Tuesday, October 23, 2012

ఎవరో సంధించిన బాణాలేనా, ఇంకా..?

ఇరవయ్యేళ్ల కిందట 'రోజా' అనే సినిమా భారతీయ చలనచిత్ర భాషకు కొత్త వ్యాకరణాన్ని రచించింది. ఎఆర్ రెహమాన్అనే సంచలన సంగీతకారుడిని దే శానికి పరిచయం చేయడమే కాక, దేశభక్తిని చారిత్రక స్ఫురణల నుంచి సమకాలిక ప్రతీకలవైపు ఉద్వేగపూరితంగా మళ్లించింది. అందులో నాయకుడు దేశభక్తితో రగిలిపోతూ, కాశ్మీర్ మిలిటెంట్ల చేతికి బందీగా చిక్కుతాడు. నాయిక మాత్రం పతిభక్తితో అపరసావిత్రిలాగా భర్తను విడిపించుకోగలుగుతుంది. ఆ సినిమా మీద జరిగిన సునిశిత చర్చల్లో ఒక ప్రశ్న ఆసక్తికరంగా వినిపించింది. మగవాళ్లకు మాత్రమే 'దేశభక్తి' ఉంటుందా?

స్త్రీలకు భర్తభక్తి ఉంటే సరిపోతుందా? ఎందుకంటే, 'రోజా' నాయికకు నాయకుడి ఆలోచనలతో, మంచిచెడ్డల విచక్షణతో ఎటువంటి సంబంధం ఉండదు. భర్తప్రాణాల కోసం ఆమె మిలిటెంట్లనూ ప్రభుత్వాన్నీ వేడుకుంటుంది, నిలదీస్తుంది, ఎదిరిస్తుంది. ఆమె ఒక మిలిటెంట్ భార్య అయి ఉంటే కూడా, భర్త కోసం అంతే నిష్ఠతో సంకల్పబలంతో ప్రయత్నించి ఉండేది.

ఆడవాళ్లకు సామాజిక జీవితం, రాజకీయ జీవితం ఉంటాయని సమాజం అనుకోదు కాబట్టి, సమాజంతో పేచీలేనివాళ్లెవరూ- ఆడవాళ్లతో సహా- వాళ్లను రాజకీయ, సామాజిక వ్యక్తులుగా భావించరు. ఒక వేళ రాజకీయ, సామాజిక జీవితాల్లో ఆడవాళ్లు ప్రముఖంగా కనిపిస్తే, వాళ్లు కుమార్తెలుగానో, భార్యలుగానో, అక్కచెల్లెళ్లుగానో మాత్రమే, ఆ పాత్ర నిర్వహిస్తూ ఉంటారు. లేదా అకస్మాత్తుగా పురుషపెద్ద చనిపోయినప్పుడు లభించిన అవకాశాన్ని సమర్థంగా వినియోగించుకుని రాణిస్తారు. చాలా అరుదుగా మాత్రమే అందుకు అపవాదాలు, తామే స్వయంగా ఎదిగివచ్చే ఉదాహరణలు, కనిపిస్తాయి.

షర్మిల సుదీర్ఘమైన పాదయాత్ర చేపట్టనున్నారని వార్తలు వచ్చినప్పుడు, సహజంగానే ఒక సందేహం కలిగింది. ఆమె వై.ఎస్. రాజశేఖరరెడ్డి తనయగా అటువంటి ప్రయత్నం చేస్తున్నారా, జగన్మోహన్‌రెడ్డి సోదరిగా చేస్తున్నారా? లేక షర్మిల అనే వ్యక్తిగా చేస్తున్నారా? ఈ మూడు ప్రశ్నలూ ఒకటే కదా అనిపించవచ్చును. జాగ్రత్తగా చూస్తే తేడా తెలిసిపోతుంది. లేదా, మరో రకమైన ప్రశ్న కూడా వేసుకోవచ్చు. ఆమె తండ్రి స్మ­ృతిని నిలబెట్టడానికి

Monday, October 22, 2012

ప్రకృతి నేర్పుతున్న పాఠం వైవిధ్యం

పోయిన సోమవారం నాడు హైదరాబాద్ పోలీసులు తమ వక్రదృష్టిని మరోసారి నిరూపించుకున్నారు. ప్రతిష్ఠాత్మకమైన టాటా ఇన్ స్టిట్యూట్ ఆఫ్ సోషల్ సైన్సెస్ (ముంబయి)కి చెందిన ఒక పరిశోధకుడిని, అతనికి సహాయం చేస్తున్న ఒక పాత్రికేయుడిని రెండుగంటల పాటు నిర్బంధించి ఇబ్బందిపెట్టారు. అందుకు వేరే కారణం ఏమీ లేదు. పరిశోధకుడి పేరు షరిబ్ అలీ, పాత్రికేయుడి పేరు ఇస్మాయిల్ ఖాన్ కావడమే కారణం. మతపరమయిన ఉద్రిక్తతలకు సంబంధించిన సంఘటనలపై పరిశోధనలో భాగంగా దేశవ్యాప్తంగా కొన్ని పట్టణాలలో సమాచార సేకరణ, అభిప్రాయ సేకరణ చేస్తున్న షరిబ్ అలీ, మక్కా మసీదు పేలుళ్ల సంఘటన గురించి కూడా వివరాలు తెలుసుకునే ప్రయత్నం చేస్తున్నారు. అందులో భాగంగా మక్కామసీదు పేలుళ్ల నిందితుల తరఫున వాదిస్తున్న న్యాయవాదిని కూడా అతను కలుసుకోగోరాడు.

కలుసుకోవడానికి అంగీకరించిన న్యాయవాది, పోలీసులకు కూడా సమాచారమిచ్చాడు. న్యాయవాది ఏమని చెప్పారో, ఎందుకు చెప్పారో తెలియదు కానీ, పోలీసులు అత్యుత్సాహం చూపించి, ఒక ఉగ్రవాదిని బంధించిన తరహాలో షరిబ్ అలీని, అతనికి స్థానికంగా సహాయం చేస్తున్న పాత్రికేయుడు ఇస్మాయిల్ ఖాన్‌ను అరెస్టు చేశారు. టాటా ఇన్‌స్టిట్యూట్ ఫ్యాకల్టీ, ఇతరులు రంగప్రవేశం చేసిన తరువాత, వదిలిపెట్టారు. అసలు అటువంటి పరిశోధన ఎందుకు చేయాలని, అందులో భాగంగా మరో మతానికి చెందిన ఆ న్యాయవాదిని ఎందుకు కలవాలని పోలీసులు అతన్ని ప్రశ్నించారట. హైదరాబాద్‌లో జరిగిన చేదు అనుభవంపై హక్కుల కమిషన్‌కు ఫిర్యాదు చేస్తే, ఇతర పట్టణాల్లో తన పరిశోధనకు ఆటంకమవుతుందని, ఆ పరిశోధక విద్యార్థి సరిపెట్టుకున్నాడట. పరిశోధనలో చివరకు ఏమి నిరూపణ జరుగుతుందో కానీ, మతపరమైన విభజనలు సమస్త యంత్రాంగాలలోకి, మనస్థితులలోకి ఎట్లా ప్రవేశించాయో హైదరాబాద్ అతనికి అర్థం చేయించింది.

మనుషుల పేర్లను బట్టి, గడ్డాలను బట్టి- వారిని తక్షణం అనుమానితులుగా పరిగణించే తత్వం పేరు ఏదైనా కావచ్చును కానీ, పోలీసింగ్ మాత్రం కాగూడదు. కర్ణాటకలో వేర్వేరు మతాలకు చెందిన ఆడ, మగ పిల్లలు కలసి తిరగకూడదని మతోన్మాదమూకలు లాఠీలు పట్టుకుని బెదిరించడానికీ, పరిశోధకులు ఎవరిని కలవాలో ఎవరిని కలవకూడదో పోలీసులు నిర్ణయించడానికీ తేడా ఏమున్నది? మామూలు మనుషుల్లో ఎటువంటి మూస అభిప్రాయాలుంటాయో ప్రభుత్వ యంత్రాంగంలోనూ అవే ఉంటే, ఇక పరిపాలన నిష్పాక్షికంగా

Monday, October 15, 2012

ఉద్యమాల నుంచి కూడా ఉక్కుపాదమేనా?

సెప్టెంబర్ 30 నాడు ఏమి జరిగింది? తెలంగాణ జనకవాతు అనుకున్న ఫలితాన్ని సాధించిందా? శాంతియుతంగా నిర్వహిస్తామని చెప్పిన జెఎసి మాట నిలబెట్టుకుందా? అక్టోబర్ ఒకటో తేదీన తెలుగు పత్రికలే కాదు, రాష్ట్రంలో వెలువడిన అన్ని భాషల పత్రికలూ నెక్లెస్‌రోడ్‌లో కిక్కిరిసిన జనసందోహం బొమ్మను ఎంతో ప్రభావవంతంగా అచ్చువేసి, మార్చ్ విజయవంతమైందన్నట్టుగానే పతాకశీర్షికల్లో వార్తలు ప్రచురించాయి.

ఆ రోజు జరిగిన సంఘటనలను కూడా ప్రముఖంగానే ప్రస్తావించాయి. మార్చ్‌కు ముందునుంచే ఉద్యమకారుల ప్రవర్తన మీద అనుమానాలను, హింసాఘటనల ఊహాగానాలను నిర్మిస్తూ వచ్చిన పోలీసులు, మార్చ్ అనంతరం జెఎసి నేతలు మాట నిలబెట్టుకోలేకపోయారని, హింసాత్మక సంఘటనలను నివారించలేకపోయారని విమర్శించారు. ఆ మరునాటి నుంచి సమైక్యవాద నేతలు మార్చ్‌కు పెద్దగా జనం రాలేదని, కోదండరామ్‌ను అరెస్టు చేయాలని, ఉస్మానియా యూనివర్సిటీని రద్దుచేయాలని రకరకాల వ్యాఖ్యానాలు మొదలుపెట్టారు. ఒకటి రెండు ఇంగ్లీషు పత్రికలలో తప్ప మార్చ్ గురించి సొంతంగా ప్రతికూల వ్యాఖ్యానాలు చేసిన తెలుగు పత్రికలే వీ లేవు. అయినా, మార్చ్ గురించిన 'హింసా' ప్రచారం సాగుతూనే ఉంది. నిజానికి సెప్టెంబర్ 30 నాడు హింస ఏదైనా జరిగితే అది పోలీసుల వైపు నుంచే జరిగింది.

దారుణమైన పద్ధతిలో లాఠీచార్జి, బాష్పవాయు ప్రయోగాలు జరిగాయి. ఉద్యమకారుల వైపు నుంచి జరిగింది విధ్వంసకాండ మాత్రమే. ఆస్తుల ధ్వంసం అభిలషణీయమైనదని కాదు, కానీ, అది హింసాకాండ కంటె తక్కువ స్థాయిది. వాస్తవం అదే అయినప్పటికీ, పత్రికలు మీడియా ఎంత సంయమనంతో, జనకవాతుపై

Saturday, October 6, 2012

జనకవాతు జయిస్తుంది!

మనుషులు నడవాలి. చేతులు చేతులు పట్టుకుని స్నేహంగా నడవాలి. నెమ్మదిగా నింపాదిగా అడుగు తీసి అడుగు వేసుకుంటూ నడవాలి. పొద్దున్నే పని దిక్కుకు, రాత్రికి ఇంటి దిక్కుకు సంతోషంగా నడవాలి. బడికి, గుడికి, పొలానికి, ఫ్యాక్టరీకి, యాత్రలకు, జాతర్లకు నడవాలి. నడక జీవితపు గడియారం. నడక ఒక జీవన వ్యాపారం.

నడవాల్సిన మనుషులు కవాతు చేయాల్సిరాకూడదు. సున్నితంగా సుతారంగా స్ప­ృశించవలసిన భూతల్లిని పదఘట్టనలతో దద్దరిల్లజేయవలసిన అవసరమే రాకూడదు. కానీ మనుషులను మనుషులుగా ఉండనిస్తున్నదెక్కడ? గుసగుసలు చెప్పుకుని ముచ్చట్లాడుకుని కథలు చెప్పుకుని పాటలు పాడుకునే పెదాల మీద క్రోధగీతం ఎందుకు స్థిరనివాసం ఏర్పరచుకున్నది? కాయకష్టంతో కాయలు కాసే అరచేతులు పిడికిళ్లుగా ఎందుకు మారవలసివస్తున్నది? కన్నీళ్లు ప్రవహించి ప్రవహించి ఎండిపోయిన కళ్లు జీరలతో నెర్రలు బాసిన ఎర్రరేగళ్లు ఎందుకు కావలసివచ్చింది?

గత్యంతరం లేనప్పుడు మనుషులు దండుబాటు పడతారు. నడక మాని కవాతు చేస్తారు. వందల వేల లక్షల విడివిడి శరీరాలను ఒకే ఉనికిగా అల్లుకుని, ఒక గొంతుగా పేనుకుని ఒకే ఆకాంక్షను రెపరెపలాడిస్తారు, ఒకే ఆక్రందనను నినదిస్తారు. ఏమిటి ఆ ఉనికి? ఏమిటి ఆ ఆక్రందన? నెత్తుటిగాయాలతో, వెన్నున దిగిన కత్తులతో, దిక్కులు పిక్కటిల్లిన అరణ్యరోదనలతో చరిత్ర దీర్ఘరహదారుల వెంట దగాపడి నడుస్తూ వస్తున్న ఆ ఉనికి పేరేమిటి?

తెలంగాణ. లోకమంతా తెలిసిన పేరు. పోరాటాలకు నమూనా. విప్లవాలకు పరామర్శ గ్రంథం. కానీ ఏమి చరిత్ర దానిది? కాకతీయుల కాలంలో, కుతుబ్‌షాహీల హయాంలో ఒకటి రెండు శతాబ్దాలు నిలకడగా ఉన్నదేమో కానీ, తక్కిన అంతా అనిశ్చితే, నిత్యరణరంగమే. రెండేళ్లకోసారి దండయాత్ర చేసి తుగ్లక్ దోచుకుని పోవడమే. ఔరంగజేబుకు కన్నుకుట్టి నెలల యుద్ధంలో నేలమట్టం కావడమే.

శిస్తు కాంట్రాక్టర్ల చేతిలో నలిగిన రైతాంగం, యుద్ధప్రభువులు చెలాయించిన జాగీర్దారీ జులుం, ఇంగ్లీషువాడి వడ్డీవ్యాపారానికి నడ్డివిరిగిన నిజాం రాజ్యం, రైత్వారీ రాగానే అవతరించిన దొరలరాజ్యం, విద్య లేక, పాలనలో పాలు లేక నలిగిన తెలుగు తెలంగాణం, భూస్వామ్యంపై ఎత్తిన గొంతుకలపై విరుచుకపడ్డ రజాకార్లు, నిజాంను ప్రభుత్వంలోను, దొరలను కాంగ్రెస్‌లోను కలుపుకుని జనాన్ని వంచించిన విలీనం- తెలంగానమొక బాలసంతు దీనగానం. మిలటరీయాక్షన్‌లో ఐదువేల మంది, తొలి ప్రత్యేక ఉద్యమంలో నాలుగువందల మంది, ఆ ఆతరువాత విప్లవోద్యమ ఉధృతిలో నేలకొరిగిన వేలజనం, నేటి ఉద్యమంలో వేయిబలిదానాలు.... కృష్ణాగోదావరులు నీరివ్వకున్నా, మూసీమంజీరలు ఎండిపోయినా, జీవనదిలా ప్రవహిస్తున్నది ఇక్కడ నెత్తురొక్కటే కదా?

అణగారిపోవడమో అసహాయంగా మిగలడమో మాత్రమే కాదు, అవమానాలు కూడా పడిన నేల ఇది. ఒకవైపు ముళ్లకిరీటాలు, మరోవైపు నిందారోపణలు. అలనాడెప్పుడో జరిగిపోయినదయితే, కాలదోషం పట్టిన నిజాములపై కత్తిగట్టినదయితే, సొంతసమాజంలోని దుష్టదొరలను దునమాడినదైతే- అప్పుడది వీరతెలంగాణ. కానీ, తనలోకి తాను చూసుకుని, తనకంటూ ఒక సొంతప్రగతిమార్గాన్ని కోరుకుంటున్నదయితే, స్వయంపాలన

Monday, October 1, 2012

మన చిల్లర, వారికి శ్రీమహాలక్ష్మి!


"ఈ దేశ ప్రయోజనాలను కాపాడే విషయంలో నేను దృఢంగా వ్యవహరిస్తాను. కానీ, భారతదేశ ప్రజలతో వ్యవహరించేటప్పుడు మాత్రం మృదుహృదయంతో ఉంటానని మాట ఇస్తున్నాను. సమానత్వాన్ని, సామాజిక న్యాయాన్ని సాధించాలన్న ఈ జాతి తిరుగులేని, దృఢమైన సంకల్పం విషయంలో నేను వెనక్కి తగ్గేది లేదు.

అన్ని ఆర్థిక ప్రక్రియలూ అంతిమంగా మన ప్రజల ప్రయోజనం కోసమే అని నేనెప్పుడూ మరచిపోను. ...పేదరికం, అవిద్య, అనారోగ్యం అన్న రుగ్మతలను తొలగించడానికి అవసరమైన ఈ సామాజిక, ఆర్థిక సంస్కరణలు విజయవంతం కావాలంటే ఉన్నతమైన ఆదర్శాలు, త్యాగశీలత, అంకితభావం అవసరం''- ఇరవయ్యొక్క సంవత్సరాల కిందట ఆర్థికమంత్రిగా మొదటి బడ్జెట్‌ను ప్రవేశపెడుతూ డాక్టర్ మన్మోహన్‌సింగ్ అన్న మాటలవి. ఆర్థిక సంక్షోభం నుంచి బయటపడడమే కాదు, ఆర్థికశక్తిగా ఎదగడానికి కూడా సంస్కరణలు అవసరమని, భారతదేశాన్ని ఒక ఆర్థిక అగ్రరాజ్యంగా తీర్చిదిద్దే కార్యక్రమం మొదలయిందని చెబుతూ - ఒక ఆలోచనకు అనువైన
సమయం ఆసన్నమైనప్పుడు దాన్నెవరూ ఆపలేరన్న విక్టర్ హ్యూగో మాటలతో మన్మోహన్ నాటి బడ్జెట్ ప్రసంగాన్ని ముగించారు.

ఈ రెండు దశాబ్దాల కాలం అంతా ఆయనే ఆర్థికమంత్రిగానో, ప్రధానమంత్రిగానో లేరు. నిజమే. కానీ, ఆయన ప్రారంభించిన ఆర్థిక విధానాలే కొనసాగుతున్నాయి. విదేశీచెల్లింపుల విషయంలో వచ్చిన సంక్షోభం, మొత్తంగా ఆర్థిక వ్యవస్థలో ఏర్పడిన తీవ్రమైన ద్రవ్యలోటు కారణంగా మనదేశం అప్పుడు బంగారం విదేశాల్లో తాకట్టుపెట్టవలసి వచ్చింది. ఆ పరిస్థితి ఎందుకు దాపురించిందో, దాని వెనుక నేపథ్యమేమిటో ఇప్పుడు అనవసరం కానీ, ఆ దుస్థితి ఆర్థికసంస్కరణలని పిలుస్తున్న తీవ్రవిధానాలు ప్రారంభించడానికి అదునుగా మారింది. శుక్రవారం నాడు ప్రధానమంత్రిగా జాతిని ఉద్దేశించి ప్రసంగిస్తూ మన్మోహన్‌సింగ్ ఇరవయ్యేళ్ల కిందటి పరిస్థితిని ఒకసారి గుర్తుచేశారు.

మళ్ళీ అటువంటి పరిస్థితి దాపురించిందని చెప్పారు. తానప్పుడు చేసిన వాగ్దానాలని, అరచేతిలో చూపించిన స్వర్గాన్ని ఆయన ప్రస్తావించలేదు. ఇప్పుడు కూడా మరోసారి తీవ్రమైన విధానచర్యలు తీసుకోవలసి