపంచపర్యాటక పటంలో భాగం చేయాలన్న దృష్టి వారికి ఉండదు- అని ఆయన పెదవి విరిచారు. అంత మాత్రమేనా? అంత మర్యాదగా చెప్పాల్సిన కారణమేనా?

ఒక దిశా లక్ష్యమూ లేని ప్రపంచ తెలుగుసభల కోసం నలభైకోట్లు ఖర్చుచేస్తూ, కాకతీయ ఉత్సవాల నిర్వహణకు మాత్రం కోటీ అరకోటీ విదిలిస్తున్న రాష్ట్రప్రభుత్వాన్ని చూస్తే, తెలుగువారి చరిత్ర అనాథగా మిగిలిపోవడానికి వేరే కారణాలు వెదకనక్కరలేదు. తెలుగుప్రాంతాలన్నిటినీ దాటి రాజ్యాన్ని పశ్చిమానికీ దక్షిణానికీ

Thursday, December 13, 2012

తెలంగాణ అంటే ఇంత తేలిక ఎందుకు?

పందొమ్మిదివందల ఎనభై. జనతాప్రయోగమో, స్వప్నమో భగ్నమయింది. మళ్లీ ఎన్నికలు. అప్పుడే మరచిపోతారా అత్యవసర పరిస్థితిని, తిరిగి అనుశాసనిక పర్వాన్ని ఆహ్వానిస్తారా? - ప్రత్యర్థులందరూ చీలిపోయారు నిజమే కానీ, మూడేళ్లలోనే మేడమ్‌ని క్షమిస్తారా?- సందేహంగానే ఉండింది. ఇందిరాగాంధీకి కూడా సందేహంగా ఉండింది. అందుకే, రెండు స్థానాల నుంచి పోటీచేయాలనుకున్నారు. రాయబరేలీని నమ్మలేరు, అలాగని, బరిని వదిలి పారిపోలేరు. దానితోపాటు ఒక సురక్షితమైన స్థానం కూడా కావాలనుకున్నారు.

ఆశ్చర్యం, ఆమె మెదక్ పార్లమెంటరీ నియోజకవర్గాన్ని ఎంచుకున్నారు. సంచలనం. ఎందరో ఆనందించారు. పచ్చిగా ఉన్న అనుభవాలను మరచిపోలేని వారు మాత్రం అసహనం ప్రదర్శించారు. ఒక మిత్రుడు ఇందిరమ్మ ఎంపికకు ఒక కల్పనాత్మక కారణాన్ని కనుగొని వినోదించాడు. ఎంతటి అణచివేతనైనా భరించగలిగే సహనం కలిగినవారు, శత్రువునైనా క్షమించగలిగేవారు, ఎంతగా అవమానించినా ఎదురాడలేనివారు ఎవరున్నారబ్బా దేశంలో అని అధ్యయనం చేసిన తరువాత, వచ్చిన ఫలితాన్ని బట్టి ఇందిరమ్మ మెదక్‌ను ఎంచుకున్నారని ఆ మిత్రుడి సరదా కథనం.

మెతుకుసీమ రాజకీయ చైతన్యాన్ని గాని, అక్కడి ప్రజల పోరాటశీలతను గాని అవమానించడం కోసం అన్న మాట కాదది. అత్యంత మంచితనమూ మెతకదనమూ ఉన్న చోటును ఎంచుకుని ఇందిర సురక్షితంగా పోటీచేశారని చెప్పడానికి అన్న మాట. మెదక్ ఒక్కటేమిటి, 1977లో యావత్ దేశమూ ఇందిర పాలనను తిరస్కరిస్తే, మన రాష్ట్రం తలకెత్తుకుంది. అప్పటికి ఆరేళ్ల కిందటే, ఉద్యమాన్ని కాంగ్రెస్‌లో నిమజ్జనం చేసి అపఖ్యాతిపాలైన చెన్నారెడ్డిని తెలంగాణ కళ్లకద్దుకుంది. ప్రజలు గొప్పవాళ్లే కాదు, వెర్రివాళ్లు కూడా. తెలుగువాళ్లు వెర్రితనంలో నాలుగాకులు ఎక్కువే చదివారు. తెలంగాణ సంగతయితే చెప్పనే అక్కర్లేదు, తన్నిన పాదాలనే ముద్దాడే సహనం వారిది.

అదే ఆశ్చర్యం వేస్తుంది. నిజామునే ఎదిరించారు కదా, ఊడలు దిగిన భూస్వామ్యాన్నే సవాల్ చేశారు కదా, రాజ్యాన్నే గడగడలాడించారు కదా, తెలంగాణ ఇంతటి తేలిక ఎందుకయింది, ఎవరయినా సరే

Wednesday, December 5, 2012

తెలుగదేలయన్న దేశంబు తెలుగేను..

తెలుగు భాషను రక్షించుకోవడానికి, సాధికారం చేయడానికి ప్రభుత్వం తీసుకోవలసిన చర్యలను విన్నవించడానికి ఒక ప్రతినిధి బృందం ఈ మధ్య ముఖ్యమంత్రిగారిని కలిసిందట. అధికార భాషా సంఘం ఏర్పాటును, ప్రపంచ మహాసభల ఆలోచనను స్వాగతిస్తూనే, తెలుగు మనుగడకు అవసరమైన నిర్దిష్ట విధానచర్యలను చేపట్టకపోతే, సభల వల్ల ఉపయోగం లేదని, నిరసనల నుంచి తప్పించుకోవడం కోసమైనా కొన్ని నిర్ణయాలను తీసుకోవాలని సూచించిందట. ప్రతినిధిబృందం చెప్పిన మాటలన్నిటిలో, నిరసనలు అన్నమాట ఒక్కటే ముఖ్యమంత్రిగారిని ఆకర్షించినట్టుంది, 'నిరసనలకు భయపడాలా, ఎవరికో భయపడి పనులు చేయం' అని ఆయన జవాబిచ్చారట.

ఆయన అట్లా అని ఉంటారనడంలో ఏ సందేహమూ ఉండనక్కరలేదు. ఎవరికీ భయపడేది లేదని, మంత్రివర్గంలో భిన్నాభిప్రాయాలున్నవాళ్లు వెళ్లిపోవచ్చునని ముఖ్యమంత్రి బాహాటంగానే అన్నారు. భయపడకుండా ఉండడం పరిపాలకుని వ్యక్తిత్వంలో ఒక వాంఛనీయ లక్షణమే అయి ఉండవచ్చు. శత్రుదేశాల విషయంలోనో, అసాంఘిక శక్తుల విషయంలోనో

Wednesday, November 28, 2012

ఆవేశాలదే రాజ్యం అయితే, సత్యం ఎక్కడ?

రామ్‌గోపాల్ వర్మ ఎంత మాటన్నాడు?
ఏ ఉద్దీపన కలాపమూ లేకుండానే ముగిసిపోయిన రతిక్రియ లాగా ఉందట అజ్మల్ కసబ్ ఉరితీత! కసబ్‌ని ఖండఖండాలుగా నరికి నడివీధిలో చంపేయాలని తనతో సహా భారతీయులెందరో కోరుకున్నారట, అలా జరగకపోయేసరికి ఎంతో నిరుత్సాహమూ కలిగిందట. ఇటువంటి మాటలు మాట్లాడినందుకు ఆయన ఇంటి మీద ఎవరూ దాడులు చేయలేదు, ఏ పోలీసులూ అతని మీద కేసులూ పెట్టలేదు. పోలికల్లో కొంచెం సంస్కారం లోపించింది కానీ, చాలా మంది మనసుల్లో మెదిలిన భావాలనే కదా అతను చెప్పింది, సాక్షాత్తూ గాంధీయుడు అన్నా హజారే కూడా నడివీధి ఉరితీతను కోరుకున్నాడు కదా?అననైతే అన్నాడు కానీ వెంటనే ఒక డిస్‌క్లెయిమర్ కూడా వదిలాడు వర్మ. భావోద్వేగాలు వేరు, నాగరిక వ్యవహారం వేరు. చట్టబద్ధంగా వ్యవహరించక తప్పదు అని ముక్తాయించాడు. బహుశా, మిస్అయిపోయిన ఉద్దీపన కలాపాన్ని అతను తన సినిమా ద్వారా పూర్తిచేస్తాడు.

కసబ్ నిష్క్రమణ కొంతకాలం పాటు దేశభక్తులకు తీరనిలోటులానే కనిపిస్తుంది. మూలమేమిటో తెలియని సమస్యకు, ఒక ఆకారం అంటూ లేని శత్రువుకి కసబ్ ఒక రూపం. మన దుఃఖాన్ని, నిస్సహాయతను, ఆగ్రహాన్ని చూపించడానికి అందుబాటులో ఉండిన ప్రతీక అతను. ప్రభుత్వాల చేతకాని తనానికి, మన దేశం మీద మనమే చేసుకునే వెటకారాలకు అతనొక ఆలంబన. ఇక మన రాజ్యఖడ్గానికి మరింత పదును ఇవ్వడానికి, సమాజాన్ని మరింత భావోద్వేగ భరితం చేయడానికి తీవ్రజాతీయవాద శక్తులకు అతనొక సాధనం. ఉన్నట్టుండి అతను రంగం నుంచి మాయమయ్యేసరికి, చేతిలోని ఆయుధాన్ని లాగేసుకున్నట్టు, నోటి దగ్గర ముద్దను గుంజుకున్నట్టు, ఏదో శూన్యం ఏర్పడినట్టు కొందరికి అనిపిస్తోంది.

రావలసినంత మజా రాలేదని వర్మకు కలిగిన అసంతృప్తే జనంలోనూ చాలా మందికి కలిగి ఉంటుంది. అయితే అది వారి విజయోత్సాహానికి అడ్డు కాలేదు. దీర్ఘకాలంగా నిర్మితమైన ఉద్రిక్త భావాల నుంచి వారి స్పందనలు అట్లాగే ఉంటాయి. ఒక మరణాన్ని పండగ చేసుకోవడంలో ఉండే అనాగరికత వారికి ఆ సమయంలో స్ఫురించదు. తీవ్ర స్పందనలు లేని జనం మీద ఆ వాతావరణం ఒక నిర్బంధప్రభావాన్ని కూడా వేస్తుంది. బెంగాల్ గవర్నర్‌గా పనిచేసిన గోపాలకృష్ణగాంధీ బాల్ ఠాక్రే, కసబ్ మరణాల తరువాత జనస్పందనల గురించి ఆసక్తికరమైన వ్యాఖ్యలు చేశారు. ఠాక్రే మరణానికి దుఃఖించడమూ, కసబ్ ఉరితీతకు ఆనందించడమూ స్వచ్ఛందంగా జరిగినట్టే, నిర్బంధంగానూ జరిగాయని, రెండు సందర్భాలలోనూ భయం ఒక ముఖ్యమైన పాత్రధారిగా పనిచేసిందని ఆయన రాస్తారు.

ఠాక్రే మరణానికి ముంబయి నగరం శోకించింది. ఆ శోకం వెనుక దుఃఖం ఉన్నమాట నిజమే. కానీ, ఠాక్రే సజీవులుగా ఉన్నప్పుడు ఆయన రాజకీయాలతోను, పనితీరుతోను విభేదించినవారు, వాటి వల్ల బాధితులైనవారు కూడా ఆయన మరణానికి అంతే తీవ్రతతో దుఃఖించే అవకాశం లేదు. వారి విషయంలో సంతాపం ఒక నిర్బంధం అయింది. లేకపోతే, ముంబయి నగరం స్తంభించిపోవడం భక్తి వల్ల కాక భయం వల్ల అని ఫేస్‌బుక్‌లో వ్యాఖ్యానించిన, ఆ వ్యాఖ్యను సమర్థించిన ఇద్దరు మహిళలకు సాంఘిక దౌర్జన్యం, పోలీసు కేసులు ఎందుకు ఎదురవుతాయి? సోషల్

Thursday, November 22, 2012

నేల విడిచిన సాము : 2014

ఎన్నికలు వస్తాయో రావో కానీ, ఎన్నికలు వస్తాయేమోనన్న వాతావరణం మాత్రం వచ్చింది. ఈ సారి ఎన్నికలు రాజకీయపార్టీల జనాదరణపైనో, విధాన బలాలపైనో గాక- ప్రచారనిర్వహణ సామర్థ్యం మీద, ప్రత్యర్థులను బలహీనపరిచే చాణక్యం మీదా ఆధారపడనున్నాయని స్పష్టమైపోయినందున, అస్త్రాలకు ముందుగానే పదునుపెట్టవలసిన అవసరం ఏర్పడింది. ఎన్నికలు ఎప్పుడన్నా జరగనీ, ఇప్పటి నుంచి రానున్న కాలమంతా రాజకీయంగా సంచలనాత్మకంగా ఉండబోతున్నది. అయితే అవి, వాస్తవమైన సామాజిక, రాజకీయ ప్రతిపాదనల వల్ల కాక, వాగాడంబర వాదప్రతివాదాల వల్ల సంభవించే శుష్క సంచలనాలు మాత్రమే.

ఎన్నికలు ఒక నిర్ణీత వ్యవధిలో ఓటర్లు చేసుకునే రాజకీయ ఎంపిక. భారతదేశం వంటి బహుళపక్ష రాజకీయ వ్యవస్థలో, ఎన్నికలు- కనీసం స్వాతంత్య్రానంతరం మొదటి మూడు నాలుగు దశాబ్దాలు- వ్యక్తుల ఎంపికతో పాటు, విధానాల ఎంపికగా కూడా పనిచేశాయి. దేశ రాజకీయగమనం, సామాజికార్థికాభివృద్ధి విధానాలు స్థూలంగా కొన్ని మార్గాలుగా సమీకరణం పొంది, వివిధ రాజకీయ పక్షాల విధానాలుగా ఓటర్ల ముందుకు వస్తాయి. ఎన్నికల

Monday, November 19, 2012

ఒన్స్‌మోర్ ఒబామా!

మళ్లీ ఒబామా గెలిచాడు. రిపబ్లికన్ రోమ్నీ గట్టి పోటీ ఇస్తున్నాడని ఎన్ని సర్వేలు చెప్పినా ఒబామాయే గెలుస్తాడని అనిపించింది. ఎందుకంటే, అందరు డెమొక్రాట్ అధ్యక్షుల లాగే, పదవీకాలం ముగిసే సరికి ఒబామా కూడా నికార్సయిన రిప్లబికన్‌గా తయరయ్యాడు. అలాగే, మైకెల్ జాక్సన్ లాగే అతను కూడా తన నల్లచర్మాన్ని ఒలుచుకుని శ్వేతసౌధానికి తగ్గట్టు ధగధగలాడాడు.

రిపబ్లికన్ పార్టీకి, డెమొక్రాటిక్ పార్టీకి ఏమి తేడా ఉన్నదో కనిపెట్డడం కష్టమే. వాళ్ల వాళ్ల పార్టీ గుర్తులయితే ఒకటి గాడిద, మరొకటి ఏనుగు. ఆ జంతువులకు భారతదేశంలో ఉన్న హోదాయే అమెరికాలోనూ ఉండాలని లేదు. కానీ, రిపబ్లికన్ పార్టీకి అభిమానులుగా ఉండేవారు అతివీర మితవాదులుగానూ, అమెరికా అగ్రత్వ ఆరాధకులుగానూ ఉండడం తెలుసు. అలాగే, డెమొక్రాటిక్ పార్టీ అభిమానులు ఎంతో ఉదారవాదులుగా, వీలయితే వీర విప్లవవాదులుగా మాట్లాడడం కూడా తెలుసు. కానీ, వాస్తవంలో అంతటి భిన్నత్వం ఆ పార్టీ విధానాల్లో కనిపించదు. రిపబ్లికన్లు యుద్ధాలు ప్రారంభిస్తారు. డెమొక్రాట్లు వాటిని కొనసాగిస్తారు. ఒక్కోసారి మితవాదం చేయలేని పనిని ఉదారవాదం కర్కశంగా కఠినంగా చేస్తుంది.

అయితే, ఒక నల్లజాతి వ్యక్తిని అధ్యక్ష అభ్యర్థిగా నిలబెట్టే ఔదార్యం రిప్లబికన్ పార్టీకి ఇప్పట్లో లభించకపోవచ్చు. అంతటి వాస్తవ దృష్టి, సంసిద్ధత ఉండి ఉంటే, కండొలిజా రైజ్‌ను అభ్యర్థిగా ఎంచుకుని ఉంటే నల్లజాతి

Monday, November 12, 2012

ఆక్సిజన్ అందని అభివృద్ధి రహదారులు

చావుబతుకులు దైవాధీనాలన్న మాట నిజమేనేమో కానీ, గాలిలో దీపం పెట్టి నీవే దిక్కు అంటే దేవుడు మాత్రం ఏమి చేయగలడు? జాతీయస్థాయి పార్లమెంటేరియన్‌గా ఎదిగిన ఉత్తరాంధ్ర జననేత కింజారపు ఎర్రంనాయుడు ప్రాణాన్ని కాపాడడం సాధ్యమయ్యేదో కాదో చెప్పలేము కానీ, ఆయనను రక్షించడానికి జరగవలసిన మానవప్రయత్నం జరగలేదని మాత్రం చెప్పగలము. ప్రమాదసమయానికీ, ఆస్పత్రికి చేరే సమయానికి మధ్య గడచిన గంటసేపటిలో ఎర్రంనాయుడికి ప్రాణవాయువు అంది ఉంటే, ఆలస్యంగా వచ్చి ఆయనను తరలించిన హైవే అంబులెన్స్‌లో ఆక్సిజన్ సదుపాయం ఉండి ఉంటే, ఆయన బతికేవారేమో? వ్యక్తిగత భద్రత, అధికారవాహన సదుపాయం సవ్యంగా ఉండి ఉంటే ఎర్రంనాయుడు పరిస్థితి భిన్నంగా ఉండి ఉండేది. అవేవీ లేకపోవడం వల్ల, మహారహదారుల్లోని సార్వజనీన భద్రతారాహిత్యానికి ఆయన కూడా బలికావలసి వచ్చింది. ప్రముఖులు దుర్మరణమైనప్పుడైనా, సమస్య మూలాలను చర్చించకపోతే, రహదారులపై జనక్షేమం అనాథగానే మిగులుతుంది.

ఎర్రంనాయుడు దుర్మరణవార్తను విని, అమెరికా నుంచి ఒక ప్రవాసాంధ్ర వైద్యుడు 'ఆంధ్రజ్యోతి'కి ఫోన్‌చేసి, ఆక్సిజన్ లేక చనిపోవడమేమిటని ఆవేదన చెందారు. రాష్ట్రంలో అత్యవసర వైద్యంతో సహా ప్రజారోగ్యం భ్రష్ఠు పట్టిపోయిందని, ఆరోగ్యశ్రీ పేరిట వేల కోట్లు కార్పొరేట్ ఆస్పత్రులకు కట్టబెట్టడమేమిటి, అంబులెన్సులు కూడా సవ్యంగా నిర్వహించలేకపోవడమేమిటి- అని ఆయన బాధపడ్డారు. ఈ పరిస్థితిని బాగుచేయడానికి

Thursday, November 1, 2012

మంచో చెడో, కేజ్రీవాల్ మన అవసరం

చరిత్రను, వర్తమానాన్నీ, జనగాథలను స్వాప్నిక వాస్తవికతతో మేళవించి రచనలు చేసినందుకు చైనీస్ రచయిత మో యాన్‌కు సాహిత్యంలో నోబెల్ ఇస్తున్నట్టు ప్రకటన వెలువడిన తరువాత, హిందూస్థాన్ టైమ్స్‌లో మనస్ చక్రవర్తి అనే పాత్రికేయ కాలమిస్టు, ఒక చక్కటి వ్యంగ్య రచన చేశారు. స్వాప్నిక వాస్తవికత అన్న భావనకు పగటికలలు కనడమో, భ్రమాలోకంలో విహరించడమో అన్న అర్థాలు ఆపాదిస్తూ, మన రాజకీయాలలో వినిపిస్తున్న అనేక అసంబద్ధ వ్యక్తీకరణలకు కూడా నోబెల్ ఇవ్వవచ్చు కదా అనే ధోరణిలో ఆ వ్యంగ్య రచన సాగుతుంది. ఆ కాలమిస్టు వెక్కిరించినవాటిలో అరవింద్ కేజ్రీవాల్ నాయకత్వంలోని ఇండియా అగెనస్ట్ కరప్షన్ (ఐఎసి) సంస్థ మేనిఫెస్టో కూడా ఉంది. 'మింట్' పత్రికలో 'లూజ్ కేనన్' పేరుతో మరో కాలమ్ రాసే చక్రవర్తికి ఆ శీర్షికకు తగ్గట్టుగానే నోటిదురుసు ఎక్కువ. అందుకే ఆయన ఐఎసి సంస్థను 'ఇండియా అగెనస్ట్ కాన్‌స్టిపేషన్' (మలబద్ధకంపై భారత్ పోరాటం) అని చమత్కరించారు.

కేజ్రీవాల్ ఉద్యమం వెనుక అజీర్తి, మలబద్ధకం వంటి కారణాలున్నాయో లేదో కానీ, అతని ఆలోచనలు, వ్యూహాలు, ప్రకటనలు మాత్రం రాజకీయనేతలకు, పాత్రికేయ విశ్లేషకులకు, మొత్తంగా భారతీయ మధ్యతరగతి పౌరసమాజానికి జీర్ణం అవుతున్నట్టు లేవు. అతనికి అనేక రాజకీయ దురుద్దేశాలను ఆపాదించేవారి దగ్గరనుంచి, అతని ఆలోచనలు అపరిపక్వమైనవని, అవగాహన లేనివని నిరాకరించేవారిదాకా కనిపిస్తున్నారు.

వచ్చే ఎన్నికల్లో కాంగ్రెస్‌పార్టీకి, యుపిఎకు లాభం చేకూర్చడానికే కేజ్రీవాల్ పనిచేస్తున్నారని ప్రతిపక్షకూటమి నిందిస్తుంటే, కేజ్రీవాల్‌ను లెక్కచేయనక్కరలేదన్నట్టు అధికారకూటమి వ్యవహరిస్తోంది. పెద్ద పెద్ద తలకాయలకు గురిపెడుతున్నాడు నిజమే కానీ, విరామం లేకుండా, ఒకరి మీద నిలకడగా పోరు చేయకుండా ఈ విచ్చలవిడి దాడులేమిటి- అని కేజ్రీవాల్ పద్ధతుల మీద కొందరు చిరాకు పడుతున్నారు. కాలం చెల్లిన గాంధేయుడని

Tuesday, October 23, 2012

ఎవరో సంధించిన బాణాలేనా, ఇంకా..?

ఇరవయ్యేళ్ల కిందట 'రోజా' అనే సినిమా భారతీయ చలనచిత్ర భాషకు కొత్త వ్యాకరణాన్ని రచించింది. ఎఆర్ రెహమాన్అనే సంచలన సంగీతకారుడిని దే శానికి పరిచయం చేయడమే కాక, దేశభక్తిని చారిత్రక స్ఫురణల నుంచి సమకాలిక ప్రతీకలవైపు ఉద్వేగపూరితంగా మళ్లించింది. అందులో నాయకుడు దేశభక్తితో రగిలిపోతూ, కాశ్మీర్ మిలిటెంట్ల చేతికి బందీగా చిక్కుతాడు. నాయిక మాత్రం పతిభక్తితో అపరసావిత్రిలాగా భర్తను విడిపించుకోగలుగుతుంది. ఆ సినిమా మీద జరిగిన సునిశిత చర్చల్లో ఒక ప్రశ్న ఆసక్తికరంగా వినిపించింది. మగవాళ్లకు మాత్రమే 'దేశభక్తి' ఉంటుందా?

స్త్రీలకు భర్తభక్తి ఉంటే సరిపోతుందా? ఎందుకంటే, 'రోజా' నాయికకు నాయకుడి ఆలోచనలతో, మంచిచెడ్డల విచక్షణతో ఎటువంటి సంబంధం ఉండదు. భర్తప్రాణాల కోసం ఆమె మిలిటెంట్లనూ ప్రభుత్వాన్నీ వేడుకుంటుంది, నిలదీస్తుంది, ఎదిరిస్తుంది. ఆమె ఒక మిలిటెంట్ భార్య అయి ఉంటే కూడా, భర్త కోసం అంతే నిష్ఠతో సంకల్పబలంతో ప్రయత్నించి ఉండేది.

ఆడవాళ్లకు సామాజిక జీవితం, రాజకీయ జీవితం ఉంటాయని సమాజం అనుకోదు కాబట్టి, సమాజంతో పేచీలేనివాళ్లెవరూ- ఆడవాళ్లతో సహా- వాళ్లను రాజకీయ, సామాజిక వ్యక్తులుగా భావించరు. ఒక వేళ రాజకీయ, సామాజిక జీవితాల్లో ఆడవాళ్లు ప్రముఖంగా కనిపిస్తే, వాళ్లు కుమార్తెలుగానో, భార్యలుగానో, అక్కచెల్లెళ్లుగానో మాత్రమే, ఆ పాత్ర నిర్వహిస్తూ ఉంటారు. లేదా అకస్మాత్తుగా పురుషపెద్ద చనిపోయినప్పుడు లభించిన అవకాశాన్ని సమర్థంగా వినియోగించుకుని రాణిస్తారు. చాలా అరుదుగా మాత్రమే అందుకు అపవాదాలు, తామే స్వయంగా ఎదిగివచ్చే ఉదాహరణలు, కనిపిస్తాయి.

షర్మిల సుదీర్ఘమైన పాదయాత్ర చేపట్టనున్నారని వార్తలు వచ్చినప్పుడు, సహజంగానే ఒక సందేహం కలిగింది. ఆమె వై.ఎస్. రాజశేఖరరెడ్డి తనయగా అటువంటి ప్రయత్నం చేస్తున్నారా, జగన్మోహన్‌రెడ్డి సోదరిగా చేస్తున్నారా? లేక షర్మిల అనే వ్యక్తిగా చేస్తున్నారా? ఈ మూడు ప్రశ్నలూ ఒకటే కదా అనిపించవచ్చును. జాగ్రత్తగా చూస్తే తేడా తెలిసిపోతుంది. లేదా, మరో రకమైన ప్రశ్న కూడా వేసుకోవచ్చు. ఆమె తండ్రి స్మ­ృతిని నిలబెట్టడానికి

Monday, October 22, 2012

ప్రకృతి నేర్పుతున్న పాఠం వైవిధ్యం

పోయిన సోమవారం నాడు హైదరాబాద్ పోలీసులు తమ వక్రదృష్టిని మరోసారి నిరూపించుకున్నారు. ప్రతిష్ఠాత్మకమైన టాటా ఇన్ స్టిట్యూట్ ఆఫ్ సోషల్ సైన్సెస్ (ముంబయి)కి చెందిన ఒక పరిశోధకుడిని, అతనికి సహాయం చేస్తున్న ఒక పాత్రికేయుడిని రెండుగంటల పాటు నిర్బంధించి ఇబ్బందిపెట్టారు. అందుకు వేరే కారణం ఏమీ లేదు. పరిశోధకుడి పేరు షరిబ్ అలీ, పాత్రికేయుడి పేరు ఇస్మాయిల్ ఖాన్ కావడమే కారణం. మతపరమయిన ఉద్రిక్తతలకు సంబంధించిన సంఘటనలపై పరిశోధనలో భాగంగా దేశవ్యాప్తంగా కొన్ని పట్టణాలలో సమాచార సేకరణ, అభిప్రాయ సేకరణ చేస్తున్న షరిబ్ అలీ, మక్కా మసీదు పేలుళ్ల సంఘటన గురించి కూడా వివరాలు తెలుసుకునే ప్రయత్నం చేస్తున్నారు. అందులో భాగంగా మక్కామసీదు పేలుళ్ల నిందితుల తరఫున వాదిస్తున్న న్యాయవాదిని కూడా అతను కలుసుకోగోరాడు.

కలుసుకోవడానికి అంగీకరించిన న్యాయవాది, పోలీసులకు కూడా సమాచారమిచ్చాడు. న్యాయవాది ఏమని చెప్పారో, ఎందుకు చెప్పారో తెలియదు కానీ, పోలీసులు అత్యుత్సాహం చూపించి, ఒక ఉగ్రవాదిని బంధించిన తరహాలో షరిబ్ అలీని, అతనికి స్థానికంగా సహాయం చేస్తున్న పాత్రికేయుడు ఇస్మాయిల్ ఖాన్‌ను అరెస్టు చేశారు. టాటా ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఫ్యాకల్టీ, ఇతరులు రంగప్రవేశం చేసిన తరువాత, వదిలిపెట్టారు. అసలు అటువంటి పరిశోధన ఎందుకు చేయాలని, అందులో భాగంగా మరో మతానికి చెందిన ఆ న్యాయవాదిని ఎందుకు కలవాలని పోలీసులు అతన్ని ప్రశ్నించారట. హైదరాబాద్‌లో జరిగిన చేదు అనుభవంపై హక్కుల కమిషన్‌కు ఫిర్యాదు చేస్తే, ఇతర పట్టణాల్లో తన పరిశోధనకు ఆటంకమవుతుందని, ఆ పరిశోధక విద్యార్థి సరిపెట్టుకున్నాడట. పరిశోధనలో చివరకు ఏమి నిరూపణ జరుగుతుందో కానీ, మతపరమైన విభజనలు సమస్త యంత్రాంగాలలోకి, మనస్థితులలోకి ఎట్లా ప్రవేశించాయో హైదరాబాద్ అతనికి అర్థం చేయించింది.

మనుషుల పేర్లను బట్టి, గడ్డాలను బట్టి- వారిని తక్షణం అనుమానితులుగా పరిగణించే తత్వం పేరు ఏదైనా కావచ్చును కానీ, పోలీసింగ్ మాత్రం కాగూడదు. కర్ణాటకలో వేర్వేరు మతాలకు చెందిన ఆడ, మగ పిల్లలు కలసి తిరగకూడదని మతోన్మాదమూకలు లాఠీలు పట్టుకుని బెదిరించడానికీ, పరిశోధకులు ఎవరిని కలవాలో ఎవరిని కలవకూడదో పోలీసులు నిర్ణయించడానికీ తేడా ఏమున్నది? మామూలు మనుషుల్లో ఎటువంటి మూస అభిప్రాయాలుంటాయో ప్రభుత్వ యంత్రాంగంలోనూ అవే ఉంటే, ఇక పరిపాలన నిష్పాక్షికంగా

Monday, October 15, 2012

ఉద్యమాల నుంచి కూడా ఉక్కుపాదమేనా?

సెప్టెంబర్ 30 నాడు ఏమి జరిగింది? తెలంగాణ జనకవాతు అనుకున్న ఫలితాన్ని సాధించిందా? శాంతియుతంగా నిర్వహిస్తామని చెప్పిన జెఎసి మాట నిలబెట్టుకుందా? అక్టోబర్ ఒకటో తేదీన తెలుగు పత్రికలే కాదు, రాష్ట్రంలో వెలువడిన అన్ని భాషల పత్రికలూ నెక్లెస్‌రోడ్‌లో కిక్కిరిసిన జనసందోహం బొమ్మను ఎంతో ప్రభావవంతంగా అచ్చువేసి, మార్చ్ విజయవంతమైందన్నట్టుగానే పతాకశీర్షికల్లో వార్తలు ప్రచురించాయి.

ఆ రోజు జరిగిన సంఘటనలను కూడా ప్రముఖంగానే ప్రస్తావించాయి. మార్చ్‌కు ముందునుంచే ఉద్యమకారుల ప్రవర్తన మీద అనుమానాలను, హింసాఘటనల ఊహాగానాలను నిర్మిస్తూ వచ్చిన పోలీసులు, మార్చ్ అనంతరం జెఎసి నేతలు మాట నిలబెట్టుకోలేకపోయారని, హింసాత్మక సంఘటనలను నివారించలేకపోయారని విమర్శించారు. ఆ మరునాటి నుంచి సమైక్యవాద నేతలు మార్చ్‌కు పెద్దగా జనం రాలేదని, కోదండరామ్‌ను అరెస్టు చేయాలని, ఉస్మానియా యూనివర్సిటీని రద్దుచేయాలని రకరకాల వ్యాఖ్యానాలు మొదలుపెట్టారు. ఒకటి రెండు ఇంగ్లీషు పత్రికలలో తప్ప మార్చ్ గురించి సొంతంగా ప్రతికూల వ్యాఖ్యానాలు చేసిన తెలుగు పత్రికలే వీ లేవు. అయినా, మార్చ్ గురించిన 'హింసా' ప్రచారం సాగుతూనే ఉంది. నిజానికి సెప్టెంబర్ 30 నాడు హింస ఏదైనా జరిగితే అది పోలీసుల వైపు నుంచే జరిగింది.

దారుణమైన పద్ధతిలో లాఠీచార్జి, బాష్పవాయు ప్రయోగాలు జరిగాయి. ఉద్యమకారుల వైపు నుంచి జరిగింది విధ్వంసకాండ మాత్రమే. ఆస్తుల ధ్వంసం అభిలషణీయమైనదని కాదు, కానీ, అది హింసాకాండ కంటె తక్కువ స్థాయిది. వాస్తవం అదే అయినప్పటికీ, పత్రికలు మీడియా ఎంత సంయమనంతో, జనకవాతుపై

Saturday, October 6, 2012

జనకవాతు జయిస్తుంది!

మనుషులు నడవాలి. చేతులు చేతులు పట్టుకుని స్నేహంగా నడవాలి. నెమ్మదిగా నింపాదిగా అడుగు తీసి అడుగు వేసుకుంటూ నడవాలి. పొద్దున్నే పని దిక్కుకు, రాత్రికి ఇంటి దిక్కుకు సంతోషంగా నడవాలి. బడికి, గుడికి, పొలానికి, ఫ్యాక్టరీకి, యాత్రలకు, జాతర్లకు నడవాలి. నడక జీవితపు గడియారం. నడక ఒక జీవన వ్యాపారం.

నడవాల్సిన మనుషులు కవాతు చేయాల్సిరాకూడదు. సున్నితంగా సుతారంగా స్ప­ృశించవలసిన భూతల్లిని పదఘట్టనలతో దద్దరిల్లజేయవలసిన అవసరమే రాకూడదు. కానీ మనుషులను మనుషులుగా ఉండనిస్తున్నదెక్కడ? గుసగుసలు చెప్పుకుని ముచ్చట్లాడుకుని కథలు చెప్పుకుని పాటలు పాడుకునే పెదాల మీద క్రోధగీతం ఎందుకు స్థిరనివాసం ఏర్పరచుకున్నది? కాయకష్టంతో కాయలు కాసే అరచేతులు పిడికిళ్లుగా ఎందుకు మారవలసివస్తున్నది? కన్నీళ్లు ప్రవహించి ప్రవహించి ఎండిపోయిన కళ్లు జీరలతో నెర్రలు బాసిన ఎర్రరేగళ్లు ఎందుకు కావలసివచ్చింది?

గత్యంతరం లేనప్పుడు మనుషులు దండుబాటు పడతారు. నడక మాని కవాతు చేస్తారు. వందల వేల లక్షల విడివిడి శరీరాలను ఒకే ఉనికిగా అల్లుకుని, ఒక గొంతుగా పేనుకుని ఒకే ఆకాంక్షను రెపరెపలాడిస్తారు, ఒకే ఆక్రందనను నినదిస్తారు. ఏమిటి ఆ ఉనికి? ఏమిటి ఆ ఆక్రందన? నెత్తుటిగాయాలతో, వెన్నున దిగిన కత్తులతో, దిక్కులు పిక్కటిల్లిన అరణ్యరోదనలతో చరిత్ర దీర్ఘరహదారుల వెంట దగాపడి నడుస్తూ వస్తున్న ఆ ఉనికి పేరేమిటి?

తెలంగాణ. లోకమంతా తెలిసిన పేరు. పోరాటాలకు నమూనా. విప్లవాలకు పరామర్శ గ్రంథం. కానీ ఏమి చరిత్ర దానిది? కాకతీయుల కాలంలో, కుతుబ్‌షాహీల హయాంలో ఒకటి రెండు శతాబ్దాలు నిలకడగా ఉన్నదేమో కానీ, తక్కిన అంతా అనిశ్చితే, నిత్యరణరంగమే. రెండేళ్లకోసారి దండయాత్ర చేసి తుగ్లక్ దోచుకుని పోవడమే. ఔరంగజేబుకు కన్నుకుట్టి నెలల యుద్ధంలో నేలమట్టం కావడమే.

శిస్తు కాంట్రాక్టర్ల చేతిలో నలిగిన రైతాంగం, యుద్ధప్రభువులు చెలాయించిన జాగీర్దారీ జులుం, ఇంగ్లీషువాడి వడ్డీవ్యాపారానికి నడ్డివిరిగిన నిజాం రాజ్యం, రైత్వారీ రాగానే అవతరించిన దొరలరాజ్యం, విద్య లేక, పాలనలో పాలు లేక నలిగిన తెలుగు తెలంగాణం, భూస్వామ్యంపై ఎత్తిన గొంతుకలపై విరుచుకపడ్డ రజాకార్లు, నిజాంను ప్రభుత్వంలోను, దొరలను కాంగ్రెస్‌లోను కలుపుకుని జనాన్ని వంచించిన విలీనం- తెలంగానమొక బాలసంతు దీనగానం. మిలటరీయాక్షన్‌లో ఐదువేల మంది, తొలి ప్రత్యేక ఉద్యమంలో నాలుగువందల మంది, ఆ ఆతరువాత విప్లవోద్యమ ఉధృతిలో నేలకొరిగిన వేలజనం, నేటి ఉద్యమంలో వేయిబలిదానాలు.... కృష్ణాగోదావరులు నీరివ్వకున్నా, మూసీమంజీరలు ఎండిపోయినా, జీవనదిలా ప్రవహిస్తున్నది ఇక్కడ నెత్తురొక్కటే కదా?

అణగారిపోవడమో అసహాయంగా మిగలడమో మాత్రమే కాదు, అవమానాలు కూడా పడిన నేల ఇది. ఒకవైపు ముళ్లకిరీటాలు, మరోవైపు నిందారోపణలు. అలనాడెప్పుడో జరిగిపోయినదయితే, కాలదోషం పట్టిన నిజాములపై కత్తిగట్టినదయితే, సొంతసమాజంలోని దుష్టదొరలను దునమాడినదైతే- అప్పుడది వీరతెలంగాణ. కానీ, తనలోకి తాను చూసుకుని, తనకంటూ ఒక సొంతప్రగతిమార్గాన్ని కోరుకుంటున్నదయితే, స్వయంపాలన

Monday, October 1, 2012

మన చిల్లర, వారికి శ్రీమహాలక్ష్మి!


"ఈ దేశ ప్రయోజనాలను కాపాడే విషయంలో నేను దృఢంగా వ్యవహరిస్తాను. కానీ, భారతదేశ ప్రజలతో వ్యవహరించేటప్పుడు మాత్రం మృదుహృదయంతో ఉంటానని మాట ఇస్తున్నాను. సమానత్వాన్ని, సామాజిక న్యాయాన్ని సాధించాలన్న ఈ జాతి తిరుగులేని, దృఢమైన సంకల్పం విషయంలో నేను వెనక్కి తగ్గేది లేదు.

అన్ని ఆర్థిక ప్రక్రియలూ అంతిమంగా మన ప్రజల ప్రయోజనం కోసమే అని నేనెప్పుడూ మరచిపోను. ...పేదరికం, అవిద్య, అనారోగ్యం అన్న రుగ్మతలను తొలగించడానికి అవసరమైన ఈ సామాజిక, ఆర్థిక సంస్కరణలు విజయవంతం కావాలంటే ఉన్నతమైన ఆదర్శాలు, త్యాగశీలత, అంకితభావం అవసరం''- ఇరవయ్యొక్క సంవత్సరాల కిందట ఆర్థికమంత్రిగా మొదటి బడ్జెట్‌ను ప్రవేశపెడుతూ డాక్టర్ మన్మోహన్‌సింగ్ అన్న మాటలవి. ఆర్థిక సంక్షోభం నుంచి బయటపడడమే కాదు, ఆర్థికశక్తిగా ఎదగడానికి కూడా సంస్కరణలు అవసరమని, భారతదేశాన్ని ఒక ఆర్థిక అగ్రరాజ్యంగా తీర్చిదిద్దే కార్యక్రమం మొదలయిందని చెబుతూ - ఒక ఆలోచనకు అనువైన
సమయం ఆసన్నమైనప్పుడు దాన్నెవరూ ఆపలేరన్న విక్టర్ హ్యూగో మాటలతో మన్మోహన్ నాటి బడ్జెట్ ప్రసంగాన్ని ముగించారు.

ఈ రెండు దశాబ్దాల కాలం అంతా ఆయనే ఆర్థికమంత్రిగానో, ప్రధానమంత్రిగానో లేరు. నిజమే. కానీ, ఆయన ప్రారంభించిన ఆర్థిక విధానాలే కొనసాగుతున్నాయి. విదేశీచెల్లింపుల విషయంలో వచ్చిన సంక్షోభం, మొత్తంగా ఆర్థిక వ్యవస్థలో ఏర్పడిన తీవ్రమైన ద్రవ్యలోటు కారణంగా మనదేశం అప్పుడు బంగారం విదేశాల్లో తాకట్టుపెట్టవలసి వచ్చింది. ఆ పరిస్థితి ఎందుకు దాపురించిందో, దాని వెనుక నేపథ్యమేమిటో ఇప్పుడు అనవసరం కానీ, ఆ దుస్థితి ఆర్థికసంస్కరణలని పిలుస్తున్న తీవ్రవిధానాలు ప్రారంభించడానికి అదునుగా మారింది. శుక్రవారం నాడు ప్రధానమంత్రిగా జాతిని ఉద్దేశించి ప్రసంగిస్తూ మన్మోహన్‌సింగ్ ఇరవయ్యేళ్ల కిందటి పరిస్థితిని ఒకసారి గుర్తుచేశారు.

మళ్ళీ అటువంటి పరిస్థితి దాపురించిందని చెప్పారు. తానప్పుడు చేసిన వాగ్దానాలని, అరచేతిలో చూపించిన స్వర్గాన్ని ఆయన ప్రస్తావించలేదు. ఇప్పుడు కూడా మరోసారి తీవ్రమైన విధానచర్యలు తీసుకోవలసి

Wednesday, September 26, 2012

అడుగుజాడ

'ఎవడు బతికేను మూడు యాభైలు' అన్నది ఒక చైనా సామెత. 'మరో మూడు యాభైలు' అన్న పుస్తకం శీర్షికకు మూలం ఏమిటో చెప్పడానికి శ్రీశ్రీ దాన్ని ఉటంకించారు. మూడు యాభైలు బతకడం అంత దుస్సాధ్యమా? 'బ్రతికి, చచ్చియు, ప్రజల కెవ్వడు బ్రీతి కూర్చునొ' అట్టివాడు మూడు యాభైలేమి, అనంతకాలం జీవిస్తాడు, గురజాడ అప్పారావు లాగా.

చరిత్రకు కృతజ్ఞులము కాకపోతే, భవిష్యత్తే లేదు. దారిచూపిన అడుగుజాడలను కళ్లకు అద్దుకోకపోతే వర్తమానానికి అర్థమే లేదు. కొత్తపాతల ప్రాతః సంధ్యలో మహోదయమై మెరిసిన మహాకవి, ఆగామికాలానికి ఆవశ్యకమైన ప్రజాస్వామ్యభావాలను అందరికంటె ముందుగా కనిపెట్టి పంచిపెట్టిన వైతాళికుడు గురజాడ వేంకట అప్పారావు నూటాయాభైయవ జయంతిని
నేడు తెలుగు ప్రపంచమంతా వినమ్రంగా, వేడుకగా జరుపుకుంటున్నది. అనంతరకాలాలకు కూడా సమకాలికుడై, జీవనదియై తెలుగు సాహిత్యక్షేత్రాన్ని సుభిక్షం చేస్తున్న ఆదిమేధావికి, అరుదైన సంస్కారికి అక్షరప్రపంచమంతా అభివాదం చేస్తున్నది.

'ఆయన జన్మించింది 19వ శతాబ్దిలో, వ్రాసింది 20వ శతాబ్ది కోసం, 21వ శతాబ్ది కోసం'- 1962 సెప్టెంబర్21 నాడు గురజాడ శతజయంతి సందర్భంగా 'ఆంధ్రజ్యోతి' దినపత్రికలో నాటి సంపాదకులు నార్ల వెంకటేశ్వరరావు రాసిన సంపాదకీయం తొలివాక్యాలు అవి. గురజాడ రచనల అర్థాన్ని, పరమార్థాన్ని సమకాలికులే కాదు, అనంతర దశాబ్దాల సాహిత్యకారులు కూడా గ్రహించలేక పోయిన మాట నిజం. కాలాతీత వ్యక్తిత్వం ఒక ప్రశంసగానో అతిశయోక్తిగానో బాగానే ఉంటుంది కానీ, సమకాలానికి చెందకుండా ఎవరూ ఉండరు. కానీ, ఒక కాలపు అత్యుత్తమ సృజనా దార్శనికతా ఏదో ఒక స్థలానికి సమూహానికి చెందిన వ్యక్తులనో, వ్యక్తినో వాహిక చేసుకుని అవతరిస్తుంది. బహుశా, గురజాడను కాలమే ఎంపిక చేసుకుని ఉండాలి. ఏకకాలంలో అనేక కాలాలు, సమాజాలు సహజీవనం చేసే భారతదేశం వంటి దేశంలో, అత్యున్నతమైన భావధారను వెనువెంటనే అందరూ స్వీకరించే పరిస్థితి ఉండదు.

అంతెందుకు, అనేక ఉద్యమాలతో పెనవేసుకుని ఎదిగిన తెలుగుసాహిత్యరంగమే, ఇంకా గురజాడను పూర్తిగా ఆవిష్కృతం చేసుకోలేకపోయింది. తెలుగునాట ప్రగతిశీల, సామాజిక సాహిత్య ఉద్యమాలు

Monday, September 24, 2012

తిరణాల జరిపితే తెలుగు బతుకుతుందా?


డీజిల్ ధరలు డీకంట్రోల్ అవుతున్నాయనీ, ఏడో గ్యాస్‌బండ గుదిబండ అవుతుందని, అమెరికా వాళ్లొచ్చి మనదేశంలో ఉప్పూ పప్పూ అమ్ముకుంటారని, విమానయానం దగ్గర నుంచి కేబుల్ వ్యాపారం దాకా ప్రపంచ పెట్టుబడి చేతుల్లోకి పోతుందని- బాధపడడానికి కూడా ఓపిక లేదు. పదవి ఊడితే ఊడింది, నేను చేయవలసింది చేసి తీరతాను అని మన్మోహన్‌సింగ్ తెగబడినట్టే, ఎంత పెంచుకుంటారో ఎంత పంచుకుంటారో దేశాన్ని ఎవరికి కట్టబెడతారో మీ ఇష్టం అని జనమూ చేతులెత్తేశారు. ఏదన్నా చర్చ జరుగుతూంటే, తర్జనభర్జన జరుగుతుంటే, జనాభిప్రాయాన్ని ఎవరైనా కోరుతుంటే- వాటి గురించి మాట్లాడుకుంటే అర్థం ఉంది కానీ, బుల్‌డోజర్‌లతో ఏమి మాట్లాడగలం? మంచిమాట చెప్పినప్పుడు వినకపోతే, చెడిపోయినప్పుడు చూడవలసివస్తుందని సామెత. చూద్దాం, ఎవరు చెడిపోతారో, ఎవరు గెలుస్తారో?

అవినీతులు అక్రమాలు దుర్భరమైపోతున్న జీవనపరిస్థితుల మధ్య తెలుగుభాష గురించి మాట్లాడుకోవడమంటే కొంత ఇబ్బందిగానే ఉంటుంది. విదేశీసరుకులు అంగళ్లను ముంచెత్తుతున్న నేటి కాలంలో - అన్ని దేశాల్ క్రమ్మవలెనోయ్, దేశిసరుకుల నమ్మవలెనోయ్ - అని చెప్పిన మహాకవి గురించి మాట్లాడుకోవడం అసందర్భంగానే ఉంటు ంది. సంపాదనా స్వార్థమూ మాతృభాషలుగా చెలామణి అవుతున్నవేళ ఆర్భాటంగా ప్రపంచ తెలుగు మహాసభలకు సన్నాహాలు చేసుకోవడం కించిత్ సిగ్గుగానే ఉంటుంది. కానీ, మాట్లాడుకోగలిగినంత వేదన ఇంకా వ్యక్తమవుతున్నప్పుడు మాట్లాడుకోవడమే మంచిది. రాజకీయాల మీదా దేశభవిష్యత్తు మీదా

Thursday, September 13, 2012

గజం మిథ్య, పలాయనం మిథ్య

బొగ్గూ, ఇనుమూ అంటే అటవీప్రాంతాల్లో ఉంటాయి కాబట్టి, ఎవరో అడ్డుకుంటున్నారని అనుకుందాం, ఆకాశంలో ఉండే స్పెక్ట్రమ్‌ను ఎవరూ అడ్డుకోలేదే, అందులో అవినీతికి కారకులెవరు? లక్ష కోట్లకు పైగా నష్టానికి కారణం ఎవరు? ఉగ్రవాదులు, తీవ్రవాదులు అంతటి ఆర్థిక నష్టం కలిగించిన దృష్టాంతాలున్నాయా? పైరవీలతో ప్రాపకంతో ప్రభుత్వం నుంచి కారుచవకగా బొగ్గునిల్వలను పొంది, వెంటనే మహాలాభానికి మారుబేరం చేసుకునే బేహారులు దేశానికి చేసిన నష్టం ఎంత?

ఈపాటికే నిర్ణయమైపోయి ఉంటాయోమో కానీ, అవకాశం ఉంటే ఆర్థికశాస్త్రంలో ఈ ఏడాది నోబెల్ బహుమతికి మరో ఇద్దరి పేర్లు పరిశీలిస్తే బాగుంటుంది. వాళ్లు- చిదంబరం, కపిల్ సిబాల్. వారు ఆవిష్కరించిన 'జీరో లాస్' సిద్ధాంతం ఆర్థిక శాస్త్రంలోనే కాదు, సాధారణ మానవ వివేకంలో కూడా సరికొత్త ఆలోచనలను ప్రవేశపెట్టింది. బొగ్గు కుంభకోణం గురించి చిదంబరం ఏమంటారంటే- కేంద్రప్రభుత్వం బొగ్గు నిల్వలను కొన్ని కంపెనీలకు కేటాయించింది కానీ, ఆ కేటాయింపులు పొందినవారు ఇంకా బొగ్గు తవ్వడం మొదలుపెట్టలేదు కాబట్టి, ఆ వ్యవహారంలో నష్టమంటూ ఏమీ జరగలేదు. 2జి కుంభకోణం సమయంలో కపిల్ సిబాల్ కూడా దాదాపుగా ఇదే సిద్ధాంతాన్ని ఉద్ఘాటించారు. గజం మిథ్య, పలాయనం మిథ్య- అంటే ఇదే కావచ్చు.

కొత్త వాదనతో దొరికాడు కదా అని చిదంబరాన్ని ప్రతిపక్ష బిజెపి చీల్చి చెండాడింది. నీ జేబులో డబ్బు ఎవరన్నా దొంగతనం చేస్తే, ఆ దొంగ డబ్బును ఖర్చు చేసే దాకా నీకు నష్టం జరగనట్టేనా- అని ప్రశ్నించింది. ఒకసారి బొగ్గు నిల్వలను నువ్వు కారుచవకగా కేటాయించాక, వాటి మీద నీకు ఏ హక్కూ ఉండదు. వాడు

Wednesday, September 5, 2012

ఘన నాయకులు, ఖల్ నాయకులు


కొలువుకూటంలో ఉన్న పెద్దమనుషులందరినీ పొగడరా కవీ అని ఒక రాజుగారు ఆజ్ఞాపిస్తే, అసలే కడుపుమండి ఉన్న ఆ కవి- ఈ సభలో ఉన్నవారిలో ఎవరికి ఎవరూ తీసిపోరు, కొందరు భైరవాశ్వములు అయితే, మరికొందరు కృష్ణజన్మమున కూసినవారలు.. అంటూ ఇంత పొడుగు విశేషణాలు చదివి, చివరకు అందరు అందరే మరియు అందరు అందరె అందరందరే- అని ముగించాడు. అందులోని అర్థాన్ని గ్రహించి రాజు ఆ కవికి కొరడాసత్కారం చేశాడో, కఠినపదాల వెనుక ఏదో ప్రశంసే ఉన్నది లెమ్మని కనకాభిషేకం చేశాడో తెలియదు.

అలీనోద్యమ శిఖారగ్రసదస్సు కోసం ఇరాన్ రాజధానిలో మోహరించిన మహామహులను చూసినప్పుడు ఆ చాటుపద్యం గుర్తుకు వచ్చింది. అంతర్జాతీయ వేదికల మీద వీరంతా బలహీనులు, బడుగుదేశాధినేతలు కావచ్చును కానీ, వారి వారి దేశాల్లో నిరంకుశులు, చండశాసనులే. ప్రజాస్వామ్యంలా కనిపించే మన వంటి దేశాలను వదిలేద్దాం. ప్రభాకరన్‌ను తుదముట్టించింది తానే అన్న అతిశయం ఇంకా వీడని రాజపక్సే టెహరాన్ మెహ్రాబాద్ విమానాశ్రయంలో కూడా రొమ్మువిరుచుకునే కనిపించారు. అమెరికా కీలుబొమ్మగా ఆఫ్ఘనిస్థాన్‌ను ఏలుతున్న కర్జాయ్ కూడా తగుదునమ్మా అంటూ సదస్సుకు వచ్చాడు.

ఇరాక్ ప్రధానమంత్రి కూడా తన గొంతు వినిపించడానికి వచ్చారు. తన భూభాగాన్ని అప్పనంగా అమెరికా యుద్ధకార్యాలకు వేదిక చేసి, ఇప్పుడు చింతిస్తున్న పాకిస్థాన్ కూడా అలీనరాగాన్ని ఆలపించడానికి వచ్చింది. మానవరహిత విమానాల ద్వారా తమ దేశంపై అమెరికా దాడులు చేయడం అన్యాయం అని పాక్ విదేశాంగ మంత్రి టెహరాన్ పత్రికాసమావేశాల్లో ధైర్యంగానే మాట్లాడుతున్నారు. పాక్, ఆఫ్ఘనిస్థాన్ మాత్రమేకాదు,

Monday, September 3, 2012

తరమెళ్లిపోతున్నదో..

పందొమ్మిది వందల డెబ్భై దశాబ్దం చివరి సంవత్సరాలు. అప్పుడప్పుడే ప్రపంచంలోకి, అక్షరప్రపంచంలోకి కళ్లు తెరుస్తున్న రోజులు. ఎమర్జెన్సీ చీకటిరోజులో, దందహ్యమాన దశాబ్దపు వేడిసెగలో బయటిప్రపంచంపై ఎంతటి భయభరిత సంచలనాలను నింపుతున్నా, అంతరంగంలో మాత్రం ఉత్తుంగ ఆశాతురంగాల పరుగులు. ప్రపంచం పచ్చగా కాకపోయినా, పరవళ్లు తొక్కుతున్నట్టు, సమృద్ధతతో సాయుధంగా ఉన్నట్టు అనిపించేది. అట్లా అనిపించడానికి ఉండిన అనేకానేక కారణాలలో- ఒక గొప్ప తరం ఇంకా మా మధ్య నడయాడుతూ ఉండడం.

జాషువా 1970 దశకం మొదట్లోనే, విశ్వనాథ 1976కే దాటుకున్నారు కానీ, ఇంకా అనేకమంది దిగ్దంతులు సజీవంగానే ఉన్నారు. కృష్ణశాస్త్రి, గుడిపాటి వెంకటచలం, కొడవటిగంటి కుటుంబరావు, శ్రీశ్రీ, ఇంద్రగంటి హనుమచ్ఛాస్త్రి, శివశంకరశాస్త్రి... ఒక పెద్ద కొలువుకూటమే సాహిత్యరంగాన్ని పరివేష్ఠించి ఉండేది. వారందరినీ కలిశామా మాట్లాడామా స్నేహం చేశామా కానీ- వారున్నారన్న ధైర్యం ఏదో ఉండేది. ముత్తాతలు, తాతలు బతికి ఉంటే కలిగే ధీమా లాంటిది. కానీ ఆ సంతోషం ఎంతో కాలం నిలవనే లేదు. 70 దశకం చివర మొదలై, కొన్ని సంవత్సరాలపాటు తారలు రాలిపడుతూనే ఉన్నాయి. 1983లో శ్రీశ్రీ చనిపోయినప్పుడైతే, ఒక తరం హఠాత్తుగా ముగిసిపోయినట్టే అనిపించింది. శ్రీశ్రీ ముందూ వెనుకా అంతా శూన్యం- అని అజంతా అన్నాడంటే, అది శ్రీశ్రీ చేసిన ఖాళీలో దిక్కుతోచక చేసిన పలవరింత! అవును, మునుపటి తరం వెళ్లిపోయినప్పుడు, తరువాతి తరం సిద్ధంగా లేనప్పుడు, ఆ నిష్క్రమణలు కాలధర్మంగా కనిపించవు.

బహుశా, జాతీయోద్యమంతో, నాటి సమకాలిక ప్రజా ఉద్యమాలతో అనుబంధం కలిగిన నాయకులు, రచయితలు, కళాకారులు- వీరిని దేశం కోల్పోతున్నప్పుడు ఒక విషాదం ఆవరిస్తుంది. సామ్రాజ్యవాదాన్ని

Wednesday, August 22, 2012

అంబేద్కర్ కు దివిటీ కావాలా?

1956లో కనుమూసిన అంబేద్కర్ 1980లకు వచ్చేసరికి మరింతగా ప్రాసంగికం అయ్యారు. 1990ల్లో భారత రాజకీయాలను, సామాజిక సంచలనాలను నిర్దేశించారు. దళితులకే కాదు, సమస్త బహుజనులకూ ఆత్మగౌరవానికీ, అస్తిత్వ పోరాటానికీ ప్రేరణాత్మకమైన సంకేతంగా మిగిలారు. భారతదేశ చరిత్రను, సమాజాన్ని అర్థం చేసుకోవడానికి ఒక కొత్త వనరుగా అంబేద్కర్ అవతరించారు. 1990 దశకం చివరలో అంబేద్కర్ రచనలు విస్తృత ప్రజానీకానికి అందుబాటులోకి వచ్చాక, స్థిరపడిపోయిన ఆలోచనలు అనేకం కల్లోలానికి గురి అయ్యాయి.

భారతదేశంలో వ్యక్తిఆరాధన చావలేదు. ఇంకా ఈ దేశంలో విగ్రహారాధన రాజ్యమేలుతోంది. మతంలోనూ విగ్రహారాధనే, రాజకీయాల్లోనూ విగ్రహారాధనే. మహానాయకులు, మహానాయకారాధన మన రాజకీయాల్లో ఒక కఠోర వాస్తవం. అటువంటి ఆరాధన ఆరాధకులను హీనపరుస్తుంది, దేశానికి చేటు చేస్తుంది. విమర్శను నేను స్వాగతిస్తాను, ఎందుకంటే, మనం నెత్తినపెట్టుకుని పూజించడానికి ముందు ఆ మనిషి నిజంగా గొప్పవాడో కాదో నిర్ధారించుకొమ్మని ఆ విమర్శ మనల్ని హెచ్చరిస్తుంది. కానీ అటువంటి విమర్శ సులభం కాదు. పత్రికలు చేతిలో ఉన్న ఈ రోజుల్లో గొప్పవ్యక్తులను తయారుచేయడం తేలిక. (రనడే, గాంధీ, జిన్నా- వ్యాసంలో బాబాసాహెబ్ అంబేద్కర్, 1943)

గాంధీ తరువాత అతి గొప్ప భారతీయుడెవరు? అన్న హాస్యాస్పదమైన ప్రశ్నతో కొన్ని మీడియాసంస్థలు, సర్వేసంస్థలు కలసి నిర్వహించిన వివాదాస్పదమైన అధ్యయనంలో బాబాసాహెబ్ అంబేద్కర్ అగ్రస్థానంలో నిలిచారట. నిర్వాహకులు ఏ ఫలితం వస్తుందని ఊహించారో, లేదా ఆశించారో, వచ్చిన ఫలితం వారికి ఆశ్చర్యం కలిగించిందో లేదా ఆనందం కలిగించిందో తెలియదు. చిన్నా పెద్దా పత్రికలూ ఛానెళ్లూ మాత్రం ఇదో పెద్ద విశేషం అయినట్టు నానా హంగామా చేస్తున్నాయి. నెహ్రూను జాతి మరచిపోయిందనీ, పటేల్ గ్లామర్ పెరిగిపోయిందనీ, ఇందిరాగాంధీ చెల్లుబాటు తగ్గిపోయిందని, లతామంగేష్కర్ శకం ముగిసిపోయిందనీ రకరకాల నిర్ధారణలు చేస్తున్నాయి.

ఈ సర్వే తతంగం అంబేద్కర్‌కు ఏమంత గౌరవప్రదమైంది కాదని అనిపిస్తుంది. ఎందుకంటే, మౌలికంగా అధ్యయనమే అశాస్త్రీయంగానూ, అసంబద్ధంగానూ జరిగింది. ఫేస్‌బుక్, ట్విట్టర్, సెల్‌ఫోన్ తరానికి చెందిన వారు అత్యధికంగా ఈ సర్వేలో పాల్గొన్నారు. అన్ని రాష్ట్రాల్లోనూ సమానమైన శాంపిల్ తీసుకోవడం కానీ, విడిగా నిర్వహించిన మార్కెట్ సర్వేలో అన్ని ప్రజావర్గాలను కలుపుకోవడంగానీ, 28 మంది జూరీలో సామాజిక

Tuesday, August 14, 2012

పాలన వానాకాలం, ఫలితం దైవాధీనం

మన పాలకులు చేతకానివారు కాదు. ఘటనాఘటన సమర్థులు. ఆరునూరైనా అవరోధాలెన్ని వచ్చినా చేయదలచుకున్నది చేయగలరు. ఆలోచన వచ్చినదే తడవు దేశం మొత్తాన్ని నలువరసల రహదారులతో స్వర్ణచతుర్భుజం చేయగలరు. అంతర్జాతీయ క్రీడల కోసం మహానగరాలను ముస్తాబు చేయగలరు. ఏడాది తిరిగే సరికి ఆకాశహర్మ్యాలను అవలీలగా నిర్మించగలరు. తలుపులన్నీ తెరిచి, దేశమంతా సరికొత్త సంస్థానాలను అనుమతించగలరు. అన్నవస్త్రాల లోటు మరచి, అణ్వస్తప్రయోగాలు చేయగలరు. అంగారకుడిపైకి లంఘించడానికి కూడా ఆశపడగలరు.

కానీ, కొన్ని చిన్న చిన్న పనులు కూడా వారు చేయలేరు. పల్లెల్లో వానలు పడకపోతే ఏమి చేయాలో వారికి తెలియదు. పట్నాల్లో వర్షం పడితే ఏమి చేయాలో వారికి పాలుపోదు. పోలియోను నిర్మూలించామంటారు, హెచ్ఐవీ మీద యుద్ధం చేస్తున్నామంటారు, హెపటైటిస్-బి కోసం టీకాల విప్లవం చేస్తామంటారు. కానీ, మలేరియాకు ఏమి చేయాలో తెలియదు. అతిసారం ప్రాణాలు తీయకుండా చేయలేరు. దోమ కుడితే, పాము కరిస్తే ప్రాణం కాపాడే మార్గం తెలియదు. పాతాళానికి లోతులు తీస్తారు కానీ, బోరుబావిలో పాపలు పడకుండా చేయలేరు.

ఇంత పొడుగున్నావు, పాము మంత్రం రాదా?- అన్నట్టు, ఇంత ఘనత వహించిన ఆధునిక ప్రభుత్వాన్ని అల్పమైన సమస్యల మీద నిలదీయడం భావ్యం కాదనుకోవచ్చు. టన్ను బరువు ఎత్తగలిగే వస్తాదు కూడా గుండుసూదిని వంచలేకపోవచ్చు. సమస్త శాస్త్రాల ఆవలితీరాన్ని అవలీలగా చేరుకునే పండితుడు, ఒక చిన్న వాగును కూడా లంఘించలేకపోవచ్చు. కానీ, ప్రభుత్వాలనేవి ఏకవ్యక్తి వ్యవస్థలు కావు. వేయి కళ్లతో చూస్తాయి, వేయి చేతులతో పనిచేస్తాయి, వ్యక్తులు, గుంపులు చేయలేని పనులను సునాయాసంగా చేయగలుగుతాయి. కనీసం సైద్ధాంతికంగా, ప్రభుత్వాలనేవి జనసమష్టికి పర్యాయాలు. ఎన్నుకున్న ప్రతినిధుల కనుసన్నలలో పనిచేయవలసిన యంత్రాంగాలు.

కానీ, తామే ఎన్నుకున్నప్పటికీ ప్రతినిధులు తమవాళ్లు కానట్టే, తమ కోసమే ఉన్నదనుకునే ప్రభుత్వం కూడా ప్రజలకు తమది కాదు. అందరి తరఫున ఆలోచించవలసిన నాయకత్వం, అందరి కోసం

Wednesday, August 8, 2012

తాలిబన్లను తప్పు పట్టగలమా?

కర్ణాటక హైకోర్టులో మొన్నటి సోమవారం ఒక పిటిషన్‌ పరిశీలనకు వచ్చింది. మంగళూరుకు చెందిన ఎరిక్‌ ఒజీరియో అనే సాంస్క­ృతిక కార్యకర్త వేసిన పిటిషన్‌ అది. కన్నడ, రోమన్‌, అరబిక్‌, మలయాళం, దేవనాగరి-ఈ అయిదు లిపుల్లో రాసిన కొంకణ సాహిత్యరచనలను అవార్డులకు అర్హంగా పరిగణించాలన్నది ఆ పిటిషన్‌ సారాంశం. పిటిషనర్‌ తరఫు న్యాయవాది తన వాదనను వినిపించగానే, కర్ణాటక ప్రధాన న్యాయమూర్తి విక్రమజిత్‌ సేన్‌ దాని మీద తీవ్రమైన స్పందన చూపించారు. " ఇవన్నీ సంస్థాగతమైన వ్యవహారాలు.  మొన్న శనివారం నాడు జరిగిన సంఘటన మీద ప్రజాప్రయోజన వ్యాజ్యం వేయవచ్చును గదా, అదెంత అమానుషమైన సంఘటన? '' అని వ్యాఖ్యానించారు. " మీరేదో సంస్క­ృతిని కాపాడుతున్నామని చెబుతున్నారు. ఇక్కడ ఆడవాళ్ల మీద అఘాయిత్యాలు జరుగుతున్నాయి, వారి మీద దాడులు చేస్తున్నారు. అటువంటివి జరగకూడదు''. అని కూడా న్యాయమూర్తి సేన్‌ ఆవేదన చెందారు.

నిజానికి ఆ పిటిషన్‌కు, ప్రధాన న్యాయమూర్తి స్పందనకు ప్రత్యక్ష సంబంధమేదీ లేదు. ఆ పిటిషన్‌ మంగళూరుకు చెందిన వ్యక్తి వేసింది కావడంతో చీఫ్‌ జస్టిస్‌కు, అంతకు రెండు రోజుల ముందు మంగళూరులో జరిగిన సంఘటన గుర్తుకు వచ్చి ఉండాలి. న్యాయమూర్తిగా, విద్యావంతుడిగా, పౌరుడిగా తనలో కలుగుతున్న బాధ ను బాధ్యతాయుతంగా ఆ సందర్భంలో వ్యక్తం చేశారు.

ఇంతకీ జులై 28 నాడు మంగళూరులో ఏమి జరిగింది?

మంగళూరుకు ఐదుకిలోమీటర్ల దూరంలోని పడిలు అనే శివారు ప్రాంతంలో మార్నింగ్‌ మిస్ట్‌ అన్న హోమ్‌స్టే (గెస్ట్‌హౌజ్‌ లాంటిది)లో రాత్రి ఏడున్నరకు కొంతమంది యువతీయువకులు జరుపుకుంటున్న పుట్టినరోజు వేడుకపై  హిందూ జాగరణ వేదిక (హెచ్‌జెవి) కు చెందిన యాభైమంది దాడిచేసి, దొరికిన వారిని దొరికినట్టు కొట్టారు. ఆడపిల్లలను కొట్టడమే కాక, బట్టలు చింపి అసభ్యంగా ప్రవర్తించారు. ఆ దాడికి కారణం- ఆ పార్టీకి హాజరయినవారిలో కొందరు ముస్లిమ్‌ యువకులు కూడా ఉండడం. హిందూ యువతులు, ముస్లిమ్‌ యువకులు

Wednesday, August 1, 2012

తేనె తుట్టెను కదిలించిన తివారీ కేసు

మఱచిన దలపింపగ నగు!
నెఱుగని నా డెల్లపాట్ల నెఱిగింప నగున్
మఱి యెఱిగి యెఱుగ నొల్లని
కఱటిం దెలుపంగ గమలగర్భుని వశమే!
మరచిపోతే గుర్తుచేయవచ్చు, తెలియనివాడికి తెలియజేయవచ్చు. కానీ తెలిసీ కూడా తెలుసునని ఒప్పుకోవడానికి ఇష్టపడని వంచకుడిని ఎవరు మాత్రం ఏమి చేయగలరు?- ప్రేమించి, గాంధర్వ వివాహం చేసుకుని, ఒక బిడ్డకు తల్లినిచేసిన దుష్యంతుని ఎదుట నిస్సహాయంగా నిలబడ్డ శకుంతల అంతరంగ మథనం అది. ఎంత ప్రాధేయపడింది ఆమె! నిజం చెప్పమని కోరింది. సత్యవాక్యం మహత్యమేమిటో చెప్పింది. కొడుకును కావలించుకుని చూడమంది. అశరీరవాణి చివరకు కల్పించుకుంటే కానీ, దుష్యంతుడు దారికి రాలేదు.

నారాయణ్‌దత్ తివారీ విషయంలో శకుంతల కాదు, భరతుడే నాలుగేళ్ల పాటు న్యాయపోరాటం చేశాడు. తివారీ శాయశక్తులా అడ్డుకున్నాడు. నిరాధారం అన్నాడు, నిజం కాదన్నాడు, రక్తం ఇవ్వనన్నాడు. కొత్త విజ్ఞానం అందుబాటులో ఉంది కాబట్టి, ఫోరెన్సిక్ పరీక్షలో నిజం తేలిపోయింది. ఆ నిజం బహిర్గతం కాకుండా ఆపడానికి చివరి నిమిషం దాకా తివారీ ప్రయత్నించాడు. రోహిత్ శేఖర్- తివారీ, ఉజ్జ్వల శర్మల రక్తం పంచుకుని పుట్టినవాడేనని కోర్టు ప్రకటించింది.

ఎంత కాదన్నా ఇంగ్లీషు భాషలో కొన్ని సదుపాయాలున్నాయి. సాంకేతికంగా ఖచ్చితమైన అర్థాలిచ్చే మాటలు ఇంగ్లీషులో దొరుకుతాయి. తివారీ కేసులో ఢిల్లీ హైకోర్టు న్యాయమూర్తి ఒకే ఒక వాక్యంలో తీర్పు ప్రకటించారు- "తివారీ ఈజ్ రిపోర్టెడ్ టు బి ది బయలాజికల్ ఫాదర్ ఆఫ్ రోహిత్ శేఖర్ అండ్ ఉజ్జ్వల శర్మ ఈజ్ రిపోర్టెడ్ టు బి ది బయలాజికల్ మదర్''. బయలాజికల్ ఫాదర్, మదర్ అన్న మాటలను తెలుగులో ఎట్లా చెప్పాలి? తివారీ, ఉజ్జ్వల శర్మల ఔరసపుత్రుడు రోహిత్ శేఖర్ అని చెప్పవచ్చు.

కానీ, ధర్మశాస్త్రాల ప్రకారం ఔరసపుత్రుడంటే, దంపతుల మధ్య దంపతులకే కలిగిన సంతానం. తివారీ, ఉజ్జ్వల భార్యాభర్తలు కారు. ఆ ఇద్దరిలో ఏ ఒక్కరూ అవివాహితులు కారు. రోహిత్‌శర్మను కన్నప్పుడు

Friday, July 27, 2012

రాహుల్ కోసం జనం ఎదురు చూస్తున్నారా?

"రైలు కిటికీలోనుంచి బయటకు చూశాను. రైలుతో పాటు చాలా మంది ప్లాట్‌ఫామ్ మీద నడుస్తూవస్తున్నారు. వారి ముఖాల్లో ఒక విషాదం. అప్పుడే అనిపించింది, ఆ తండ్రి కుమారుడిగా నాకు ఏదో బాధ్యత ఉన్నదని''- రాజీవ్‌గాంధీ అస్థికలను నిమజ్జనం కోసం తీసుకువెడుతూ అలహాబాద్ రైలెక్కినప్పటి జ్ఞాపకాన్ని రాహుల్‌గాంధీ ఒకసారి విలేఖరులతో పంచుకున్నారు. ఆ బాధ్యతను పూర్తిస్థాయిలో నిర్వహించడానికి ఇప్పుడాయన సిద్ధపడుతున్నారు. తాను కొత్త నేతను మాత్రమే కాదని, ఒక కొనసాగింపును కూడా అని ఆయన పదే పదే గుర్తుచేస్తూనే ఉన్నారు.

ప్రజలు మార్పును కోరుకుంటారు. అలాగే, కొన్ని సందర్భాలలో, ముఖ్యంగా సంక్షుభిత సమయాలలో కొనసాగింపును కూడా కోరుకుంటారు. స్వతంత్ర భారత చరిత్రలో, ప్రజలు చైతన్యయుతంగా అధికారస్థానాల్లోకి ఫలానా వ్యక్తి లేదా పార్టీ రావాలని (లేదా ఫలానా వ్యక్తి లేదా పార్టీ పోవాలని) కోరుకున్న, కోరుకోగలిగిన

Thursday, July 19, 2012

'సంకేత' రాజకీయం, సంక్లిష్ట తెలంగాణ

రాష్ట్రపతి ఎన్నికల్లో యుపిఎ అభ్యర్థి ప్రణబ్‌ముఖర్జీకి మద్దతు తెలపాలని జగన్‌పార్టీ నిర్ణయించుకోవడం, ఆ పార్టీ పరిస్థితి తెలిసినవారికి ఆశ్చర్యం కలిగించే పరిణామమేమీ కాదు. నాయకుడు నిరవధికమైన నిర్బంధంలో ఉన్నాడు. కేంద్రప్రభుత్వం కానీ, కాంగ్రెస్ పార్టీ కానీ ఎప్పుడో ఒకప్పుడు కరుణాకటాక్షాలను కురిపించే అవకాశాలను పోగొట్టుకోలేడు. ముస్లిముల నుంచి లభిస్తున్న ఆదరణ రీత్యా బిజెపితో కానీ ఎన్‌డిఎతో కానీ సంబంధం పెట్టుకునే పరిస్థితి లేదు. అందువల్ల, ఆ పార్టీ రాజకీయాలకు, మద్దతు నిర్ణయానికీ ఎటువంటి వైరుధ్యమూ కనిపించదు. కాకపోతే, జగన్ కూడా కాంగ్రెస్ తానులో ముక్కే, బెయిల్‌కు ప్రతిగా ఓటు- వంటి ఆరోపణలు అప్పుడే మొదలయ్యాయి. వాటి వల్ల నష్టం కాంగ్రెస్‌కే తప్ప, జగన్‌కు కాదు. అలాగే, మమతాబెనర్జీ రేపు ప్రణబ్‌కు ఓటుచేయాలని నిర్ణయించుకున్నా పెద్ద ఆశ్చర్యమేమీ కలగదు. ప్రణబ్‌పై ఆమె వ్యతిరేకత సైద్ధాంతికమైనదేమీ కాదు. యుపిఎని ఇబ్బంది పెట్టడం, ఈ సందర్భంలో బెంగాల్‌కు ఏవో ప్యాకేజిలు సాధించడం ఆమె ఉద్దేశ్యాలు కావచ్చు.

కానీ, తెలంగాణ ప్రజాప్రతినిధులు ప్రణబ్‌ముఖర్జీకి ఓటుచేయడానికి సైద్ధాంతిక, ఉద్యమ అంశాలు అనేకం అడ్డుపడతాయి. తెలంగాణ కాంగ్రెస్ ప్రజాప్రతినిధులు తమ అంతరాత్మలను ఎట్లా జోకొట్టుకుంటున్నారో తెలియదు కానీ, ప్రజల దృష్టిలో వారి విలువ తగ్గుతుంది. తెలంగాణ పై ప్రజాభిప్రాయం కూడగట్టడానికి ప్రణబ్ ఆధ్వర్యంలో ఏర్పరచిన కమిటీ కాలయాపన తప్ప మరేమీ చేయకుండానే అంతరించిపోయింది. కాంగ్రెస్‌లోను, ప్రభుత్వంలోను రెండో స్థానంలో ఉంటూ వచ్చిన ప్రణబ్, తెలంగాణ ఆకాంక్షకు ఎన్నడూ సానుకూలత వ్యక్తం చేయకపోగా, తరచు వ్యతిరేక భావాలనే ప్రకటిస్తూ వచ్చారు. సోనియా తరువాత కాంగ్రెస్ వైఖరికి బాధ్యత వహించవలసిన వ్యక్తి ప్రణబ్. ఆయన అభ్యర్థిత్వాన్ని సమర్థించడం అంటే తెలంగాణ వాదం విషయంలో రాజీ పడడమే. సిద్ధాంతాలూ

Thursday, July 12, 2012

విశ్వరహఃపేటికా విపాటన తప్పదు

అణువూ అణువున వెలిసిన దేవా అని పాటలు పాడుకుంటాము కానీ, దేవుడంటే మనకు బ్రహ్మాండమైన ఊహలే ఉంటాయి. అవతారవశాత్తూ తుచ్ఛ మానవ జన్మ ఎత్తవలసి వచ్చినప్పటికీ, అవసరమైనప్పుడు విశ్వరూపం చూపించి దేవుడు తానెవరో వ్యక్తం చేసుకుంటాడు. అవధులు లేకుండా సకల విశ్వాన్నీ ఆవరించే లింగాకారం కానీ, ఇంతింతై వటుడింతై ఆకాశాన్ని అందుకునే వామనమూర్తి కానీ మనిషి ఊహలోని దేవుడి బృహత్ స్వరూపాన్నే సూచిస్తాయి. సర్వాంతర్యామి, ఆదిమధ్యాంతరహితుడు అయిన ఈశ్వరుడిని సూక్ష్మరూపిగాను, చిల్లరదేవుడిగాను చూడడానికి మనసు ఒప్పుకోదు.

మరిప్పుడు దైవకణం దొరికింది కదా, సృష్టి అనే మహాసౌధం ఏ మట్టీ ఇటుకతో నిర్మితమైందో ఆ దినుసే దైవకణం అనుకుంటే దేవుడనే మహాపదార్థపు మూలకం దొరికినట్టే కదా, కంటికి కనపడని అతిసూక్ష్మకణంలో దైవశక్తి నిక్షిప్తం అయిందని అన్వయం చెబుతున్నారు కదా, ఇక వివాదాలెందుకు, అతీతశక్తి ఉనికిని గుర్తించి

Wednesday, July 4, 2012

సారాంశం, సామాజిక సంక్షోభమే!

ఇరవయ్యేడేళ్ల కిందట కారంచేడు జరిగినప్పుడు అదొక సంచలనం. షాక్. పత్రికా కార్యాలయాల్లో పెద్ద సంరంభం. 'పంట పొలాల్లో పులిచంపిన లేడి నెత్తురు' అన్న శీర్షికలో దళితుల మారణకాండను మానవీయంగా కథనం చేసిన సందర్భం. మరణాల సంఖ్య పెద్దగా లేకపోవచ్చును. కానీ, ఆ సంఘటన రాష్ట్రాన్ని దేశాన్ని కల్లోలితం చేసింది. దళిత కారంచేడు ఖాళీ అయిపోయి చీరాలలో విడిది చేసింది. ఒకనాటి దాడే కావచ్చు, కానీ అది రాష్ట్రంలో దళిత ఉద్యమానికి నాంది పలికింది. సామాజికోద్యమాల చరిత్రలో కొత్త అధ్యాయాన్ని తెరచింది.

మరో ఆరేళ్లకు చుండూరు సంఘటన. మరింత దారుణంగా, భీకరంగా, దుర్మార్గంగా దళితులను వేటాడి నరికారు. ఉద్యమం ఉవ్వెత్తున లేచింది. అనేక అంతర్గత విభేదాల మధ్యనే అయినా దళితుల ఐక్యత ప్రస్ఫుటమైంది. దళితుల్లో ఆత్మగౌరవభావన మరింత బలపడింది. మరి మొన్న జూన్ 12వ తేదీన శ్రీకాకుళం జిల్లా లక్షింపేటలో జరిగిన మారణకాండ, ఉత్తరాంధ్ర భూసామాజిక సంబంధాల్లోని వైరుధ్యాలను బహిర్గతం చేసింది. కారంచేడు, చుండూరు సంఘటనలనుంచి రూపొందిన దళిత నాయకత్వం లక్షింపేట వెళ్లి నిజనిర్ధారణలు చేసింది. మానవహక్కుల కమిషన్లకు, ప్రభుత్వాలకు నివేదికలు పంపింది.

విప్లవ, వామపక్ష ప్రజాసంఘాలు, వివిధ ప్రధాన స్రవంతి రాజకీయనాయకులు బాధితులను పరామర్శించారు. కానీ, ఎందువల్లనో, గతంలోని ఆక్రోశం, ఆవేదన, ఆవేశం కనిపించడం లేదు. ఉప ఎన్నికల రాజకీయ సంరంభం వల్ల ఈ సంఘటన మరుగున పడిందని అనిపించినా, అందులో పూర్తి వాస్తవం లేదని అర్థమవుతూనే

Thursday, June 28, 2012

రెండేళ్ల ముందే చతికిలపడిన ఎన్డీయే

ఎన్నికల్లో విజయం సాధించిన పార్టీలు పూర్తికాలం అధికారంలో ఉండడానికి ప్రయత్నిస్తాయి. ఓడిపోయి ప్రతిపక్షంలో ఉన్న పార్టీలు, ఒకటి రెండు సంవత్సరాలు గడవగానే ఎప్పుడు ప్రభుత్వాన్ని పడగొడదామా మధ్యంతర ఎన్నికలు తీసుకువద్దామా అని తాపత్రయపడతాయి. ఎన్నికల ప్రజాస్వామ్యంలో ఇది సాధారణంగా జరిగే ఆనవాయితీ. కానీ, అధికార పక్షమూ ప్రతిపక్షమూ ఇద్దరూ ప్రజల ముందుకు వెళ్లడానికి సంసిద్ధత లేక, మధ్యంతర ఎన్నికలను తప్పించే ప్రయత్నం చేయడం అరుదైన విషయం. పరిపాలనలో, ప్రభుత్వ విమర్శలో అధికార ప్రతిపక్షాలు రెండూ విఫలం అయిన సందర్భాలలోనే ఇటువంటి పరిస్థితి తారసపడుతుంది.

సంకీర్ణ ప్రభుత్వాల కాలంలో ఇది సహజమే అనిపించవచ్చు. కానీ, మిశ్రమప్రభుత్వాల అనుభవాన్ని దీర్ఘకాలంగా రుచిచూస్తున్న కొన్ని చిన్న యూరోపియన్ దేశాల్లో తరచు ప్రభుత్వాలు పడిపోవడం, ఎన్నికలు రావడం చూస్తుంటాము. 1996 తరువాత మన దేశంలోనూ వరుస ఎన్నికలు వచ్చాయి. 1999 నుంచి ఎన్‌డిఎ ప్రభుత్వం ఐదేళ్ల పాటు అధికారంలో కొనసాగిన తరువాత 2004లో యుపిఎ అనూహ్యమైన విజయాన్ని సాధించింది. ఇకనుంచి వంతుల వారీగా రెండు కూటములు అధికారాన్ని పంచుకుంటాయనుకుంటే, 2009లో తిరిగి యుపిఎనే జనామోదాన్ని పొందింది. మన రాష్ట్రంలోనూ అదే పరిస్థితి. ఏడేళ్ల పాటు ప్రతిపక్షంలో కొనసాగిన తరువాత కూడా జాతీయ, ప్రాంతీయ ప్రతిపక్షాలు ఇంకా కోలుకోకపోవడం మాత్రం ఆశ్చర్యం కలిగిస్తుంది.

ప్రణబ్ ముఖర్జీ నామినేషన్ వేయకముందే రాష్ట్రపతిగా ఆయన విజయం ఖరారైపోయింది. అయినా సరే, పి. ఎ. సంగ్మా పోటీ చేస్తున్నారు, ఆయనకు బిజెపితో సహా ఎన్‌డిఎలోపల, బయట ఉన్న కొన్ని ప్రాంతీయ పార్టీలు మద్దతు తెలిపాయి. యాభైమూడు శాతం పైగా ఓట్లతో ప్రణబ్ ముందంజలో ఉండగా, సంగ్మా సంపాదించగలిగే ఓట్లు ముప్పైశాతం దాటడం లేదు. ఈ సన్నివేశం 2012లో రాష్ట్రపతి ఎన్నిక ఫలితాన్నే కాదు, 2014

Friday, June 22, 2012

పాఠాలు నేర్చుకోకపోతే, పీఠాలు మిగలవు!

ఎన్నికల ఫలితాలు ఆశ్చర్యపరచడం ఇదే మొదటిసారి కాదు. ఆశ్చర్యపోయేవారు, ఫలితాలను నిర్దేశించినవారు వేరువేరు కావడం వల్ల ఈ ఆశ్చర్యాలు కలుగుతాయి కాబోలు. నాకు గుర్తుండి 1980లో పెద్ద ఆశ్చర్యం ఎదురయింది. అప్పటికి మూడేళ్ల కిందట జనతా ప్రభుత్వం అధికారంలోకి వచ్చినప్పుడు, దానికి సంబంధించిన సంకేతాలు స్పష్టంగానే కనిపించాయి. కానీ, స్వతంత్ర భారతంలో అనుశాసన పర్వం పేరుతో అంధకారాన్ని నింపిన అత్యవసర పరిస్థితి జ్ఞాపకాలు ఇంకా పచ్చిగానే ఉండగా, మూడేళ్లలోనే తిరిగి ఇందిరాగాంధీకి దేశం పట్టం కట్టినప్పుడు- ఏమిటీ ప్రజలు అని ఏవగింపూ ఆశ్చర్యమూ కలిగాయి. ఈ ప్రజలకు ప్రాథమిక హక్కులు అక్కరలేదా, ప్రజాస్వామ్యం అక్కరలేదా, నియంతృత్వమే కావాలా- అని నిర్వేదం కలిగింది. 1983లో రాష్ట్రంలో అవతరించిన ఒక కొత్త రాజకీయశక్తి తెలుగుదేశం పార్టీ ప్రభంజనసదృశంగా అధికారంలోకి వచ్చినప్పుడూ ఆశ్చర్యం కలిగింది కానీ, ఆ పరిణామంలోని అద్భుతత్వం వల్ల కలిగిన ఆశ్చర్యం అది. జనం నిశ్శబ్దంగా అట్లా కాంగ్రెస్ ఏకఛత్రాధిపత్యానికి మంగళం పలకగలగడం అబ్బురంగానూ మురిపెంగానూ అనిపించింది. జనం ఏమి ఆలోచిస్తున్నారో తెలియకపోవడం అనే సాధారణ లక్షణం మాత్రం ఆ పరిణామంలోనూ ఉన్నది.

గుజరాత్ మారణకాండ తరువాత జరిగిన ఎన్నికల్లో అక్కడి ఓటర్లు నరేంద్రమోడికి పట్టం కట్టినప్పుడు లౌకికవాదులకు షాక్ తగిలింది. ఎట్లా ఎట్లా అది సాధ్యపడింది, అంత ఘాతుకాలు జరిగిన తరువాత, అందుకు బాధ్యుడన్న ఆరోపణలు ఉన్న నాయకుడికి అంతటి ఘనమైన జనామోదం ఎట్లా లభించింది? అన్నది మనసులను తొలచివేసింది. అటువంటి సందర్భాలను ఎట్లా అర్థం చేసుకోవాలి? ఎప్పుడెట్లా ప్రవర్తిస్తారో తెలియని మార్మికమైన చిత్తప్రవృత్తిని ప్రజలకు అంటగట్టాలా? జనం కూడా మతతత్వవాదులయ్యారని నిర్ధారించుకోవాలా? అసలు జనం తీర్పునకు ఏటువంటి అర్థమూ లేదని కొట్టిపారేయాలా? లేదా.. ప్రయత్నించి, అందులోనుంచి ఒక హేతుబద్ధమైన వివరణను పొందడానికి ప్రయత్నించగూడదా?

న్యాయం ధర్మం గెలిచి, అన్యాయం అధర్మం ఓడిపోయే తీరులో ఉన్న వ్యవస్థేమీ కాదు మన ప్రజాస్వామ్యం. మంచికీ చెడుకూ మధ్య కాకుండా, రెండు రకాల చెడుల మధ్యనే పోటీ ఉండేలా, ఏదో ఒకదాన్ని మాత్రమే ఎంచుకునేలా మన ఎన్నికల వ్యవస్థ రూపుదిద్దుకుంది. ప్రజల మధ్య పనిచేస్తూ, ఒక సహజసిద్ధమైన క్రమంలో నాయకత్వం

Tuesday, June 12, 2012

జనంలో ఉన్న జ్ఞానమే జనవిజ్ఞానం

స్పానిష్ జెసూట్ మిషనరీలు దక్షిణ అమెరికాలో అడుగుపెట్టిన తరువాత, పెరూలోని స్థానిక ఇండియన్ తెగలు జ్వర నిదానానికి వాడే ఒక చెట్టు బెరడు గురించి తెలుసుకున్నారు. ఆ బెరడును పొడి చేసి పెరూ వైస్‌రాయ్ భార్యకు వచ్చిన జ్వరాన్ని వారు నయం చేశారు. ఔషధ గుణాలున్న ఆ చెట్టుకు 'పెరూవియన్ బార్క్', 'జిసూట్ బార్క్' అని పేరు పెట్టారు. ఆ బెరడే, తరువాతి కాలంలో మలేరియా నిదానానికి వాడే క్లోరోక్విన్ అవతరణకు కారణమయింది. చరిత్ర తెలియని కాలం నుంచి దక్షిణ అమెరికన్ ఇండియన్లకు తెలిసిన ఒక జ్ఞానం- ఆధునిక వైద్య విజ్ఞానంలో స్పానిష్ వలసవాద మతాధికారుల ఆవిష్కరణగా ప్రచారం అయింది.

అన్నీ వేదాల్లోనే ఉన్నాయనే వాదం ఛాందసమో అతితెలివి అజ్ఞానమో అయితే అయి ఉండవచ్చును కానీ, అటువంటి వాదనలో అంతర్లీనంగా ఉన్న ఒక సత్యాన్ని గుర్తించాలి. ఆధునిక ఆవిష్కరణలన్నీ

Tuesday, June 5, 2012

అస్తవ్యస్త వ్యవస్థకు ఇక ఆఖరి రోజులా!

నలభైరెండేళ్ల నాడు నాటి ఆంధ్రజ్యోతి సంపాదకుడు నార్ల వెంకటేశ్వరరావు తనకు రాసిన ఒక లేఖను పాఠకుడొకరు అపురూపంగా దాచుకుని ఈ మధ్య దాని ప్రతిని మాకు పంపారు. అప్పట్లో రాజకీయవాదుల వ్యవహార సరళి మీద తన బాధను, విరక్తిని బి. బాలగోపాలం అనే ఆంధ్రజ్యోతి పాఠకుడు సంపాదకుడితో పంచుకున్నారు. దానికి 1970 ఆగస్టు 13 నాడు నార్ల ఇంగ్లీషులో ఇచ్చిన జవాబుకు ఇది తెలుగు:

ప్రియమైన బాలగోపాలం గారు,

మీరు 'ఆంధ్రజ్యోతి'కి శ్రద్ధాసక్తులున్న పాఠకులని తెలిసి సంతోషం కలిగింది. రాజకీయనాయకులు, వాళ్లే పార్టీకి, గ్రూప్‌కు చెందినవారైనా కానీ, అవకాశవాదులే. పదవులు, అధికారం అనే స్వార్థ ప్రయోజనాల ప్రాతిపదికగానే వాళ్ల ప్రవర్తన ఉంటుంది. ఇది సర్వకాలాలకు, సర్వదేశాలకూ వర్తించే మాటయినప్పటికీ, వర్తమాన భారతదేశం విషయంలో మరింత సత్యం. ఈ సత్యాన్ని మీరు గుర్తెరిగితే, ఈ రాజకీయవాది ఏం చేస్తున్నాడు, ఆ రాజకీయవాది ఏం చేస్తున్నాడు వంటి విషయాలపై ఇంతగా బాధపడరు.

మీ వి.ఆర్. నార్ల

నార్ల వంటి విద్వాంసుడూ రచయితా సంపాదకుడూ రాజకీయవ్యవస్థ గురించి అంతటి నిస్పృహను, నిరసనను కలిగి ఉండడం కొందరికి సహజమే అనిపించినా చాలా మందికి ఆశ్చర్యం కలిగించవచ్చు. అది ఇంకా ఇంతగా చెడిపోయిన కాలం కాదు కదా, ఇంకా తులసిమొక్కలు మిగిలిఉన్న కాలమే కదా, అంతటి వైరాగ్యం ఆయనకు అవసరమా అనీ ప్రశ్న రావచ్చు. అందరినీ ఒకే గాటన కట్టడమేమిటి, మంచి రాజకీయాలనేవే లేవా అని

Wednesday, May 30, 2012

తల్లులేమి చేయగలరు పాపం!

రాష్ట్రంలో ఇప్పుడు రణరంగ సదృశంగా, ఉత్కంఠభరితంగా ఉన్న రాజకీయాల్లో ఒక పిడకల వేట ప్రవేశించింది. ఉరుమురిమి మంగలం మీద పడినట్టు ఆడవాళ్లకు కొత్త కష్టం ఒకటి ముంచుకొచ్చింది. వైఎస్ జగన్మోహన్‌రెడ్డి భ్రష్ఠత్వానికి ఆయన తల్లి విజయమ్మ పెంపకమే కారణమన్నట్టుగా విమర్శించే ధోరణి పెరిగిపోయింది. నీ కొడుకును నువు సరిగ్గా పెంచి ఉంటే అతను ఇంతటి దుర్మార్గుడు అయ్యేవాడు కాదని ఒకరు విమర్శిస్తే, నీ కొడుకును నువ్వు దారిలో పెట్టుకోవాలమ్మా అని మరొకరు సన్నాయినొక్కులు నొక్కుతున్నారు. మరో ప్రముఖ నేత అయితే, జగన్ వంటి కొడుకు ఏ తల్లిదండ్రులకూ పుట్టకూడదు- అని తీర్మానించేశారు. జగన్మోహన్‌రెడ్డి రాజకీయ, ఆర్థిక అంశాల గురించి, అతనిపై ఉన్న నేరాభియోగాల గురించి చర్చ కాదిది. సమాజంలో అవాంఛనీయమైన పోకడల వ్యక్తిత్వాలు రూపొందడానికి, లేదా రూపొందకుండా ఉండడానికి తల్లులను బాధ్యులను చేయడం ఎంతవరకు సమంజసమనేది ప్రశ్న.

పిల్లల్ని కన్నాం గానీ వాళ్ల రాతల్ని కన్నామా? అని అడుగుతుంటారు తల్లిదండ్రులు గతి తప్పిన సంతానం పోకడలను తలచుకుని. అడ్డాలనాడు పిల్లలు కానీ గడ్డాల నాడు పిల్లలా అనీ చేయిదాటిపోయిన కొడుకుల మీద విరక్తితోనూ అనుకుంటుంటారు. తల్లుల కడుపు జెడపుట్టారని నిందించడం వింటాము కానీ, చెడుకడుపున పుట్టావని ఎవరినీ దూషించము. కొడుకులను వీరులుగా తీర్చిదిద్దిన తల్లుల గురించి ప్రశంసగా చెప్పుకోవడం ఉన్నది కానీ, వీరపుత్రుల బాధ్యత అంతా తల్లులదే అని భావించలేము. మగపిల్లల్ని తండ్రులు,

Tuesday, May 22, 2012

ఖల్‌నాయకులే నేటి నాయకులు!

గుంటూరు జిల్లా మంగళగిరి నేత వస్త్రాలకు ప్రసిద్ధి. ఈ మధ్య ఆ ఊరు వెళ్లినప్పుడు పానకాల స్వామిని చూసినట్టే, బట్టల దుకాణాలను కూడా చూశాను. చొక్కా బట్టలు చూపిస్తూ, లేత గోధుమరంగులో నిలువుచారల చొక్కాగుడ్డ తాను ఒకటి చూపించాడు దుకాణదారు. సహజమైన సేల్స్‌మన్ షిప్‌తో- ఈ క్లాత్ హాట్‌కేక్‌లాగా అమ్ముడుపోతోందండీ, పొద్దున వచ్చిన తాను సాయంత్రానికి అయిపోతోంది, స్ట్రయిప్స్ కదండీ, జగన్ డిజైన్.. అన్నాడతను. కొంచెం ఆశ్చర్యమే వేసింది. 'జగన్ వేసుకున్న బట్టల్లాంటివి ఎందుకు వేసుకోవాలనిపిస్తుందో' అడుగుదామని కుర్రాళ్లెవరైనా కనిపిస్తే అడగాలనిపించింది కానీ సమయం అందుకు సహకరించలేదు. లోకజ్ఞానం పెంచినందుకు దుకాణదారుకు కృతజ్ఞతలు చెప్పి బయటపడ్డాను. జనం ఎవరిని రోల్ మోడల్‌గా తీసుకుంటారో, ఎవరిని మోడల్‌గా ఆమోదిస్తారో, ఎవరిని చూసి అనుకరించాలనుకుంటారో తెలుసుకోవడం కష్టమే. రాజకీయాల్లో ఎంతో ప్రధానమైనవి, కీలకమైనవి అనుకున్న ప్రాతిపదికలను జనం పరిగణనలోకి తీసుకోకపోవచ్చు. ఏ మాత్రం ప్రాధాన్యం లేని అంశాల ఆధారంగా నిర్ణయాలు తీసుకోనూ వచ్చు. రాజకీయరంగంలో ఉన్న వారికి ఈ కీలకాలు తెలియనివి కాదు. కానీ, నిస్సహాయతో, ఏమరిపాటో వారిని కొన్ని వాస్తవాలకు అంధులను చేస్తాయి.

గుంటూరు నుంచి తిరిగి హైదరాబాద్‌కు ఇంటర్‌సిటీలో వస్తుంటే, మా దగ్గర సీట్లలో అంతటా ఒకే కుటుంబీకులు ఉన్నారు. అర్చకత్వం, పౌరోహిత్యం వంటి వృత్తుల్లో ఉన్న బ్రాహ్మణులు. కాశీకి వెడుతున్నారట. వాళ్ల జనాభాకు తగ్గట్టుగా పెద్ద తెలుగు పత్రికల కట్ట వాళ్ల దగ్గర ఉన్నది. వాళ్లలో ఒకావిడ 'సాక్షి లేదేమండీ' అని అడిగింది. 'సాక్షా, దాన్నిక కొనేది లేదు' అన్నాడు ఓ గృహస్థు. అన్నా హజారే అనుయాయుడేమో, అవినీతిని అంతం చేయడానికి కంకణాలు కట్టుకున్నాడేమో అనుకున్నాను. నా సందేహాన్ని తీరుస్తూ, ఆ పెద్దమనిషే వివరణ ఇచ్చాడు. ' మిగతావన్నీ సరే, ఒప్పుకున్నాం. కానీ అదేమిటి, కొండమీదకి వెళ్లడమేమిటి, క్యూలో ఆ హడావిడి

Friday, May 18, 2012

ప్రవాసీ' నేతకు ప్రణామం!

'శ్రీనివాస్ గారూ, వందనాలు' 
మాటలవే కానీ, ఆ ఉచ్చారణకు సరిగ్గా అక్షరరూపం ఇవ్వడం కష్టం. సుమారు రెండు సంవత్సరాల కిందట నాకు ఫోన్ చేసి టి.పి. నాయుడు అట్లా పలకరించారు. అతి కష్టం మీద తెలుగు వాక్యాలు రెండు మాట్లాడి ఆ తరువాత ఇంగ్లీషులోకి మారిపోయారు. ఆ పరిచయం తరువాత ఆరునెలలకు దర్బన్ విమానాశ్రయంలో తెల్లవారుజామున వీల్‌చైర్‌లో వచ్చి రిసీవ్ చేసుకున్న టి.పి. నాయుడును చూశాను. పర్వాలేదు, ఆయనకు తెలుగు బాగానే వచ్చు. వంద సంవత్సరాల కిందటి తెలుగు. పట్టి పట్టి మాట్లాడే ఉచ్చారణ, విచిత్రమైన యాస. 'నాకు తెలుగు వచ్చు కానీ, మా పిలకాయలకెవరికీ రాదు' అన్నాడాయన. నల్లటికోటులో టిప్‌టాప్‌గా ఉన్న ఆ వృద్ధుడు దర్బన్‌లోని తెలుగువాళ్లకీ, భారతీయులకే కాదు, మొత్తం దక్షిణాఫ్రికాలో ప్రజాజీవితంలో ఉన్నవారందరికీ సుపరిచితుడని, 'అంకుల్ టీపీ'గా ఆత్మీయుడని దర్బన్‌లో ఉన్న మూడురోజులలో తెలిసిపోయింది.

తొలిసయ్య పెరుమాళ్ నాయుడు ఇండియన్ అకాడమీ ఆఫ్ దక్షిణాఫ్రికాకు వ్యవస్థాపక అధ్యక్షుడు. ఆ సంస్థే నన్నూ మరికొందరు ప్రముఖులనూ ఆ దేశానికి ఆహ్వానించింది. దక్షిణాఫ్రికాలో భారతీయులు అడుగుపెట్టి నూటాయాభై ఏళ్లయిన సందర్భంగా 2010లో మొదలైన ఉత్సవాలలో భాగంగా జరిగిన కార్యక్రమానికి మేం వెళ్లాం. దక్షిణాఫ్రికా మీద భారతీయుడు అడుగుపెట్టడమంటే, కొలంబస్ అమెరికా నేల మీదనో, వాస్కోడిగామా కేర ళ తీరంలోనో కాలుపెట్టినట్టు కాదు. 1869 నవంబర్ 16వ తేదీన ఎస్.ఎస్.త్రురో అనే నౌక నుంచి 314 మంది

Tuesday, May 8, 2012

పొగడరా నీ తల్లి భూమి భారతిని!

పేదవాళ్లంటే ఎవరు అని అడిగితే పల్లెటూర్లలో ఉండేవాళ్లు అని సమాధానం చెప్పారట హైదరాబాద్ మహానగరంలో ఒక డాబుసరి కాలేజీలో డిగ్రీ చదువుతున్న విద్యార్థులు. గ్రాడ్యుయేషన్ చదువుతున్నా ఈ పిల్లలకు పేద రికం అంటే ఏమిటో తెలియదు, ఆకలి అంటే తెలియదు, నోట్లోకి పోయే గింజలు ఎట్లా పండుతాయో తెలియదు- అని వాళ్లకు పాఠాలు చెప్పే ప్రొఫెసర్ నిరాశగా వ్యాఖ్యానించారు. వాస్తవికత ఏమిటో తెలియకుండా పిల్లల్ని పెద్దలను చేసే విద్యావిధానం గురించి మరోసారి మాట్లాడుకోవచ్చును గానీ, నిజంగానే పట్టణాల్లో పెరుగుతున్న మధ్యతరగతి, ఆ పై వర్గాల వారికి దరిద్రం అంటే ఏమిటో తెలియని పరిస్థితి ఏర్పడింది. జిగేల్‌మనే ధనకాంతుల మధ్య, కిక్కిరిసిన ఘరానా అంగళ్ల మధ్య, అందలాలెక్కామన్న అందమైన భ్రమల మధ్య పేదరికం వారి జీవితాల్లోంచి మాయమైపోయింది. నిజంగానే ఒక నడిమితరగతి నగరజీవి కళ్లకు మెరుపులను తప్ప మరిదేన్నీ చూడలేని గంతలేవో బిగుసుకున్నాయి.

పల్లె పట్నం అన్న పెద్ద తేడా లేకుండానే ఇనుపగజ్జెల తల్లి సర్వత్రా తాండవిస్తూనే ఉన్నది. డబ్బారేకు లాగా చప్పుడు చేసే ఫ్యాన్లు, మురుగుకాల్వ ముందే వండుకోవలసివచ్చే అన్నమూ, గోడకు పగిలిన అద్దమూ, పళ్లు విరిగిన దువ్వెనా- గల్లీ చిన్నదీ గరీబోళ్ల కథ పెద్దదీ అంటూ పట్టణాల మురికివాడల్లోని ఇరుకుబతుకుల గురించి గోరటి వెంకన్న గొప్ప పాట రాశాడు. స్థలాలన్నీ బడాబాబుల రెసిడెన్సీలుగా మారిపోతే, కుంచించుకుపోయిన ఒంటిగది ఇళ్లల్లో ఒదిగి ఒదిగి ఈడుస్తున్న బతుకులు మన కళ్ల పడకుండా నగరం నిండా కనిపించని ఇనుపతెరలేవో వేలాడుతూ ఉంటాయి. ఈ 'స్లమ్ డాగ్స్' పొద్దున్నే వెలికి వచ్చి, రంగుహంగుల ప్రపంచానికి సేవలందించి, తిరిగి తమ కుహరాల్లోకి ముడుచుకుంటాయి. పల్లె పేదలు నయం, అక్కడే పుట్టించిన రూపాయికి అక్కడి విలువే పొందుతారు. నగరగరీబుకు పల్లెటూరి ఆదాయం, పట్నపు ఖర్చు!

కన్నుమూసి తెరిచేలోగా రూపు మార్చుకునే పట్టణాల వీధులు చూసి, అడ్డుపరదాల వెనుక ఎదిగి ఉన్నట్టుండి అవతరించినట్టుండే ఆకాశహర్మ్యాలు, విశాలమై అద్దాల్లా మెరిసే రోడ్లు చూసి- ఇదే రకం మార్పు

Tuesday, May 1, 2012

లక్ష కోట్ల అవినీతుల మధ్య 'లక్ష' లక్ష్మణ్‌కు శిక్ష

ఢిల్లీలో నివసించే ఒక సుప్రసిద్ధ జాతీయ పాత్రికేయుడిని మర్యాదపూర్వకంగా కలిసినప్పుడు, పి.వి.నరసింహారావు హయాంలో ప్రభుత్వాన్ని కాపాడుకోవడానికి జరిగిన ఎంపీల కొనుగోలు అంశం చర్చకు వచ్చింది. ప్రస్తుతంతో పోలిస్తే, ఫిరాయింపు వ్యవహారాలకు అందుబాటులో ఉండే డబ్బు కూడా ఆనాడు తక్కువ కాబట్టి, చవుకగా కొనగలిగే వారిని ఎంపిక చేసి మరీ ప్రయత్నించడం జరిగిందనీ, ముఖ్యంగా దళిత, గిరిజన వర్గాలకు చెందిన పార్లమెంటు సభ్యులకు డబ్బు ఎరవేశారనీ ఆ పాత్రికేయుడు చెప్పారు. బడుగు వర్గాలకు చెందినవారు అవినీతికి సులువుగా లోబడతారన్న అభిప్రాయం పాలకపార్టీలలో ఉన్నప్పటికీ, ఆ అభిప్రాయంలో వాస్తవమున్నదని అంగీకరించే పరిస్థితి లేదని ఆయనే వ్యాఖ్యానించారు. అయితే, పాలకపక్షానికి అమ్ముడుపోయే పరిస్థితి ప్రత్యేక వర్గాలకు చెందిన ప్రజాప్రతినిధులలో ఉండడం గురించి, ఆయన సానుభూతితోనే చర్చించారు. పివికి అనుకూలంగా ఓటుచేసిన ఒక ఒరిస్సా గిరిజన ఎంపీ గురించి చెబుతూ, పదిలక్షల సొమ్ము అతనెప్పుడూ చూసి కూడా ఉండలేదని, అది అతనికి, అతనిలాంటి సాటి ఆదివాసీలకు తరతరాలకు సరిపోయే డబ్బు అని, ఆ సందర్భంలో అతని నుంచి నైతికతను ఆశించే హక్కు ఈ వ్యవస్థకు లేదని కూడా ఆ సీనియర్ అభిప్రాయపడ్డారు.

వివిధ నేరాలకు సంబంధించి వేసే శిక్షలు నిందితుల సామాజిక నేపథ్యాల ఆధారంగా ఉండాలని భారతీయ సాంప్రదాయ స్మ­ృతులు చెబుతున్నాయి. ఒకే నేరానికి బ్రాహ్మణులకు ఒక శిక్ష, శూద్రులకు ఒక శిక్ష, దళితులకు మరో రకం శిక్ష - వేయాలని నిస్సంకోచంగా ధర్మశాస్త్రాలు చెప్పాయి. కుల, మత తదితర వివక్షలు లేకుండా

Monday, April 30, 2012

చరిత్ర చెక్కిలిపై సంతకం

చనిపోవడానికి చాలా రోజుల ముందటి నుంచి కె.జి. సత్యమూర్తిగారు స్ప­ృహలో ఉన్నప్పటికీ స్మారకంలో లేరు. ఆయనను పలకరించడానికి కుటుంబసభ్యులు రకరకాల ప్రశ్నలతో ప్రయత్నించేవారు. చాలా వాటికి ఆయన సమాధానం చెప్పలేకపోయేవారు. ఒకసారి, వర్తమాన రాజకీయాల గురించి ఆయనను అడిగారట. 'ఎన్నికలు వస్తున్నాయట, ఓటెవరికి వేయాలి, చిరంజీవికా, చంద్రబాబుకా' అన్నది ప్రశ్న. 'ఎందుకు, సుందరయ్య లేడా?' అని సత్యమూర్తి ఎదురు ప్రశ్న వేశారట. పద్ధెనిమిదో తారీకునాడు విజయవాడలో కృష్ణాజిల్లా స్వాతంత్య్ర సమరయోధుల భవనంలో సత్యమూర్తి భౌతిక కాయం సమక్షంలో జరిగిన నివాళిసభలో ఆయన సోదరి మంజులాబాయి ఆ ఉదంతాన్ని చెప్పారు. దాన్ని విన్న తరువాత అనివార్యంగా శ్రీశ్రీ గుర్తుకు వచ్చారు. చనిపోవడానికి కొద్దిసేపటి ముందు శ్రీశ్రీ 'స్పెయిన్ నియంత ఎవరు?' అని ప్రశ్నించారట. ఎప్పటినుంచో ఆపేరు గుర్తుకు రాక ఆయన ఆ ప్రశ్న వేసి ఉంటారు. జీవితాంతం సాధకులుగా గడిపినవారు చరమదినాలలో, అంతిమక్షణాలలో ఏ కాలాలలో, ఏ విషయాలలో తమ మనస్సులను నిమగ్నం చేసుకుని ఉంటారో?

తన భావాలను, సాహిత్యసంస్కారాన్ని అమితంగా ప్రభావితం చేసిన 1930ల నాటి స్పెయిన్ అంతర్యుద్ధపు రోజులలోనే శ్రీశ్రీ మనసు కొట్టుకులాడుతుంటే, మార్క్సిస్టు లెనినిస్టు విప్లవకారుడిగా ఇంకా పరిణమించని, తన వ్యక్తిత్వానికి బీజాలు వేసిన ఉమ్మడి కమ్యూనిస్టు పార్టీ రోజులలో సత్యమూర్తి ఎందుకో పచార్లు చేస్తున్నారు. ఒక సుదీర్ఘ జీవితం, సాయుధ స్వాప్నిక జీవితం, కవిత్వపు జవనాశ్వం మీద పరుగులు తీసిన జీవితం, ఒడిదుడుకుల జీవితం- అన్నిటికి ముగింపు చెప్పి, గాజుపెట్టెలో విశ్రమిస్తున్న సత్యమూర్తిని చూసినప్పుడు అవిశ్రాంత చరిత్ర వలె కనిపించారు. ఆయనలో సుడులు తిరిగిన సంచలనాలతో, సదసదత్సంశయాలతో, రెక్కలు

Tuesday, April 24, 2012

ఆత్మను అమ్ముకోవడమే అసలైన వ్యభిచారం!

స్వభావ ఏష నారీణామ్ నరాణామ్ ఇహ దూషణమ్ అతో అర్థాన్ న ప్రమాద్యన్తి ప్రమాదాసు విపశ్చితః (మనుస్మ­ృతి, 2-213) "మగవాళ్లను ప్రలోభపరచడం ఆడవాళ్ల స్వభావం. అందుకనే వివేకవంతులు ఆడవాళ్ల విషయంలో ఎప్పుడూ జాగ్రత్తగా ఉంటారు.'' అదీ ఆ శ్లోకం అర్థం. ఆడవాళ్లను సృష్టించేటప్పుడే వారికి సుఖలాలసత్వాన్ని, నగలపై ప్రేమను, అపవిత్ర వాంఛలపై, దుష్ప్రవర్తన, మోసకారితనాలపై ఇష్టాన్ని సృష్టికర్త అంటగట్టాడని కూడా మనువే రాశాడు (9-17). మనుస్మ­ృతే కాదు, ప్రాచీన నీతిశాస్త్రాలు, మతగ్రంథాలు, కుమారీ శతకాలు ఆడవాళ్ల గురించి అంతకు మించి గొప్పగా చెప్పిన సందర్భాలు కనిపించవు.

సామ్రాజ్యాల యుగంలో కానీ, రాచరికాల మధ్యయుగాలలో కానీ, నిన్నమొన్నటి భూస్వామ్యంలో కానీ స్త్రీ అంటే సమాజంలో సగభాగమూ కాదు, పురుషుడితో సమానమూ కాదు, అసలు మనిషే కాదు. ఆమె పురుషుడి ఆంతరంగిక వ్యవహారం మాత్రమే. నిరంతరం అదుపు చేయవలసిన ఒక అర్ధమానవి. ఆదమరిస్తే ఆమె అతిక్రమించ గలదు. లోబరచుకోగలదు, పురుషుడిని పతనానికి తీసుకువెళ్లగలదు. మగవాడి ఉదాత్తమైన తపస్సులను భంగపరచగలదు. కాపాడవలసిన కులీనతను సంకరం చేయగలదు. ఆశ్చర్యమేమంటే, అత్యాధునిక ప్రజాస్వామ్యయుగంలోనూ, హైటెక్ గ్లోబల్ యుగంలోనూ కూడా స్త్రీ అంటే అంతే. సెకండ్ సెక్స్, సరుకుల ప్రేమిక, సౌందర్యవేదిక, సెక్స్ సింబల్, వయ్యారి, వగలాడి, అంతిమంగా ఒక స్కాండల్.

మాతృస్వామ్యం ఎప్పుడు కూలిపోయిందో, అవ్వల ప్రతిపత్తి పక్కటెముకగా ఎప్పుడు దిగజారిపోయిందో, సమాజం మగవాడికీ, కుటుంబం ఆడదానికీ ఎప్పుడు అసమానపంపకం జరిగిందో - తెలియదు కానీ, సంఘనీతి కూడా బహుశా అప్పుడే అవతరించి ఉంటుంది. పవిత్రత, స్వచ్ఛత, శీలమూ- స్త్రీ పునరుత్పత్తి అవయవాల చుట్టూ కవచాల వలె అప్పుడే ఆవరించి ఉంటాయి. స్వచ్ఛత దేనికోసమో చెప్పనక్కరలేదు. కులగోత్రాలను

Wednesday, April 11, 2012

మన్మోహన్ జర్దారీ, మంచిమాటలు వింటారా?

ఈ ఆదివారప్పూట మనదేశానికో అతిథి వస్తున్నాడు. ఒక ఆధ్యాత్మిక యాత్రికుడిగా వస్తున్నాడు. పనిలో పనిగా మన ప్రధానమంత్రి మన్మోహన్‌సింగ్‌ను కలసి, నాలుగు మాటలు మాట్లాడి, భోజనం చేసి, ఆపైన అజ్మీర్‌లోని ఖ్వాజా మొయినుద్దీన్ దర్గా దర్శించుకోవడం ఆయన కార్యక్రమం. ఎంత సొంత పని మీద వస్తుంటే మాత్రం, పాకిస్థాన్ అధ్యక్షుడు ఆసిఫ్ అలీ జర్దారీ రాకకు రాజకీయ ప్రాధాన్యం లేకుండా ఉంటుందా? భారత ప్రధానితో ఏం మాట్లాడాలో, ఏ విషయాల మీద గట్టిగా ఉండాలో- పాకిస్థాన్‌లోని రాజకీయనేతలు, మీడియా చెబుతుంటే, జర్దారీతో తేల్చుకోవలసిన విషయాల మీద భారత్‌లో పుంఖానుపుంఖంగా ప్రకటనలు వస్తున్నాయి.

రెండు దేశాల మధ్య ఉన్న ఉద్రిక్త వాతావరణంలో శిఖరాగ్ర భేటీలు సరదాగానో, లాంఛనంగానో జరుగుతాయని ఆశించలేము కదా? మా సైనికులను, పౌరులను చంపుతావా అంటూ పాకిస్థాన్ అమెరికాకు, నాటో సేనలకు దారులు మూసేసింది. వేలెడంత లేవు, ఇంత ధిక్కారమా అని అమెరికా పాకిస్థాన్‌ను ముప్పుతిప్పలు పెడుతోంది. 26/11 ముంబయి సంఘటనలకు బాధ్యుడని భావిస్తున్న లష్కరే తోయిబా పెద్ద సయీద్‌ను తమకు అప్పగించాలని ఎప్పటినుంచో భారత్ అడుగుతుంటే నిర్లక్ష్యం వహించిన అమెరికా, ఉన్నట్టుండి సయీద్ తలకు 50 కోట్ల వెల ప్రకటించి పాకిస్థాన్‌ను ఇరుకున పెట్టింది. అమెరికా ప్రకటనతో ధైర్యం పుంజుకున్న భారత్ నేతలు పాకిస్థాన్‌మీద ఒత్తిడి పెంచాలని ప్రయత్నిస్తున్నారు. భారత్ తాజాగా అణుజలాంతర్గామిని జలప్రవేశం చేయించడంపై పాకిస్థాన్ కలవరపడుతోంది. సయీద్ విషయం నిలదీస్తే, జర్దారీ ఏమి చెప్పాలో అని సతమతమవుతోంది.

సయీద్ భారతీయుడని మనమూ, పాకిస్థానీ అని ఆ దేశమూ చెప్పుకుంటున్నాయి. మా పౌరుణ్ణి మాకు అప్పగించు అని భారత్ అడుగుతోంది. అతని మీద నేరారోపణలకు సాక్ష్యాలేమీ లేవని పాకిస్థాన్ వాదిస్తోంది. పిట్టపోరును

Wednesday, April 4, 2012

పాషాణ ప్రభుత్వాలకు ప్రాణహారతులా, వద్దు..

తాజాగా ముగిసిన అసెంబ్లీ బడ్జెట్ సమావేశాల్లో ప్రజాసమస్యలు చర్చకు రాకుండా సమయం వృధా అయిందని చాలా మంది గుండెలు బాదుకున్నారు. సభలో ముందుగా నిర్ణయించిన కార్యక్రమాలకు ఆటంకం కలిగిందన్నదే వారి ఆవేదన. సభ సాగకుండా వినిపించిన నినాదాలు, పదే పదే పడిన వాయిదాలు అరాచకానికి అద్దంపడుతున్నాయన్నది వారి ఆరోపణ. కానీ, ప్రజాస్వామ్యం వాస్తవ స్ఫూర్తిని అన్వయించుకుని ఆలోచిస్తే, సభ సజావుగా జరగడమే కాదు, జరగకపోవడం కూడా ప్రజాస్వామికమైన పరిణామమే.

ప్రభుత్వాలు వారికి అనువైన చర్చలు, లెక్క ప్రకారం నెరవేరవలసిన తతంగాలు పూర్తి కావాలని ఆశిస్తాయి, ప్రతిపక్షాలు అంతకంటె ప్రధానమైనవని తాము భావించిన అంశాలను తెరమీదకు తేవాలని ప్రయత్నిస్తాయి. ఈ ఘర్షణ సభాకార్యక్రమాల స్తంభనకు దారితీస్తుంది. అవినీతి గురించి, తెలంగాణ గురించి చర్చకు ప్రాధాన్యం లభించాలని ప్రతిపక్షాలు చేసిన ప్రయత్నం పూర్తి ప్రజాస్వామికమైనది. అవి ప్రజాసమస్యలు కాకపోతే, మరేమవుతాయి? అసలు ప్రజాసమస్యలు ఎవరి పట్టుదలా అవసరం లేకుండానే ప్రతినిధుల సభలో చర్చనీయాంశాలు కావాలి కానీ, కొందరు డిమాండ్ చేయడం, మరి కొందరు అడ్డుకోవడం ఏమిటి? సభలో ప్రతిపక్షాల కార్యాచరణ రాష్ట్రంలో ప్రజాసమస్యలను సమర్థంగా ప్రతిఫలించింది. సభాకార్యక్రమాల నిర్వహణ వ్యయం వృధా కావడం కాదు, సార్థకం అయింది.

ఆత్మహత్యలు వద్దు అని ఒక సామూహిక విజ్ఞప్తి చేయడానికి కూడా శాసనసభలో ఎంతో ఆందోళన అవసరమైంది. ఒక అసాధారణమైన మానవీయ సంక్షోభం ఏర్పడినప్పుడు, పార్టీలకు అతీతంగా సంవేదన వ్యక్తం కావాలి. ప్రజాస్వామ్యానికి అత్యంత క్రియాశీలమైన వేదిక అయిన చట్టసభకు కళ్లూ చెవులూ హృదయమూ ఉన్నాయని ప్రజలకు తెలియాలి. చివరకు తెలంగాణ అన్న ప్రాంత నామం కూడా లేకుండా సభ చేసిన విజ్ఞప్తిలో ఆర్తీ ఆవేదనా నూటికి నూరుపాళ్లు పలికాయని చెప్పగలిగే పరిస్థితి లేదు.

రాష్ట్రంలో వివిధ రంగాలలో నెలకొని ఉన్న పరిస్థితులన్నిటిలోకీ తీవ్రమయినదీ, ఆందోళనకరమైనదీ, భయానకమైనదీ ఆత్మహత్యల పరంపర. అకస్మాత్తుగా ఎందుకీ ఆత్మహననకాండకు తెలంగాణ యువత తిరిగి పాల్పడుతున్నది చెప్పడం కష్టమే. తెలంగాణలో జరిగిన ఆరు ఉప ఎన్నికలలోను తెలంగాణవాదులే గెలిచిన తరువాత, ఉన్నట్టుండి ఈ నిర్వేదం ఎందుకు ఆవరించిందో కారణం అంతుబట్టడం లేదు. అలాగని కారణం లేకుండా ఉండదు. ఏ అకాల మరణానికైనా రాజుదే బాధ్యత అని పురాణాలు, కావ్యాలు చెబుతాయి, దాన్ని ఆధునిక యుగానికి అన్వయిస్తే బోనులో నిలబడవలసింది ప్రభుత్వాలే.

ఆత్మహత్యలు అన్ని సందర్భాలలోనూ నిస్సహాయమైన చర్యలు కావు. వ్యక్తిగత బలహీనతలకు మాత్రమే అద్దం పట్టేవి కావు. సామాజిక ఆర్థిక అసమానతలు, జీవన వైఫల్యాలు, ఏకాకితనం, ఆశారాహిత్యం- ఇవన్నీ మనిషికి బాహ్యంగా ఉన్న పరిస్థితులనుంచి ఉత్పన్నమయ్యేవే. అత్తింటి ఆరళ్లను, వరకట్నపు వేధింపులను తట్టుకోలేక స్త్రీలు తమను తాము తగులబెట్టుకుంటున్నప్పుడు, చైతన్యశీలమైన మహిళా ఉద్యమాలు

Tuesday, March 27, 2012

పాలమూరులో పొలమారిన ఉద్యమం

ఉప ఎన్నికల పోలింగ్ కొద్దిరోజులలో జరుగుతుందనగా, ఒక రాష్ట్ర మంత్రి మహబూబ్‌నగర్ కొల్లాపూర్ నియోజకవర్గం ఫలితం గురించి ఒక వ్యాఖ్య చేశారు. అక్కడ తెలంగాణ రాష్ట్రసమితి అభ్యర్థి గెలిస్తే తెలంగాణవాదం గెలిచినట్టు, అట్లా జరగకపోతే, తెలంగాణవాదంపై ఒక రెడ్డివాదం పై చేయి అయినట్టు- అన్నది ఆ వ్యాఖ్య. ఆ వ్యాఖ్య చేసిన మంత్రిగారు కూడా రెడ్డి కులస్థులే. తెలంగాణ ఉద్యమనాయకత్వం అగ్రకులాలకు చెందినదని బడుగు దళిత కులాలవారు విమర్శించడం మనకు తెలుసు. ఆ విమర్శను కొన్ని రాజకీయపక్షాలు ఉపయోగించుకోవడమూ తెలుసు. కానీ, స్థానిక అగ్రకులాల మధ్య ఉండే అధికారపోరాటం తెలంగాణ వాదానికి అవరోధం కావడం ఆశ్చర్యమే. కొల్లాపూర్‌లో తెలంగాణవాదమే గెలిచింది కానీ, మహబూబ్‌నగర్ నియోజకవర్గంలో మాత్రం ఫలితం అంత స్పష్టంగా లేదు. దాన్ని తెలంగాణవాదపు విజయంగా కంటె, తెలంగాణ ఉద్యమనాయకత్వం తీరుతెన్నులపై ప్రజల్లో ఉన్న నిరసనల విజయంగా ప్రత్యర్థులు, పరిశీలకులు వ్యాఖ్యానిస్తున్నారు. మహబూబ్‌నగర్‌లో టిఆర్ఎస్ అభ్యర్థి ఓడిపోయారు కానీ, తెలంగాణ రాష్ట్ర ఉద్యమాన్ని సమర్థిస్తున్న భారతీయ జనతాపార్టీ అభ్యర్థి గెలిచారు. తెలంగాణ రాష్ట్రసాధనలో బిజెపి పాత్ర మీద ఉన్న విశ్వాసంతోనే ఓటర్లు తనను గెలిపించారని విజేత యెన్నం శ్రీనివాసరెడ్డి వ్యాఖ్యానించారు. టిఆర్ఎస్ అభ్యర్థి ఇబ్రహీం మాత్రం - గెలిచింది మతతత్వమేనని కుండబద్దలు కొట్టారు. ఓటమి వేదనలో ఆయన అప్పుడట్లా అన్నారేమో అనుకున్నారు కానీ, ఇప్పుడు తెలంగాణ అంతా ముస్లిం మైనారిటీలు మహబూబ్‌నగర్ ఫలితం మీద ఆగ్రహంగా ఉన్నారు. ఈ పరిణామానికి బాధ్యులు కెసిఆర్, కోదండ్‌రామ్‌లేనని ఆరోపిస్తూ దిష్టిబొమ్మలు తగులబెడుతున్నారు. మహబూబ్‌నగర్‌లో బిజెపి అభ్యర్థి రెడ్డి విజయానికి కోదండరామ్ రెడ్డి సాయపడ్డారని నేరుగా నిందిస్తున్నారు.

ఏ ప్రాంతపు వర్తమానానికైనా చారిత్రక భారాలు, సంక్లిష్టతలు ఉంటాయికానీ, నిత్యపోరాటాల క్షేత్రం కావడం వల్లనేమో తెలంగాణకు అవి ఎక్కువ. దేశీయసంస్థానపు పాలనలో ఉండడం, ఆ పాలనకు అనేక చీకటి కోణాలు ఉండడం, మైనారిటీ మతానుయాయుడు పాలకుడు కావడం వల్ల ప్రజల్లో కూడా మతపరమైన విభజన ఏర్పడడం, తెలంగాణ పాలకశ్రేణికి సంస్థానపు చీకటిరోజుల నేపథ్యం ఉండడం, భూస్వామ్యాన్ని ఓడించి, సామాజిక, భూసంబంధాలను ప్రజానుకూలం చేయడానికి అనేక పోరాటాలు జరగడం, వీటన్నిటి మధ్య సకలవర్గాలతో సహా ఈ ప్రాంతం బాధిత ప్రాంతం కావడం- తెలంగాణ వాస్తవికతను జటిలం చేశాయి. తెలంగాణ ఎప్పుడూ తనలో తాను పోరాడడమూ తనవారితో తాను పోరాడడమూ చేస్తూ వచ్చింది. ప్రత్యేక తెలంగాణ ఉద్యమాలు మాత్రమే తెలంగాణ అంతా ఒకటిగా బయటివారితో పోరాడినవి. తెలంగాణ ఒకటిగా నిలబడడంలో గతం నుంచి వర్తమానం దాకా

Saturday, March 24, 2012

కనికరం లేని కాసుల భాష

.... I must be cruel, only to be kind:
Thus bad begins and worse remains behind
... (Hamlet Act3, Scene 4)

తన తండ్రిని చంపి, తన తల్లిని పెళ్లాడిన క్లాడియస్‌ను చంపుతున్నాననుకుని, హేమ్లెట్ తన ప్రియురాలి తండ్రి అయిన పోలోనియస్‌ను చంపుతాడు. పొరపాటును గుర్తిస్తాడు కానీ, దేవతలు తన చేత ఈ పనిచేయించారని, తాను తలపెట్టిన డేనిష్ రాజసభ ప్రక్షాళనలో ఈ కర్కశత్వం అనివార్యమనీ భావిస్తాడు. క్లాడియస్‌ను కూడా చంపితీరతానన్న సూచన కూడా చేస్తాడు. ఆ సందర్భంలో హేమ్లెట్ మాటలవి.

షేక్స్‌పియర్ నాటకంలోని పై రెండు పంక్తుల్లో మొదటి దాన్ని శుక్రవారం నాడు ప్రణబ్‌ముఖర్జీ ఉటంకించారు. 'దయగా ఉండడం కోసమే నిర్దయగా ఉండకతప్పడంలేదు' అన్నది ఆ పంక్తి అర్థం. దయా దాక్షిణ్యమూ లేని బడ్జెట్‌ను ప్రవేశపెడుతూ, దాన్ని సమర్థించుకోవడానికి ఆయనకు ఆ చరణం బాగా పనికివచ్చింది. దాని తరువాతే ఉన్న మరో పంక్తి గురించి ప్రణబ్ మర్చిపోయారో, మభ్యపెట్టారో తెలియదు. 'ఇప్పటికీ ఈ చెడు జరిగింది, మున్ముందు జరిగేది ఇంకా ఉంది' అన్నది రెండో చరణం అర్థం. ప్రణబ్ తప్పించుకున్నారు కానీ, ప్రతిపక్షసభ్యుల్లో షేక్స్‌పియర్‌ను చదివినవాళ్లు ఎవరయినా ఉంటే అప్పటికప్పుడే గేలిచేసి ఉండేవాళ్లు. తన బడ్జెట్ సారాంశాన్ని అసంకల్పితంగా బయటపెట్టినందుకు అభినందించి ఉండేవారు.

వీళ్లు ఆర్థికమంత్రులే కదా, హార్దిక మంత్రులు కాదు కదా, వీళ్లకు కవిత్వాలతో, కొటేషన్లతో ఏమిటి పని? హృదయం లేని అంకె లనూ గణాంకాలను పరచి, కావలసినవాళ్లకు వరాలూ, కానివాళ్లకు కష్టాలూ ప్రసాదించే బడ్జెట్ ప్రసంగాలలో ఉటంకింపులు లేకపోతే మసాలా ఉండదనుకుంటారో, మాయచేయలేమనుకుంటారో కానీ

Saturday, March 17, 2012

మనలో మన మాట, మనకెన్ని నాలుకలు?


ప్రకృతి బద్ధమైన సహజ వ్యవసాయం కోసం, రైతాంగం సంక్షేమం కోసం పనిచేస్తున్న స్వచ్ఛంద సంస్థ ప్రతినిధి ఒకరు ఈ మధ్య తారసపడి, రాష్ట్ర బడ్జెట్‌లో వ్యవసాయ కేటాయింపుల గురించి చర్చించడానికి అధికార, ప్రతిపక్షాలకు చెందిన శాసనసభ్యులతో సమావేశం ఏర్పాటు చేసినట్టు చెప్పారు. వాస్తవ పరిస్థితులపై తమ అవగాహనను ప్రజాప్రతినిధులకు తెలియజేస్తే, వారు సమస్యలను అసెంబ్లీలో బడ్జెట్‌పై చర్చలో ప్రస్తావిస్తారన్నది ఆ ప్రతినిధి ఆశ. ఆ సమావేశానికి మీడియా ప్రతినిధులను కూడా ఆహ్వానించవచ్చును కదా అని అడిగితే, వద్దు లెండి, పత్రికల వాళ్లూ, కెమెరాలూ కనిపిస్తే ప్రతి ఎమ్మెల్యే వారి వారి పార్టీల అవగాహననే మాట్లాడతారు, వారి మనసులో ఉన్న మాట బయటకు రాదు- అన్నాడాయన. 
ఉద్దేశ్యం బాగానే ఉన్నది కానీ, పార్టీల అధికారిక వైఖరులతో నిమిత్తం లేని సొంత అభిప్రాయాలు సాధించేది ఏమిటని? రాజకీయ ప్రయోజనాలు ముఖ్యంగా ఎన్నికల ప్రయోజనాల ఆధారంగా పార్టీల ప్రాధాన్యాలుంటాయి. బయటి సంస్థలు, ఉద్యమాలు ప్రాధాన్యాలను నిర్ణయిస్తే, సూచిస్తే వాటిని పరిగణనలోకి తీసుకునే స్థితిలో ప్రజాప్రతినిధులున్నారా? సుమారు ఏడాది కిందట, తెలంగాణ ఉద్యమం ఉధృతంగా ఉన్న కాలంలో జరిగిన ఒక టీవీ చర్చావేదికలో నాయకులు ప్రాంతాల వారీగా, పార్టీల వారీగా తమ తమ వైఖరులను

Friday, March 9, 2012

సారొస్తారొస్తారా? వచ్చేశారా?

దక్షిణ తమిళనాడులో తిరునల్వేలి జిల్లాలో కన్యాకుమారికి దగ్గరగా ఉన్నది కూడంకుళం. అక్కడ వెయ్యి మెగావాట్ల విద్యుత్తును ఉత్పత్తిచేసే అణుశక్తి కేంద్రాన్ని ప్రారంభిస్తున్నారు. ప్రాజెక్టు స్థలానికి చుట్టుపట్ల ముప్పైకిలోమీటర్ల మేర సుమారు 15 లక్షల మంది నివసిస్తున్నారు. అణువిద్యుత్‌కేంద్రం స్థాపనపై మొదటినుంచి భయాందోళనలు ఉన్నప్పటికీ, జపాన్‌లోని ఫుకుషిమాలో ఏడాది కిందట సునామీ కారణంగా జరిగిన అణుప్రమాదం అనంతరం కూడంకుళంలో ఉద్యమం ప్రారంభమైంది.   అమాయకులు, నిరక్షరాస్యులు అయిన కూడంకుళం మత్స్యకారులు మాత్రమే కాదు, ఫ్రాన్స్, జర్మనీ, బెల్జియం వంటి అభివృద్ధి చెందిన ఐరోపాదేశాల పాలకులు కూడా భయపడ్డారు. అమెరికా, ఇంగ్లండ్‌లలోని పౌరసమాజం కూడా భయపడింది. పాత కేంద్రాలను మూసివేయాలని, కొత్తవి ప్రారంభించాలనే ఆలోచనలు విరమించుకోవాలని అనేక ప్రభుత్వాలు నిర్ణయించాయి.

కూడంకుళం అణుశక్తివ్యతిరేక ఆందోళన చాలా తీవ్రమయింది. అధికారంలోకి వచ్చాక సంగతేమిటో తెలియదు కానీ, అప్పటివరకూ జయలలిత కూడా ఉద్యమానికి సంఘీభావం ప్రకటించి, స్థానికుల ఇష్టానికి అనుగుణంగానే నిర్ణయం జరగాలన్న వైఖరి తీసుకున్నారు. ప్రాజెక్టుపై ప్రజలకున్న అనుమానాలను, భయాందోళనలను తొలగించడానికి అబ్దుల్ కలామ్ మొదలుకొని అనేకమంది శాస్త్రవేత్తలు, నిపుణులు ప్రయత్నించారు. మరోవైపు, ప్రజల సందేహాలు తోసిపారేయదగ్గవేమీ కావని అణుశక్తిరంగంలో పేరుప్రఖ్యాతులు వహించిన శాస్త్రవేత్తలు కూడా గొంతుకలిపారు. ప్రభుత్వ యంత్రాంగం, అధికారిక నిపుణులు అందరూ ప్రయత్నించినా ప్రజలను ఒప్పించలేకపోయారు. తామెందుకు విఫలమవుతున్నామో ప్రభుత్వాలకు అర్థం కాలేదు. సామాన్యప్రజలకు సొంతంగా విచక్షణ

Tuesday, February 28, 2012

టాగూర్‌కే కాదు, గురజాడకూ 150!

గుర్తింపులో వివక్ష ఉన్నదన్న ఆగ్రహంతో హైదరాబాద్ ట్యాంక్‌బండ్ మీద దాడిజరిగిన విగ్రహవ్యక్తులలో గురజాడ అప్పారావు కూడా ఉన్నారు కానీ, ఆయన కూడా దీర్ఘకాలం గుర్తింపు సమస్యలను, వివాదాలను ఎదుర్కొన్నవాడే. 1915లో మరణించిన గురజాడను, (కొందరు వ్యక్తులను మినహాయించి) ఆయన అనంతర తరం వెంటనే గుర్తించలేదు. తొలితరం ఆధునిక రచయిత అనీ, మంచి హాస్యనాటకం రాసిన చమత్కారి అనీ, వాడుక భాష కోసం పోరాడిన వాడని పరిగణించి కొంతకాలం గుర్తుపెట్టుకుని, ఆ పైన విస్మరించింది. కమ్యూనిస్టులూ అభ్యుదయరచయితలూ వచ్చి గురజాడ తీసుకువచ్చిన మహోదయాన్ని ఆవిష్కరించిన తరువాత కానీ ఆయన మహాకవో, యుగకర్తో కాలేకపోయారు. ప్రగతివాదులు గురజాడను పతాకంగా ధరించడం మొదలుపెట్టగానే, సంప్రదాయవాదులు, నవ్యసంప్రదాయవాదులు ఆయన భావాలను, రచనాశక్తినీ నిరసించడం మొదలుపెట్టారు. విప్లవవాదం ఉధృతంగా ఉన్న కాలంలో, తెలుగు సంస్కర్తలు సామ్రాజ్యవాద అనుకూలురని పేర్కొంటూ విమర్శలు వచ్చాయి. గురజాడ అడుగుజాడ అందరికీ కాదని, ఆయన దళితులకు, తెలంగాణకు మహారచయిత ఏమీ కాదని అస్తిత్వవాదులు ధ్వజమెత్తారు. ఇన్ని దశాబ్దాల నిశిత విమర్శ తరువాత కూడా గురజాడ సారాంశం ఏమిటో సంపూర్ణంగా ఆవిష్క­ృతమయిందనీ, ఆయన చేసిన దోహదాలపై, ఆయన వ్యక్తిత్వ సాహిత్యాలలో అసంపూర్ణతలపై సరిఅయిన అంచనా వచ్చిందనీ చెప్పే పరిస్థితి లేదు.

ఆంధ్రప్రదేశ్ రాష్ట్ర అవతరణ తరువాత సాంస్క­ృతిక ప్రదర్శనా కేంద్రంగా నిర్మించిన ఆడిటోరియమ్‌కు రవీంద్రుని పేరు పెట్టడం మీద ఆనాడు శ్రీశ్రీ అభ్యంతరం చెప్పారు. టాగూర్‌కూ తెలుగు సాహిత్యకళారంగాలకూ సంబంధం ఏమిటి? రవీంద్రభారతి అని కాక గురజాడ భారతి అని పేరు పెట్టాలి- అని ఆయన వాదించారు. స్టేడియమ్‌కు లాల్‌బహదూర్ శాస్త్రి పేరు పెట్టడాన్ని కూడా శ్రీశ్రీ తప్పుపట్టారు.   క్రీడాంగణం దారుఢ్యం, ఆరోగ్యం ఉన్న వ్యక్తి పేరుతో ఉంటే స్ఫూర్తిదాయకంగా ఉంటుంది కానీ, అర్భకుడిగా కనిపించే శాస్త్రి పేరు పెట్టడం ఏమిటి? కోడి రామమూర్తి పేరు పెట్టడం సబబుగా ఉండేది- అని శ్రీశ్రీ వాదన. హైదరాబాద్‌లోని రెండు ప్రజానిర్మాణాలకు తగిన పేర్లు

కోతల కేటాయింపులు, కేటాయింపుల కోతలు

ఆర్థికరంగం చురుకుగా లేకపోతే, నేటి సంపదే కాదు, రేపటి ఎదుగుదల కూడా దెబ్బతింటుందని కౌటిల్యుడు చెప్పిన అర్థశాస్త్రసూత్రాన్ని ఉటంకిస్తూ ఆనం రామనారాయణరెడ్డి రాష్ట్ర బడ్జెట్ ప్రసంగాన్ని ప్రారంభించారు. తమది క్రియాశీలమైన ప్రభుత్వమనీ, ఆర్థిక ప్రగతిని వేగవంతం చేసే విధానాలను తాము అమలుచేస్తున్నామని చెప్పుకోవడానికి మంత్రిగారికి ఆ ఉటంకింపు పనికివచ్చి ఉండవచ్చును కానీ, కౌటిల్యుడు అంత మాత్రమే చెప్పి ఊరుకోలేదు, సంపద అంటే డబ్బు మాత్రమే కాదు, వ్యక్తిత్వమూ జ్ఞానమూ గుణమూ కూడా అని చెప్పాడు. పాలకులలో అవి లేనప్పుడు సౌభాగ్యం సాధ్యం కాదన్నాడు. ఆర్థిక సుస్థిరత ఉండాలంటే పాలకులు బాధ్యతగా, జవాబుదారీగా, స్పందనతో ఉండాలని, అందుకు భిన్నంగా వర్తించినప్పుడు వారిని తొలగించే అవకాశం ప్రజలకు ఉండాలని కూడా చెప్పాడు. సూక్తులే కావలసివస్తే కౌటిల్యుడేం ఖర్మ, శుక్రనీతిని, మనుస్మ­ృతినీ కూడా ఉటంకించవచ్చు, అనుశాసనపర్వంలోకి వెళ్లి పాలనకూ నేతలకూ వర్తించే అమూల్య ఆదర్శాలను అనేకం తవ్వితీయవచ్చు. కాసింత ఆంగ్లంలోకి వెళ్లి ఆడంస్మిత్‌నుంచి అమర్త్యసేన్ దాకా అరువు తెచ్చుకోవచ్చు. అంత అవసరమా అనేదే అసలు ప్రశ్న.

ఒకప్పుడు రాష్ట్రబడ్జెట్‌లు కూడా కాసింత ఆసక్తికరంగానే ఉండేవి. బడ్జెట్ ప్రసంగంలో మభ్యపెట్టి, ఆ తరువాత తీరిగ్గా పన్నులు వేయడం యాభైఏళ్లకిందటే మొదలయింది కానీ, కొంతయినా నిజాయితీ మిగిలి ఉండేది. లోటును లోటుగానే చూపించేవారు. రాష్ట్ర ఆర్థిక స్థితి రూపురేఖలు ఎంతో కొంత వాస్తవికంగానే అర్థమయ్యేవి. జీరో బడ్జెట్లో, లోటు లేని బడ్జెట్లో మొదలయ్యాక, బడ్జెట్ కేవలం కాగితాల కట్టగానే మారిపోయింది. ఇప్పుడు ఇక పేపర్‌లెస్ బడ్జెట్ యుగం మొదలయింది. అవే జీవం లేని అంకెలు, అర్థం లేని అంకెలు, అబద్ధాలను జీర్ణించుకున్న అంకెలు

Thursday, February 16, 2012

మన ప్రజాస్వామ్యమే ఒక నీలిచిత్రం!

"...నా అనుభవం ప్రకారం శాసనసభ 'బాతాఖానీ క్లబ్' అయిపోయింది. ప్రజల శ్రేయస్సుకు సంబంధించినంత వరకు ఒక రకమైన వేళాకోళం జరుగుతోంది. ..'' భూస్వామ్య, సామ్రాజ్యవాద, అధికార శక్తుల దోపిడీల నుంచి బయటపడేందుకు ప్రజలను కార్యోన్ముఖం చేసే కర్తవ్య నిర్వహణ కోసం సభను వదిలి వెడుతున్నానంటూ 1969 మార్చి 11 నాడు తరిమెలనాగిరెడ్డి చేసిన రాజీనామా ప్రసంగంలోని వ్యాఖ్యలు అవి. 'బాతాఖానీ క్లబ్' అని అన్నప్పుడు ఆయన ఉద్దేశ్యం- ఏవో సరదా కబుర్లతో ప్రజాప్రతినిధులు కాలక్షేపం చేస్తున్నారని కాదు. ప్రజాసమస్యలపై రాజకీయాలపై చట్టసభల్లో జరుగుతున్న చర్చలు పిచ్చాపాటీ మాటల వలె సాగుతున్నాయని, వాటిలో సీరియస్‌నెస్ లోపించిందని ఆయన ఆవేదన చెందారు. నాగిరెడ్డి మాటలకు నలభైఏండ్లు దాటాయి. ఇప్పుడు సీరియస్ అంశాలపై నాన్‌సీరియస్ చర్చలు కావు, నిజంగా పిచ్చాపాటీ సరదాకబుర్లే సభాసమయాన్ని హరిస్తున్నాయి. అధికార, ప్రతిపక్ష వాగ్వివాదాల మధ్య, సభానియమాల పండిత చర్చల మధ్య అసలు సమస్యలు మరుగునపడడం కాదు, సమస్యలు సభగడప తొక్కకుండానే, దూషణభూషణ కాలక్షేపాలతో చట్టసభలు సాగుతున్నాయి. నాగిరెడ్డి ఆనాడు చెప్పింది కేవలం ఆంధ్రప్రదేశ్ శాసనసభకు మాత్రమే వర్తించేదికాదు. సభావర్తనలో ప్రమాణాలు పతనం కావడం దేశవ్యాప్తంగా దాదాపు ఒకేరీతిలో కనిపిస్తుంది.

ఫిబ్రవరి 7వ తేదీ సోమవారం నాడు కర్ణాటక అసెంబ్లీలో ముగ్గురు మంత్రులు తీరిగ్గా మొబైల్ ఫోన్‌లో అశ్లీల చిత్రాన్ని చూస్తూ మీడియాకు పట్టుబడ్డారు. గతంలో సభ్యుల ఆసనాలకు రెండువైపులా నిలబడి వీడియో చిత్రీకరణ చేసే ఎలక్ట్రానిక్ మీడియాను భద్రతా కారణాల రీత్యా గ్యాలరీకి తరలించడంతో, గౌరవసభ్యులు చేసిన అగౌరవపు పనిని టీవీ కెమెరాలు క్లోజప్‌లో తీయగలిగాయి. తమను ఎన్నుకున్న ప్రజలను, శాసనసభ గౌరవాన్ని, అంతిమంగా ప్రజాస్వామ్యాన్ని అవమానపరిచిన ఆ ముగ్గురు మంత్రులు పదవులు కోల్పోయారు, వారిని అసెంబ్లీనుంచి బహిష్కరించాలన్న డిమాండ్‌కూడా ఉన్నది. వారి మీద తీసుకున్న చర్యలు కాక, భవిష్యత్తులో మీడియా అటువంటి క్లోజప్‌లు తీయకుండా కూడా ఏవో నిరోధాలు ఆలోచిస్తున్నారు. సభ్యుల ప్రవర్తనను నియంత్రించలేనప్పుడు, ఆ అరాచకాన్ని ప్రజల కళ్ల పడకుండా చూడడమే మేలన్న నిర్ధారణకు సభాపతులు రావలసివస్తున్నది. అందుకే, ఉన్నట్టుండి సభాకార్యక్రమాలు బ్లాక్అవుట్‌కావడం, మీడియా ప్రతినిధులపై రకరకాల ఆంక్షలు విధించడం. సమస్యలను ఎదుర్కొనవలసి ఉంటుందని చట్టసభల సమావేశాలను కుదించివేసే ప్రభుత్వాలు, దారిమళ్లించే అధికారపక్షాలు ఉన్నప్పుడు- బాతాఖానీకి కూడా భయపడే రోజులొచ్చాయనుకోవాలా?

ప్రజాప్రతినిధుల వ్యవహారసరళిని కేవలం చట్టసభల నియమావళితో మాత్రమే బేరీజు వేయడం సరిపోదు. ప్రజాస్వామిక విలువలను, సాధారణ సభ్యసమాజపు సంస్కారాలను దృష్టిలో పెట్టుకుని చూస్తే, కర్ణాటక అసెంబ్లీలో జరిగింది పెద్ద ఆశ్చర్యం కలిగించదు. అశ్లీల వీడియోను చూస్తున్న మొబైల్ ఫోన్‌లో ఉడిపిలో జరిగిన రేవ్ పార్టీ దృశ్యాలు కూడా ఉన్నాయట. టూరిజం అభివృద్ధి పేరిట ఉడిపి సముద్రతీరంలో నిర్వహించిన రేవ్‌పార్టీలో

Tuesday, February 7, 2012

తిరుమల కొండా, చిలుకల గుట్టా

తిరుమల కొండ మీద అపచారాల గురించి, పవిత్రతల గురించి పీఠాధిపతులూ ఆగమపండితులూ వాదులాడుకుంటున్న సమయంలో, వరంగల్ జిల్లా తాడ్వాయి మండలం మేడారం గ్రామం అరకోటి మంది భక్తులకు స్వాగతం చెప్పడానికి సన్నద్ధమవుతున్నది. కోయగిరిజనుల దేవతలైన సమ్మక్క సారక్కలను స్థానిక ఆదివాసీలతో పాటు, పొరుగు రాష్ట్రాలైన మహారాష్ట్ర, ఛత్తీస్‌గఢ్, ఒరిస్సాల ఆదివాసీలు కూడా ఆరాధిస్తారు. వారికి తోడు తెలంగాణ మైదాన ప్రాంతాల నుంచి కూడా లక్షలాది మంది గిరిజనేతరులు మేడారం తరలివెడతారు. సీమాంధ్రప్రాంతాల నుంచి కూడా సాధారణ భక్తులు తండోపతండాలుగా రావడం కొత్తగా మొదలైన ఆనవాయితీ. మరి ఈ ఇద్దరు దేవతాస్త్రీలు హిందూమతానికి చెందినవారా కాదా, మేడారంలో జరుగుతున్నదాన్ని దండధారులైన మతాచార్యులు గుర్తిస్తారా లేదా - తెలియదు. ఏ క్షేత్రానికైనా స్థలానికైనా చివరకు ఏ ప్రతిమకైనా పవిత్రతను మనుషులే ఆపాదిస్తారు. మానవనివాసానికి అసాధ్యంగా ఉండే అటవీసానువుల్లో ఏ దేవుళ్లూ ఉండరు. మనుషులు స్ప­ృశించని నదులను ఎవరూ పవిత్రంగా భావించరు. మనుషులు తాము నివసించే, సంచరించే జీవావరణవ్యవస్థల్లోని ప్రాకృతిక శక్తులను, వనరులను భయంతోనో, కృతజ్ఞతతోనో దేవతలుగా భావిస్తారు. ప్రత్యేకమైన, అపురూపమైన సాహసపరాక్రమాలను, త్యాగశీలతను, జ్ఞానమార్గదర్శనాన్ని అందించిన మనుషులకు కూడా కాలక్రమంలో దైవత్వాన్ని ఆపాదిస్తారు. పరంపరాగతంగా గుర్తించి పూజిస్తున్న దైవస్థలాలను, ప్రతిమలను అదే పవిత్రతతో ఆరాధించడానికి కొన్ని ప్రాతిపదికలను కూడా మానవసమాజాలే నిర్ణయించుకున్నాయి. తాము అవినీతిగా, దైవవ్యతిరేకంగా భావించే పనులను దైవస్థలాల పరిసరాల్లో చేయకుండా ఉండడం, మానసికంగా, శారీరకంగా శుచీశుభ్రతలను

Wednesday, February 1, 2012

సిద్ధాంత విమర్శ సరే, ఆత్మ విమర్శ కావాలి

కమ్యూనిస్టుల మీద ఎంతటి వ్యతిరేకత ఉన్నవారు కూడా ఒప్పుకునే విషయం ఒకటుంది. ఇప్పుడున్న ప్రపంచం అన్యాయమైనదని, దాన్ని మరమ్మత్తు చేసి తీరాలని అనుకోవడమే కాకుండా, దాని కోసం కమ్యూనిస్టులు ప్రయత్నిస్తారు. ఆ ప్రయత్నం కూడా గట్టి విశ్వాసంతో, దీక్షతో, సాహసంతో, త్యాగంతో చేస్తారు. ఇప్పుడు నానా గోత్రాలుగా విడిపోయిన కమ్యూనిస్టులందరికీ వర్తిస్తాయా అంటే- కనీసం కట్టుబాటు, వ్యక్తిగత నిస్వార్థత విషయాల్లో వర్తిస్తాయనే చెప్పాలి. అందువల్ల రాజకీయాల్లో కమ్యూనిస్టులను ప్రత్యేకంగా, సీరియస్‌గా పట్టించుకోవలసి ఉంటుంది.

సత్యం ఒకటే కానీ, పండితులు దాన్ని రకరకాలుగా చెబుతారు- అని వేదం అంటుంది కానీ, నిజానికి, సత్యాలు కూడా అనేకం, ఎవరి సత్యాన్ని వారు చెబుతారు. తామనుకున్నదే సత్యం అనుకోకపోతే లోకంలో ఇన్ని అభిప్రాయాలు ఎందుకుంటాయి, ఇన్ని కమ్యూనిస్టు పార్టీలు ఎందుకుంటాయి? ప్రపంచాన్ని అర్థం చేసుకోవడంలోను, దాన్ని ఎట్లా తమ లక్ష్యానికి అనుగుణంగా మార్చాలనే విషయంలోను కమ్యూనిస్టు పార్టీల మధ్య అనేక తేడాలున్నాయి. ఇతరుల అవగాహనను, పనిపద్ధతులను మితవాదమని, అతివాదమని కమ్యూనిస్టు పార్టీలు

Wednesday, January 25, 2012

భీషణ ప్రతిజ్ఞల భూకంపాలెక్కడ?

లేస్తే మనిషిని కాదు- అని శపథాలు చేసి, లేవకుండా చతికిలపడి కూర్చుంటే ఏమిటర్థం? జనవరి 18 తరువాత తెలంగాణ ఉద్యమాన్ని పునరుజ్జీవింపజేస్తాం, భూకంపం పుట్టిస్తాం అని పెద్దమాటలు చెప్పిన పెద్దలు, ఇప్పుడు ఒక దీర్ఘకాలిక నత్తనడక కార్యక్రమాన్ని ప్రకటిస్తే ఎట్లా అర్థం చేసుకోవాలి? ప్రత్యేక రాష్ట్ర సాధన మాట పక్కనబెట్టి 2014 ఎన్నికల గురించి మాత్రమే చర్చిస్తే, ఉప ఎన్నికలకో స్థానిక ఎన్నికలకో పనికివచ్చే ప్రణాళికను రూపొందిస్తే సాధారణ తెలంగాణవాది ఏ నిర్ధారణకు వస్తారు? రెండు సంవత్సరాల నుంచి అనుక్షణం ఉద్వేగంతో, ఉత్కంఠతో, తపనతో రగిలిపోయిన ఒక సామాన్య ఉద్యమకార్యకర్త మనోభావాలు ఈ తాజా నిర్ణయాల వల్ల ఎట్లా ప్రభావితమవుతాయి?

జనవరి 20, 21 తేదీల్లో జరిగిన తెలంగాణ రాజకీయ సంయుక్త కార్యాచరణ సమితి (పొలిటికల్ జెఎసి) సమావేశంలో జరిగిన నిర్ణయాలు చూస్తే, తెలంగాణ సాధన ప్రస్తుతం సాధ్యం కాదని నిర్ధారణకు వచ్చినట్టు కనిపిస్తున్నది. 2014 మీద ఆశపెట్టుకున్నట్టు అనిపిస్తుంది కానీ, ఆ ఏడాది ప్రత్యేక రాష్ట్రం సిద్ధిస్తుందనికాక, ఎన్నికలలో గొప్ప విజయాలు సాధించడం మీదనే అసలు ఆశ. కాబట్టి, రానున్న రోజుల్లో మృదువైన, సాధారణమైన ఉద్యమకార్యక్రమాలు మాత్రమే సాగుతాయి. ఏప్రిల్ తరువాత మాత్రమే మళ్లీ విజృంభిస్తారట. ఈ లోగా మండలస్థాయి సదస్సులు, ప్రచార కార్యక్రమాలు చేపడతారట. విద్యార్థులకు పరీక్షల సందర్భంగా ఎటువంటి సమస్యలూ రాకుండా, లక్ష ఉద్యోగాల సాధనలో నిరుద్యోగులకు కష్టం కలగకుండా, సాధారణ జనజీవనం స్తంభించిపోకుండా, ప్రభుత్వపాలనలో కిరణ్‌కుమార్‌రెడ్డికి, యాత్రల నిర్వహణలో చంద్రబాబుకు, జగన్మోహన్‌రెడ్డికి, వీలయితే చిరంజీవికి ఎటువంటి ఇబ్బందీ కలగకుండా జాగ్రత్తగా పోరాటానికి రూపకల్పన చేస్తున్నట్టు కనిపిస్తున్నది.

మంచిదే. స్వయంపాలనతో మరింత అభివృద్ధి సాధ్యమన్న దృష్టితో ఉద్యమాలు చేస్తున్నవారు, ఆ క్రమంలో అభివృద్ధికి, భావితరాల పురోగతికి ఆటంకం కలిగే పద్ధతిలో వ్యవహరించకుండా సాధ్యమైనంత జాగ్రత్త పాటించాలి. శాంతియుతంగా, రాజకీయమైన ఒత్తిడిని తీవ్రతరం చేసే పోరాటరూపాలను ఎంచుకోవాలి. పరిపక్వత, నిగ్రహం

Thursday, January 19, 2012

మిన్ను విరిగి మీద పడుతున్నది, చూస్తున్నామా?

ఒకప్పుడు తెల్లవారుజాము హైదరాబాద్ ఆకాశమంటే ఎండాకాలమైనా సరే మంచుముసుగు కప్పుకునే ఉండేది. రాజధానిని రెండుగా చీల్చే మూసీదారి పక్కగా వెడితే, అంగుళం దూరంలో కూడా ఏమున్నదో పొద్దుటిపూట కనిపించేది కాదు. అన్ని రుతువులూ ఆహ్లాదంగా ఉండే ఆ రోజుల్లో సలసలకాగే ఎండాకాలం మాటే లేదు, మాటవరసకు మే మాసంలో మాత్రం కొంచెం ఉక్కపోసేది.

బాగున్నవాటిని పాడుచేయడమే మనుషులం చేసే పని. ఏ కొండకోనల్లోనో ఏ దేవుణ్ణో కనుక్కోవడం, ఆ చోటు అపవిత్రం అయిపోయేదాకా కిక్కిరిసిపోవడం, పర్వతసానువుల్లో చల్లదనపు చలివేంద్రాలను కనిపెట్టడం, అక్కడ ఉక్కపోతను ప్రతిష్ఠించేదాకా పర్యాటకం చేయడం- ఇదీ మనుషుల అలవాటు. ఎవరెస్టుదారినే ప్లాస్టిక్ చెత్తతో నింపేవారికి, పర్యావరణ ద్వీపాలను కాపాడుకోవడం ఎట్లా తెలుస్తుంది? పేదవారి ఊటీగా, ఆరోగ్యానికి ఆలవాలంగా, ఆహ్లాదమే నిత్యరుతువుగా ఉండిన హైదరాబాద్ కూడా అట్లాగే ధ్వంసమయిపోయింది. ఒడిపట్టనంత జనసమ్మర్దం, పచ్చదనాన్ని కబళించే కాంక్రీట్ విప్లవం నగరంలో రుతువుల గతినే మార్చివేశాయి.

తెల్లటి మేలిముసుగు కప్పుకుని చేతులు పైకి సాచి అనంతశూన్యాన్ని అందుకుంటున్నట్టు కనిపించే చార్మినార్ ఇప్పుడు హేమంతంలో సైతం మాసిన వెలిసిపోయిన కట్టడంలాగానే కనిపిస్తుంది. అల్లంతదూరం నుంచి చూస్తే, మసకమసకగా బాలాహిస్సార్ అంచులు మాత్రమే లీలగా కనిపించే గోలకొండ- ఒకనాడు దక్షిణాదిని ఏలిన సామ్రాజ్యపు రాజధాని- ఇప్పుడు ముప్పేటగా ముట్టడించిన భవనసైన్యం ముందు మరుగుజ్జు

Tuesday, January 10, 2012

సిద్ధాంతం లేకనే ఈ సంకటం

ప్రతి ఆశయానికీ దాని హేతుబద్ధతను వివరించే ఒక సిద్ధాంతముంటుంది. ఆశయసాధన కోసం చేయవలసిన ప్రయాణం మీద ఒక అంచనా ఉంటుంది. ఆ అంచనా ప్రకారం స్థూల కార్యాచరణ ప్రణాళికను ఆశయసంస్థలు రూపొందించుకుంటాయి. దాన్ని వ్యూహమని అనవచ్చు. ఆ ప్రణాళిక ప్రాతిపదికగా చేసుకుని, ఆయా సందర్భాలలో ఇవ్వవలసిన స్పందనలను, తాత్కాలిక చర్యలను ఆ సంస్థలు రూపొందించుకుంటాయి. వాటిని ఎత్తుగడలని అంటుంటారు. ఒక సిద్ధాంతమంటూ లేకుండా, ఎటువంటి భూమికాలేని కార్యాచరణపద్ధతులను అనుసరిస్తూ, ఆశయాలపై వాటి సాధకులకు ఉన్న ఉద్వేగాలమీదనే ఆధారపడుతూ నడిచే సంస్థలకు దీర్ఘకాలిక కార్యాచరణలో కానీ, నిర్దిష్ట సందర్భాలలో కానీ అనేక సంకటాలు, ప్రతికూల పరిస్థితులు ఏర్పడతాయి.

తెలుగుదేశం పార్టీ విషయంలో తెలంగాణ రాష్ట్రసమితి, అది భాగస్వామిగా ఉన్న సంయుక్త కార్యాచరణ సమితి (జెఎసి)కి అటువంటి సంకటమే తరచు ఎదురవుతున్నది. శుక్రవారం నాడు చంద్రబాబు నాయుడు వరంగల్ జిల్లాలో చేసిన పర్యటన సందర్భంలో అయితే, పరాజయమే సిద్ధించింది. తెలంగాణ ఆశయానికి అవలంబకులుగా ఉన్నవారందరికీ శుక్రవారం నాటి సంఘటనలు మనోబలాన్ని దెబ్బతీశాయి, నిస్ప­ృహలోకి తోసేశాయి. సకలజనుల సమ్మె ముగిసిన నాటి నుంచి గూడుకట్టి ఉన్న నిరాశ పలచబడకుండానే, గోరుచుట్టుపై రోకటిపోట్ల వలె వరంగల్ పరిణామాలు జరిగాయి.

తెలుగుదేశంపార్టీ విధానాలు, దాని నాయకత్వానికి ఉన్న ప్రాదేశిక, సామాజిక స్వభావం- వీటన్నిటిని పరిగణనలోకి తీసుకుని, దాని మీద ఒక సైద్ధాంతిక వైఖరిని తెలంగాణ రాష్ట్రసమితి రూపొందించుకోవలసి ఉండింది. తెలంగాణ ప్రత్యేక రాష్ట్రసాధనకు కానీ, తెలంగాణ ప్రయోజనాల పరిరక్షణకు గానీ తెలుగుదేశం పార్టీ అవరోధం

Thursday, January 5, 2012

కొంచెం తగ్గించుకుందామా?

'ప్రపంచమంతటినుంచీ బంగారపు నదులు అక్కడికే ప్రవహిస్తాయి. వాటితో పాటు చావు కూడా. ఆత్మలేని అటువంటి చోటును మనమెక్కడా చూడం. మూడు దాటి అంకెలు లెక్కపెట్టలేనివారు, ఆరుగురికి మించి గుమిగూడలేని గుంపులు అక్కడ నిలబడి సైన్స్ గురించి, ప్రస్తుత కాలం గురించి నిందాపూర్వకంగా ఉపన్యాసాలిస్తుంటారు. ఈ వాల్‌స్ట్రీట్ మూకలన్నీ ప్రపంచమంతా ఇట్లాగే ఎప్పటికీ ఉండిపోతుందని నమ్ముతుంటారు, ఈ మహాయంత్రం శాశ్వతంగా నడిచేట్లు చేయడం తమ బాధ్యత అనుకుంటుంటారు' ఈ మాటలన్నది స్పానిష్ కవి, రచయిత లోర్కా. అతన్ని 1934లోనే స్పానిష్ మృత్యుదళాలు చంపేశాయి. సుమారు ఎనిమిది దశాబ్దాల కిందనే లోర్కా వాల్‌స్ట్రీట్ గుట్టును విప్పిచెప్పాడు. అప్పటికి ప్రచ్ఛన్నయుద్ధం కాదు కదా, రెండో ప్రపంచయుద్ధం కూడా మొదలుకానేలేదు. ప్రపంచీకరణ పేరుతో లోకం ఒంటిధ్రువంమీద నిలబడి గిరగిరా పశ్చిమాభిముఖంగా పరిభ్రమించడానికి ఇంకా ఆరుదశాబ్దాలు గడవాల్సి ఉంది.

వాల్‌స్ట్రీట్ ఒక ప్రతీక. పర్యాయపదం. ధనస్వామ్య కేంద్రాలన్నీ వాల్‌స్ట్రీట్‌లే. ఆత్మలేని నిర్జీవస్థలాలే. వీటికి దయాదాక్షిణ్యం కరుణాప్రేమా వంటి సాత్విక ఉద్వేగాలేమీ ఉండవు కానీ, నరకలోకపు ద్వారాలని గీతాకారుడు చెప్పిన కామక్రోధలోభాలు పుష్కలంగా ఉంటాయి. మనిషి అంతిమంగా ఎదుర్కొనవలసిన శత్రువు మానవప్రలోభమేనని యుగయుగాలుగా ప్రవక్తలు, దైవదూతలు, సంస్కర్తలు చెబుతూనే ఉన్నారు. మనుగడ అవసరాలకు మించి కూడగట్టుకోవద్దని, జీవితంతో ప్రలోభం లేని అనుబంధం సాధించమని గౌతమ బుద్ధుడు చెప్పాడు. ధనకాంక్షే అన్ని అనర్థాలకు మూలమని జీసస్ భావించాడు. సంపాదనని పెంచుకున్నవాడి కంటె పంచుకున్నవాడే